ГушыIэ: Псы емыжэхым, бдзэжьейр къыхэпхынукъым.
Къуажыхь: Быныр зыгъэгуфIэ, мафIэр зыгъэункIыфI. (Тебэ)

Хьэнфэн Алим

(1922)

Хьэнфэн АлимХьэнфэн Алим Мэзан и къуэр Къэрэшей-Шэрджэс республикэм и Хьэбэз районым хыхьэ Зеикъуэ къуажэм 1922 гъэм къыщалъхуащ. Адыгэ унагъуэ къызэрыгуэкIым къыхэкIа щIалэ цIыкIур и сабиигъуэм къыщыщIэдзауэ IэнатIэ гугъу пэроувэ: илъэсий и ныбжьу абы и адэр фIокIуэд, и щхьэ закъуэ къарукIэ сабииплI ипIыну къызыхуэна и анэр жеи псэхуи имыIэу ахэр зыхуей хуегъазэ. Апхуэдэ къулейсызыгъэ зытелъ унагъуэм къэралри щIэгъэкъуэн къыхуохъу — къуажэ пэщIэдзэ еджапIэм зыкъомрэ щеджа нэужь а зэманым Черкесск къалэм къыщызэIуахауэ щыта интернат еджапIэм Алим щIагъэтIысхьэ. А лъэхъэнэм а еджапIэм и унафэщIу икIи щезыгъаджэу щыта Мамхэгъ Хьисэ и фIыгъэкIэ щIалэ цIыкIум анэдэлъхубзэм лъагъуныгъэ ин хуещI, литературам етхьэкъу, усэ итхыу, и зэфIэкIми усыгъэм щеплъыжу щIедзэ. ХуэмыщIа и унагъуэм зыгуэркIэ зыщIигъэкъуэн и мураду 8-нэ классыр къызэриухыу ар егъэджакIуэ курсым щIотIысхьэ, иужькIи Али-Бердыкъуэ къуажэм дэт пэщIэдзэ еджапIэм егъэджакIуэу щылажьэу щIедзэ. И IэщIагъэм нэсу зэрыхуэмыхьэзырыр къызыгурыIуэжа щIалэр 1940 гъэм езым и лъэIукIэ дзэм хохьэ икIи ар Грознэ къалэм дэта, авиацэм щыхуагъасэ еджапIэм щIотIысхьэ. Хэку зауэшхуэ къежьам и зэранкIэ, а еджапIэр къимыухыу, ар къызэрыгуэкI сэлэту зауэм Iухьэн хуей мэхъу. Хамэ щIыпIэ къикIа зэрыпхъуакIуэхэм къыдащIылIа зауае гуащIэм адыгэ щIалэ ныбжьыщIэр илъэсиплIым щIигъукIэ хэтащ, лIыгъэ къигъэлъэгъуахэм папщIи абы «Хэку зауэшхуэ» орденым и япэ степеныр, «Славэм» и ещанэ степеныр, медаль зэмылIэужьыгъуэ зыбжанэ къыху агъэфэщащ.

Мамыр лэжьыгъэм хуезэша щIалэр зауэр зэриухыу 1945 гъэм дзэм къыхокIыж, и хэкуми къегъэзэж. Куэд щIауэ къыхиха, и нэ къызыхуикI егъэджакIуэ лэжьыгъэм ар пэроувэж, Инджыдж ЦIыкIу къуажэм дэт пэщIэдзэ еджапIэм щылажьэу абы щIедзэ. ЩIэныгъэ бгъэдэлъымкIэ зыхуэмыарэзыж егъэджакIуэр пединститутым лажьэрыеджэу щIотIысхьэ икIи иужьыIуэкIэ ар абы ехъулIэныгъэкIэ къеух. Зи япэ тхыгъэхэр «Шэрджэс плъыжьым» къытехуэу щIэзыдза усакIуэр 1948 гъэм газетым и редакцэм ирагъэблагъэ, зэман заул дэкIа нэужь радиокомитетым яшэ, иужькIэ тхылъ тедзапIэм и редактор къулыкъур и пщэ къыдалъхьэ. Зи щIэныгъэм, художественнэ Iэзагъым зэрыхигъэ хъуэным зэпыч имыIэу яужь ит усакIуэм I956 гъэм Ставрополь къалэм дэт парт еджапIэр, 1964 гъэм Литературнэ институтми деж къыщызэIуаха литературэмкIэ курс нэхъыщхьэр къеух. И лъэпкъ литературэмрэ культурэмрэ хэлъхьэныгъэ хьэлэмэт хуищIахэр къалъытэри Хьэнфэн Алим саугъэт куэдрэ Абхъазым «КультурэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэ лъапIэмрэ къыхуагьэфэщащ. Илъэс зыкъом щIауэ пенсам кIуа щхьэкIэ, усакIуэ гъуэзэджэм ноби творческэ лэжьыгъэ ин ирегъэкIуэкI, и тхыгъэхэр газет, журналхэм трегъадзэ, тхылъ щхьэхуэу къыдокI, литературам къыхыхьэ ныбжьыщIэхэм гъэсакIуэ мьшсэхуж, чэнджэщэгъу акъылыфIэ яхуохъу.

Тхэн щыщIидза япэ махуэхэм къыщегъэжьауэ Хьэнфэн Алим екIуэкI гъащIэм, и хэкум къыщыхъухэм, къызыхэкIа и лъэпкъьIм пыщIэныгъэ хуиIэщ, ахэрщ абы и нэIэ нэхъ зытригъэтыр, и тхыгъэхэм хэкIыпIэ нэхъыщхьэ яхуэхъур. Абы къыдэкIуэуи къыдалъхуахэр зыхилъхьэ щымыIэу зылъагъу, и псалъэ къарууфIэхэмкIэ щIыхь зыпылъ къулыкъу нэс абыхэм яхуэзыщIэ усакIуэр гугъуехьакIуэ цIыхубэм я гурылъ-гурыщIэхэм, ахэр зыгьэпIейтейхэм куууэ щыгъуазэщ, усакIуэр джэрпэджэжу абыхэм поджэж, я гум къошхыдыкI, ехьэкI хэмылъу ахэр сэтей къещI, адыгэ тхылъеджэхэм я пащхьэм ирелъхьэ. Адрей хэку усакIуэ куэдми ещхьу, Хьэнфэн Алими нэхъыбэу зытетхыхьыр, и тхыгъэхэм зи гугъу нэхъ щищIыр екIуэкI гъащIэм къигъэув Iуэхугъуэ нэхъыщхьэхэрщ, зауэ нэужь лъэхъэнэхэм лъэпкъ зэхуэмыдэ зыбжанэм я литературэхэм я нэIэ нэхъ зытета темэ ин, гъэщIэгъуэнхэрщ. Куэдым я тхыгъэхэм зэтехуэу, зэщхьу къыщаIэт а Iуэхугъуэхэр япэ еплъыгъуэкIэ зэпэгъунэгъуу къыпщыхъу щхьэкIэ, усакIуэхэм языхэзми абыхэм езым бгъэдыхьэкIэ щхьэхуэ хуиIэжщ, къихута и IэмалхэмкIэ ахэр ди пащхьэ кърелъхьэ, адрейхэм яхуэмыдэу зытепсэлъыхьыр зэрызыпкърихыным яужь итщ. Шэрджэс усакIуэм и тхыгъэхэм щIыпIэ ин щаубыд илъэсиплI енкIэ зыхэта зауэм зэреплъым, хуиIэ бгъэдыхьэкIэм, зэфIэувэжыныгъэ лэжьыгъэ хьэлэмэт и хэкум щекIуэкIым, зи къарурэ зэфIэкIкIэ ар зэзыгъэпэщыж лъахэм и цIыхухэм я псэемыблэж лэжьыгъэм, лъэхъэнэ кIэщIым къриубыдэу и лъахэм зыIэригъэхьа текIуэныгъэфIхэм, абы хуиIэ лъагъуныгъэм, лъэпкъхэм я зэныбжьэгъуныгъэм, мамырыгъэр хъумэным, адэжь щIыналъэм и теплъэр къэгъэлъэгъуэным, лъагъуныгъэм, къэхъу щIэблэщIэр нэсу, къызыхэкIам хуэфащэу гъэсэным.


Щыуагъэ гуэр къэбгъуэтам, чэм Iам, е нэгъуэщI гуэрхэри хэгъэхьэн хуейуэ къэплъытэм, хъыбар дыгъащIэ. Уэри уиIэм, къытхуегъэхь, е къыщыдгъуэтыфыныр къыджеIэ.

Уи цIэр:

E-mail:

*ТхакIуэм, усакIуэм, актерым е уэрэджыIакIуэм и цIэр:

*И гъащIэмрэ лэжьыгъэмрэ теухуауэ:

И сурэтыр:

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.


Зыхыхьэр:

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

ЦIыхуу еплъар: 271

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: