Псалъэжь: Хьэдэр зейр кхъаблэпэщ.
ПсынщIэрыпсалъэ: Жамыбгъэ бгъэгу хужь мэжьэгъуашхэ.
ГушыIэ: Сылэжьэнщ жысIати, мыбыи Интернет щыIэщ…
Къуажыхь: Бгырыпхыбгъуэ, лIыбгъуэ кIэщI. (Чей)

Къэплъыхъуэр

Iутыж Борис

(1940-2008)

Iутыж БорисИджырей адыгэ тхакIуэ, усакIуэ, драматург IутIыж Борис Къуней и къуэр 1940 гъэм Шэрэдж районым хыхьэ Зэрэгъыж къуажэм мэкъумэшыщIэ унагъуэм къыщалъхуащ. БалигъыпIэм иувэху и гъащIэр къуажэм щигъэкIуащ, абы курыт еджапIэр ехъулIэныгъэкIэ къыщиухащ.

Къуажэ еджапIэр къиуха нэужь, IутIыжым илъэсищкIэ дзэм къулыкъу щищIащ. 1963 гъэм къыщыщIэдзауэ 1968 гъэ пщIондэ Къэбэрдей-Балъкъэр университетым адыгэбзэмрэ литературэмрэ щадж отделенэм щеджащ. Университетыр къызэриухыу, Борис Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым адыгэбзэм елэжьу щыIэ секторым лэжьэн щыщIидзащ, икIи илъэс 22-кIэ пщIэ зыхуащI щIэныгъэлIу щылэжьащ. А зэманым къриубыдэу IутIыжым къиухащ Куржы лъахэм ЩIэныгъэхэмкIэ я Академием хыхьэу Бзэ щIэныгъэмкIэ институт Тбилиси дэтым и аспирантурэр. А институт дыдэм абы утыку къыщрилъхьащ адыгэбзэм и зы Iыхьэ нэхъ гугъухэм ящыщ зым теухуа диссертацэр, икIи къыфIащащ бзэ щIэныгъэхэмкIэ кандидат цIэр. Адыгэбзэм ехьэлIауэ абы къыдигъэкIащ монографие. сборник щхьэхуэхэмрэ журналхэмрэ тхыгъэ куэд къытригъэдзащ, псалъалъэ зэмылIэужьыгъуэхэр зэхэлъхьэным и гуащIи и щIэныгъи ирихьэлIащ.

КъыкIэлъыкIуэ илъэсхэм Борис егъэджакIуэхэм я щIэныгъэм щыхагъахъуэу Налшык дэт институтым лъэпкъыбзэхэмрэ лъэпкъ литературэхэмкIэ щыIэ кафедрэм и унафэщIу лэжьащ.

Зыпэрыува лэжьыгъэщIэм хъарзынэу хэзэгъа къудейуэ, абы лэжьапIэр имыхъуэжу хъуакъым: IутIыжыр 1991 гъэм зэдэарэзыуэ хахащ «Iуащхьэмахуэ» журналым и редактор нэхъыщхьэу, икIи мы зэманым абы а къалэн мытыншыр егъэзащIэ.

1982 гъэм лъандэрэ IутIыжыр хэтщ ТхакIуэхэм я союзым, абы тхылъ зыбжани къыдигъэкIащ. Ар нэхъ дэзыхьэхыр, нэхъыбэу зыхэлэжьыхьыр лъэпкъ драматургиерщ, абы и къалэмым къыщIэкIащ пьесэ 17. Драматургам и пьесэхэр щагъэуващ Адыгейми, Къэрэшей-Шэрджэсми, Дагъыстэнми. «Тыргъэтауэ» драмэр Москва щагъэлъэгъуащ, хьэрыпыбзэкIэ зэрадзэкIри Щам тхылъу къыщыдагъэкIащ икIи щагъэлъэгъуащ, «Дамэлей» пьесэр Тыркум хыхьэ Стамбул щагъэуващ.

Драматургием нэхъ дихьэх икIи нэхъ хэлэжьыхь пэтми, IутIыжыр хъарзынэу хозагъэ литературэм и адрей жанр лIэужьыгъуэхэми. Абы итхащ усэхэмрэ рассказхэмрэ, литературэм, гъащIэм и Iуэхугъуэ языныкъуэм ятеухуа тхыгъэ щхьэхуэхэр. IутIыжым сабийхэми балигъхэми яхуитхащ усэхэмрэ рассказхэмрэ, пьесэхэр. Ар ящыщщ прозэу усэ тхыным и зэхэублакIуэ адыгэ тхакIуэхэм, нэгъуэщI жанрхэми я зэхэублакIуэщ.

ЦIэрыIуэ хъуа и драматургическэ тхыгъэхэм къыдэкIуэу Борис и къалэмыпэ къыщIэкIащ радиомрэ телевидениемрэ папщIэ итха сценариехэри. Жанр зэхуэмыдэхэм зыкъызэрыщигъэлъагъуэм и щапхъэщ абы и поэмэхэр, сатирическэ, юмористическэ рассказхэр, нэгъуэщIхэри.

Лъэпкъ культурэм, литературэм, бзэм теухуауэ илэжь IуэхугъуэфIхэм къыдэкIуэу Борис зыкъигъэлъэгъуащ зэдзэкIакIуэ Iэзэу. Абы зэридзэкIащ пьесэ зыбжанэ.

Нобэ IутIыж Борис зи литературно-творческэ зэфIэкIым псори щыгъуазэ усакIуэщ, тхакIуэщ, драматургщ.

Абы къыдэкIуэу ар сурэтыщI Iэзэщ, скульптор IэкIуэлъакIуэщ, зэфIэкI зиIэ щIэныгъэлIщ.

IутIыж Борис 2008 гъэм октябрым и 27-м дунейм ехыжащ. Ар щыщIалъхьэжащ къыщалъхуа къуажэм.


Щыуагъэ гуэр къэбгъуэтам, чэм Iам, е нэгъуэщI гуэрхэри хэгъэхьэн хуейуэ къэплъытэм, хъыбар дыгъащIэ. Уэри уиIэм, къытхуегъэхь, е къыщыдгъуэтыфыныр къыджеIэ.

Уи цIэр:

E-mail:

*ТхакIуэм, усакIуэм, актерым е уэрэджыIакIуэм и цIэр:

*И гъащIэмрэ лэжьыгъэмрэ теухуауэ:

И сурэтыр:

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.


Зыхыхьэр: Iэщыж Борис

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 91

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: