Псалъэжь: ЩIыр кIийуэрэ къокIуэ, гъэр гъыуэрэ мэкIуэж.
ПсынщIэрыпсалъэ: Мыщэр пэщащэурэ мащэм ищэтащ.
ГушыIэ: Индиям судым ущыщIэсым деж уэрэд жыпIэу ядэкъэм.
Къуажыхь: Ди вы хужь цIыкIу шыгъу бэшхщ. (ДжэдыкIэ)

Къэплъыхъуэр

КъардэнгъущI Зырамыку

(1918-2008)

КъардэнгъущI ЗырамыкуКъардэнгъущI Зырамыку ПIатIурэ и къуэр январым и I-м 1918 гъэм Аруан районым щыщ Псыгуэнсу къуажэм мэкъумэшыщIэ унагъуэм къыщалъхуащ.

1926 гъэм Зырамыку къуажэ школым щIотIысхьэри ар ехъулIэныгъэкIэ къеух.

1940 гъэм Зырамыку Дзэм къулыкъу щищIэну ираджэ. Ар хэку зауэшхуэм сэлэту хэтащ. 1945 гъэм КъардэнгъущIым и лъахэм къигъэзэжащ, занщIэуи и лэжьыгъэ IэнатIэм пэрыувэжащ: ар 1948 гъэ пщIондэ Къэбэрдей госдрамтеатрым и сценэм артисту щыджэгуащ. КъардэнгъущIым адыгэ драматургием и зыужьыныгъэм лэжьыгъэфI хилъхьащ, ар лъэпкъым и уэрэджыIакIуэ нэхъыфI дыдэхэм ящыщ зыщ.

1949гъэм къыщыщIэдзауэ 1952 гъэм нэс КъардэнгъущIыр Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым IуэрыIуатэмкIэ и секторым щолажьэ. 1952 гъэм Зырамыку Къэбэрдей-Балъкъэр госпединститутым щIотIысхьэри ар 1956 гъэм ехъулIэныгъэкIэ къеух. Абы иужькIэ ар Къэбэрдей-Балъкъэр «Эльбрус» тхылъ тедзапIэм редактору щолажьэ, литературэмкIэ лэжьыгъэ зэмылIэужьыгъуэхэр егъэзащIэ, пщIэрэ щIыхьрэ иIэу и IэнатIэм пэрытщ.

Апхуэдэурэ илъэсищ хуэдизкIэ редактору лэжьа нэужь, КъардэнгъущIыр 1959 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым егъэзэжри IуэрыIуатэмкIэ секторым нобэр къыздэсым щолажьэ.

 КъардэнгъущIым лэжьыгъэшхуэ ирегъэкIуэкI адыгэ уэрэдыжьхэр зэхуэхьэсыным, ахэр джыным, гум дыхьэу гъэзэщIэным теухуауэ.

Адыгэ уэрэдыжьхэр цIыхубэм деж нэхьэсынымкIэ иIэ зэфIэкI иныр къалъытэри, КъардэнгъущI Зырамыку 1964 гъэм «КъБАССР-м искусствэмкIэ и заслуженнэ лэжьакIуэ» цIэ лъапIэр къыфIащащ. Адыгэ культурэмрэ литературэмрэ хуищIа зыужьыныгъэм папщIэ КъардэнгъущIым тIэунейрэ къратащ Къэбэрдей-Балъкъэр АССР-м и Верховнэ Советым и Президиумым и щIыхь тхылъ.

КъардэнгъущI Зырамыку 1964 гъэ лъандэрэ ТхакIуэхэм я Союзым хэтщ. 2008 гъэм декабрым и 25 дунейм ехыжащ. Ар щыщIалъхьэжащ къыщалъхуа Псыгуэнсу къуажэм.


Тхылъ щхьэхуэхэмрэ тхыгъэхэмрэ

АдыгэбзэкIэ
Къанщобийрэ Гуащэгъагърэ. Теплъэгъуитхуу зэхэт трагедие. Н., Къэбэрдей тх. тедз., 1956.
Мыщэ шу. Таурыхъ. Н., Къэбэрд.-Балъкъэр тх. тедз., 1958.
Махуэ А., КъардэнгъущI З. Хъуэжэ и таурыхъищэ. Н., Къэбэрд.-Балъкъ. тх. тедз., 1959.
Ныбжьэгъу пэж. Рассказхэр. Н., Къэбэрдей-Балъкъэр тх. тедз. 1960. Уэрэдылъэ. Н., 1962.
Адыгэ уэрэдыжьхэр. Н., «Эльбрус», 1969.
Адыгэ IуэрыIуатэр. 2-нэтом. Н., «Эльбрус», 1970.
Адыгэ псалъэжьхэр (Зэхуэзыхьэсыжар КъардэнгъущI З.) Н., «Эльбрус», 1982.
Адыгэ хъуэхъухэр (Зэхуэзыхьэсыжу тхылъ зыщIар КъардэнгъущI Зырамыкущ.) Н., «Эльбрус», 1994.
Мэлэчыпхъу (Зытхыжу тхылъ зыщIар КъардэнгъущI З.) Н., «Эльбрус», 1994.
Адыгэ хабзэу щыIахэр (Щоджэн Хь. И. дитхауэ). Н., «Эльбрус», 1995.
ГушыIэ хъыбархэр. Н., «Эльбрус»,2001.

 Урысы6зэкIэ
Адыгские песни и инструментальные наигрыши. М., «Сов. композитор», 1 том — 1980 г., 2 том — 1981 г., 3 том — 1986 г., 4 том — 1989 г.
Верный друг. Рассказы. М., 1981.


Щыуагъэ гуэр къэбгъуэтам, чэм Iам, е нэгъуэщI гуэрхэри хэгъэхьэн хуейуэ къэплъытэм, хъыбар дыгъащIэ. Уэри уиIэм, къытхуегъэхь, е къыщыдгъуэтыфыныр къыджеIэ.

Уи цIэр:

E-mail:

*ТхакIуэм, усакIуэм, актерым е уэрэджыIакIуэм и цIэр:

*И гъащIэмрэ лэжьыгъэмрэ теухуауэ:

И сурэтыр:

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.


Зыхыхьэр:

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 127

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: