ПсынщIэрыпсалъэ: Пхъэр сошэр – пхъыр сошхыр.
Псалъэжь: Дыгъу цIыкIукIэ къемыжьэ дыгъушхуэ хъуркъым.
ГушыIэ: Махуэ ещанэ хъуауэ сынэжьэну сыхуейкъым.
Къуажыхь: Мэл хужь псы йофэ. (Дзэ)

Гъуэщокъуэ Хъусин

(1913-1983)

Гъуэщокъуэ ХъусинГъуэщокъуэ Хьэнахъуэ и къуэ Хъусин декабрым и 2-м 1913 гъэм Къэрэшей-Шэрджэсым щыщ Хьэбэз куейм хыхьэ Хьэбэз къуажэм дэс адыгэ мэкъумэшыщIэ къулейсыз унагъуэшхуэм къыщалъхуащ. Уигъуэр хуабжьу хуэмышЛауэ зэрыпсэум къыхэкIыу, пасэу лэжьэн щIидзащ икIи псэкIэ зыхищIащ абы гугъуехьымрэ хьэзабымрэ зищIысыр. И ныбжьыр илъэс пщыкIущым иту гугъуехьымрэ къулейсызыгъэмрэ дахэ-дахэу зрамыгъэужьауэ езыр щIалэ фаджэ цIыкIуу лэжьэн щIидзащ Гъуэщокъуэ Хъусин. БалигъыпIэ имыува щIалэ цIыкур япэ щIыкIэ чырбыш заводым, итIанэ цы ицызэIуащэ фабрикэу Черкесск къалэм дэтым щылэжьащ. Гъуэщокъуэр зыкъомрэ механическэ цехым ученикыу, итIанэ машинистым и дэIэпыкъуэгъуу, нэхъ иужьыIуэкIэ слесаруи, токаруи, электрикыуи лэжьащ. ЗыIута IэнатIэ псоми зэфIэкI иIэу хьэлэлу бгъэдэтащ. 1933—1935гъэхэм Гъуэщокъуэм цы щызэIуащэ фабрикэм и фабкомым и председательш и къалэныр игъэзэщIащ. А IэнатIэм абы зыкъыщигъэлъэгъуащ къызэгъэпэщакIуэ IэкIуэлъакIуэу, ауэ езыри куэдым хуиущиящ а лэжьыгъэм. И ныбжьыр илъэс 22-м иту Гъуэщокъуэр 1935 гъэм Советскэ Армэм ираджэ Хэкум къулыкъу хуищIэну. А ильэсхэр зыкъомкIэ сэбэп хъуащ Хъусин и зэхэщIыкIым зиужьынымкIэ, гъащIэр нэхъыфIу зыхищIэнымкIэ. Армэ нэужьым Гъуэщокъуэм игъэзэщIащ лэжьыгъэ IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэ зыбжанэ, ауэ абы IэщIыб ищIыркъым творческэ лэжьыгъэр.

Гъуэщокъуэм и япэ литературно-художественнэ тхыгъэр «Шыхухэмрэ тракторымрэ» рассказырщ. Ар къыдэкIащ 1934 гъэм шэрджэс тхакIуэ, усакIуэхэм я тхыгъэ зыбжанэ щызэхуэхьэса тхылъым иту. А гъэ дыдэм усакIуэм и япэ усэри «Черкес плъыжь» газетым къытехуауэ щытащ. Усэр хуитыныгъэ зыгъуэта шэрджэс бзылъхугъэхэм ятеухуат.

Гъуэщокъуэ Хъусин япэкIэ шэрджэс литературэр къулейуэ щытакъым усэкIэ, уеблэмэ усэ щапхъэм ит усыгъэ нэгъэса гуэрхэр щыIакъым. Мис абы къыхэкМэ Гъуэщокъуэм и усыгъэхэр къоув а жанр лIэужьыгъуэм и зэхэублакIуэхэм ящыщу, езыр усэ тхыным и лъабжьэр зыгъэтIылъахэм ящыщ зыуэ, иужькIэ зэфIэкI нэхъ къэзыгъэлъэгъуахэм ящыщ усакIуэу. УсэкIэм и щэхухэр хунту къищIэн, къигъэIурыщIэф хъун папщIэ, дауи, Гъуэщокъуэм гугъуехь зыпылъ гъуэгуанэ кIыхь къикIуащ.

Гъуэщокъуэм и тхыгъэ зыбжанэ урысыбзэкIэ икIи нэгъуэщIыбзэ зыкъомкIи зэрадзэкIащ. Ари щыхьэт тохъуэ абы и тхыгъэхэм къыхуащI гулъытэм, езы тхакIуэм хуащI пщIэм.

Гъуэщокъуэ Хъусин и литературно-художественнэ творчествэ псом и нэщэнэ нэхъыщхьэу икIи нэхъ ехъулIэныгъэхэм щыщ зыуэ къонэ цIыху гъащIэм и кIуэцIкIэ къэхъуа зэхъуэкIыныгъэ псоми ар жыджэру икIи пэжагъышхуэ хэлъу зэрытепсэлъыхьар.

Гъуэщокъуэр усакIуэ къудейкъым, атIэ ар икIи тхакIуэт, общественнэ лэжьакIуэт. Ар зэхуэдэу хуэIэрыхуэт поэтическэ икIи прозаическэ тхыгъэхэр зэхэлъхьэным. Абы и къалэмыпэм къыщIэкIащ бзэ шэрыуэкIэ тха «Адэмрэ и къуэмрэ» повестыр. Гъуэщокъуэм художественнэ IэкIуэлъэкIуагъэ зэрыбгъэдэлъар зыхыбошДэ и лъахэм и теплъэр, и дахагъыр къыщигъэлъагъуэк Природэм, дунейм и щытыкIэм и къэгъэлъэгъуэкIэм абы хипщэфт советекэ цIыхум и гурыгъу-гурыщIэхэри, лъахэм игъуэта зыужьыныгъэ щхьэхуэхэри, къуажэхэмрэ къалэхэмрэ ягъуэта зэхъуэкIыныгъэхэри, цIыхухэм я щхьэхуит псэукIэри, нэгъуэщI куэдхэри. Гъуэщокъуэм и тхыгъэ куэдым хыболъагъуэ абы дунеи щытыкIэр нэсу къыгурыIуэу, гурыщIэ жанкIэ зыхищIэу, гъащIэм пщIэ хуищIу зэрыщытар.

Гъуэщокъуэ Хъусин и ныбжьыр илъэс 22-м иту Советскэ тхакIуэхэм я союзым хыхьащ икIи и гъащIэ псом ар хьэлэлу и псэм емыблэжу елэжьащ шэрджэс литературэм и зыужьыныгъэм.

ИщIэфыну псоми хунэмысу, хузэфIэкIыну псори къимыгъэлъагъуэ щIыкIэ Гъуэщокъуэ Хьэнахъуэ и къуэ Хъусин январым и 25-м 1983 гъэм дунейм ехыжащ. Гъуэщокъуэ Хъусин и лIэиыгъэр Хэкум ис цIыху псоми гущIыхьэ ящыхъуащ, псом хуэмыдэу иоинэщхъеящ езыр къэзылъхуа лъэпкъыр.

ТхакIуэр и тхыгъэ нэхъыфIхэмкIэ къыхэнащ ди гъащIэм, адыгэ литературам и тхыдэм, лъэпкъ культурам. Гъуэщокъуэм шэрджэс литературэм щыхишащ езым и гъуэгу, абы и тхыгъэхэм яIэжщ езым я тхыдэ. УсакIуэм и тхыгъэ нэхъыфIхэр щытынущ ди щIэблэм и ущиякIуэу.


Щыуагъэ гуэр къэбгъуэтам, чэм Iам, е нэгъуэщI гуэрхэри хэгъэхьэн хуейуэ къэплъытэм, хъыбар дыгъащIэ. Уэри уиIэм, къытхуегъэхь, е къыщыдгъуэтыфыныр къыджеIэ.

Уи цIэр:

E-mail:

*ТхакIуэм, усакIуэм, актерым е уэрэджыIакIуэм и цIэр:

*И гъащIэмрэ лэжьыгъэмрэ теухуауэ:

И сурэтыр:

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ Ctrl+Enter.


Зыхыхьэр:

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Иужьрейхэр

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 239

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: