ПсынщIэрыпсалъэ: Жамыбгъэ бгъэгу хужь мэжьэгъуашхэ.
Псалъэжь: Хамэ хэку сыщытхъэ нэхъ си хэкужь сыщылIэ.
ГушыIэ: ЩIалэм пыIэ къигъуэтащ. Хуэхъупсуращ.
Къуажыхь: ЗэкъуэшипщIым джэдыгуипщI ящыгъщ. (Iэлъэ)

Нало Жансэхъу

(1906-1937)

Нало ЖансэхъуНало Жансэхъу Мырзэбэч и къуэр 1906 гъэм декабрым и 9-м Старэ Урыху щыщ мэкъумэшыщIэ унагъуэ къызэрыгуэкIым къыщалъхуащ. ПэщIэдзэ еджапIэм щыщIэсам сабий акъылыфIэу зыкъэзыгъэлъэгъуа, щIэныгъэм лъагъуныгъэшхуэ хуэзыщIа ныбжьыщIэм къуажэ еджапIэр къеухри Налшык къокIуэ икIи совпартшколым щIотIысхьэ. ЩIалэр нэхъуеиншэу тхылъым щIоджыкI, адыгэ, урыс тхыгъэ куэдым щыгъуазэ зыхуещI, литературэмкIэ щыIэ кружокым и лэжьыгъэм жыджэру хэтщ. А еджапIэр къиуха нэужьи, ар Дон Iуфэ Iус Ростов дэт Бгырыс-къэхутакIуэ институтым и аспирантурэм щIотIысхьэ. Литературэр IэщIагъэу къызэрыхихам и фIыгъэкIэ а илъэсхэм Налом къэхутэныгъэ лэжьыгъэхэр ирегъэкIуэкI, и япэ тхыгъэхэри дунейм къытохьэ. Еджэныр икIэм нимыгъэсу Жансэхъу лэжьэн щIедзэ. Япэ щIыкIэ ар Псыхуабэ къалэм а зэманым дэта областной музейм и директору мэлажьэ, иужьыIуэкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ къэхутакIуэ институтам и унафэщIу ягъэув. 1934-1936 гъэхэм ар ТхакIуэхэм я союзым и правленэм и председателу хах. А илъэсхэм къызэрагъэпэща къудей тхакIуэхэм я организацэщIэр зэфIэгъэувэным, япэ лъэбакъуэхэр зычын щIэзыдза лъэпкъ литературэм зегъэужьыным, творческэ лэжьакIуэ нэхъыбэ абы ешэлIэным, усакIуэ нэхъыжьхэми нэхъыщIэхэми ядэIэпыкъуным, абыхэм я тхыгъэхэр къыдэгъэкIыным, я щIэныгъэр, художественна Iэзагъыр къэIэтыным ар псэху имыIэу йолэжь икIи къэбэрдей литературэм а зэман кIэщIым зыIэригъэхьа ехъулIэныгъэфIхэм а унафэщI акъылыфIэм и лэжьыгъэшхуихэлъщ.

Лажьэ зимыIэ тхакIуэр пцIы къытралъхьэри ягъэтIыс 1936 гъэм августам и 5-м, икIи ар Лъэхъуэщым 1937 гъэм Налшык щаукI Налом тхэн щышIидзар щэщI гъэм и пэщIэдзэхэрщ. Ауэ тхакIуэм и Iэрытх псори ди деж къэсакъым. ТхакIуэм и япэ драматическэ тхыгъэщ «Къэхъун» пьесэр.

И IэдакъэщIэкI псори ди деж къэмысами, Нало Жансэхъу япэ нэхъ зэлэжьу зыщIидзар прозэщ. ТхакIуэм и прозэм щыщу япэ дунейм къытехьар, абы и Iэзагъыр нэхъ куууэ къыщыгъэлъэгъуар «ЩIэдзапIэ» жыхуиIэ повестырщ. Налом и прозаическэ тхыгъэхэм ящыщу а зырщ ди деж къэсыжар, иджыкIэ дызыщыгъуазэр анэдэлъхубзэкъым зэрытхар. Налом роман «Голубая осень» зыфIищар зэритхам щыхьэт техъуэ тхыдэ щыIэщ, ауэ езы Iэрытхыр кIуэдащ, нобэкIэ дыщыгъуазэкъым.

ЩIэныгъэ куу зыбгъэдэлъ, лъэпкъ литературэм и зыужьыныгъэр зи хъуэпсапIэ тхакIуэр и къару емыблэжу доIэпыкъу творческэ лэжьакIуэхэм, абыхэм я щIэныгъэмрэ Iэзагъымрэ зэрыхагъэхъуэным яужь итщ, лъэпкъ литературэм и гъуэгур, зыхущыщIэ-зыхуэныкъуэхэр къехутэ, япэрей лъэпкъ тхакIуэ-усакIуэхэм теухуа критическэ лэжьыгъэхэр етх.

И хэкумрэ и лъэпкъымрэ къалэнышхуэ хуищIарщ, абыхэм я зэIузэпэщым тригъэкIуэда псэемыблэж лэжьыгъэрщ Нало Жансэхъу пщIэрэ щIыхьрэ къыхуэзыхьар, абы и цIэ лъапIэр лъэпкъ тхыдэм къыщIыхэнар.


Тхылъ щхьэхуэхэмрэ тхыгъэхэмрэ

АдыгэбзэкIэ
ЩIэдзапIэ. Рассказхэмрэ пьесэхэмрэ.-Н., Къэбэрд.-Балъкъ. тх. тедз., 1959.
Къэхъун. Пьесэ.//«Япэу лъэбакъуэ зычахэр» тхылъым. — Н., КъБНИИ, 1968.
ЩIэдзапIэ. Повесть.//«Япэу лъэбакъуэ зычахэр» тхылъым. — Н., КъБНИИ, 1968.
Литературэ щIэиныр.-Н., 2003.


Щыуагъэ гуэр къэбгъуэтам, чэм Iам, е нэгъуэщI гуэрхэри хэгъэхьэн хуейуэ къэплъытэм, хъыбар дыгъащIэ. Уэри уиIэм, къытхуегъэхь, е къыщыдгъуэтыфыныр къыджеIэ.

Уи цIэр:

E-mail:

*ТхакIуэм, усакIуэм, актерым е уэрэджыIакIуэм и цIэр:

*И гъащIэмрэ лэжьыгъэмрэ теухуауэ:

И сурэтыр:

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ Ctrl+Enter.


Зыхыхьэр:

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Иужьрейхэр

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 108

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: