ГушыIэ: Сызыхуейхэр зристхэм из хъуащ.
Къуажыхь: Пшэрым и уэд, уэдым и дагъэ. (Шыгъу)

УздэщыIэр

Дудар Хьэутий (Домбей Хь.)

(1921-1994)

Дудар Хьэутий (Домбей Хь)Дудар Хьэутий Мызэ и къуэр 1921 гъэм майм и 15-м Бахъсэн районым щыщ Къулъкъужын Ищхъэрэ къуажэм (Къуэнхьэблэ) къыщалъхуащ. 1935 гъэм къуажэ пэщIэдзэ школыр къеух. 1935 гъэм щыщIэдзауэ 1938 гъэм нэс педучилищэм щоджэ. 1938 гъэм Хьэутий щIотIысхьэ егъэджакIуэхэм я щIэныгъэр щыхагъахъуэ Налшык къалэ дэт егъэджакIуэ курсым. Класс нэхъыжьхэм щылэжьэну тхылъ къыIэрыхьауэ 1939 гъэм я къуажэ егъэзэжри адыгэбзэмрэ литературэмкIэ егъэджакIуэу мэлажьэ 1942 гъэм нэс. Хэку зауэшхуэм и узыншагъэр зэрыпэмылъэщымкIэ ямыгъакIуэ щыхъум, ар тылым къыщонэ. 1942-1945 гъэхэм Дудар Хьэутий Тырныауз вольфрам-молибден комбинатыр зэфIэзыгъэувэжахэм яхэтащ шоферу.

ЕгъэджакIуэ IэщIагъэм и гъусэу журналист IэщIагъэри зэдехь: газетхэм, радиом матхэ. 1945 гъэм Дударыр Налшык дэт радиокомитетым щылэжьэну ирагъэблагъэ. 1947 гъэм нэсыху Хьэутий «ХъыбарыщIэхэр» редакцэм и редакторщ.

1947-1949 гъэхэм Дударыр мэлажьэ «Къэбэрдей пэж» газетым и литературнэ сотрудникыу. 1949 гъэм ар Ленинград дэт консерваторией щIотIысхьэ, ауэ и узыншагъэм къызэримыхьым къыхэкIкIэ ар Хьэутий къиухыну къехъулIэркъым.

1952 гъэм къыщыщIэдзауэ «Ленин гъуэгу» газетым и литературнэ сотрудникыу лэжьащ. Дудар Хьэутий и къалэмыпэм къыщIэкIащ драматическэ, прозаическэ тхыгъэ куэд. Абыхэм ящыщхэр къыщыдэкIащ Къэбэрдей-Балъкъэр тхылъ тедзапIэм икIи театр зэмылIэужьыгъуэхэм щагъэуващ. Ди республикэм и те-атральнэ искусствэм зегъэужьыным зэрыхэлэжьыхьам папщIэ, Дудар Хьэутий 1973 гъэм къыфIащащ «КъБАССР-м искусствэмкIэ и заслуженнэ лэжьакIуэ» цIэ лъапIэр.

Дудар Хьэутий Урысейм и ТхакIуэхэми и Журналистхэм я союзхэм хэтащ.

Ар дунейм ехыжащ майм и 5-м 1994 гъэм, щыщIалъхьэжащ къыщалъхуа къуажэм Къулъкъужын Ищхъэрэм.

Дударым и къалэмыпэм къыщIэкIа тхыгъэ зэмылIэужьыгъуэ куэдым, и пьесэхэм купщIэ яхуэхъуа IуэхущIафэхэр, гушыIэ хьэлэмэтхэр, ауанхэр къызыхихар езы цIыхубэращ.

Драматургиер къапщтэмэ, Хьэутий и пьесэ нэхъыфIхэм Къэбэрдей театрым и сценэр илъэс куэдкIэ игъэдэхащ, театреплъхэр куэдрэ игъэнэжэгужащ, ягу хигъэхъуащ, гукъинэж хъунхэр ябгъэдилъхьащ.

ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей театрым Дударым и пьесэу щагъэувар зыбгъупщIым нызэрохьэс. «Нэчыхьытх» пьесэр ди адыгэ театрым къыщымынэу, щагъэувауэ щытащ Адыгейм, Шэрджэсым, Дагъыстаным, Башкирым, Шэшэн-Ингушым.

Дударым и гушыIэхэмрэ ауанхэмрэ куэд мэхъу. Абыхэм я нэхъыфIхэр гъэщIэгъуэнхэщ, купщIафIэхэщ, щIэщыгъуэхэщ. Ди гъащIэм, ди псэукIэм хуэмыузэдауэ тхыгъэ мащIэщ абыхэм яхэтыр.

ТхакIуэм телъыджэу къегъуэт икIи и гурыщIэкIэ и гупсысэкIэ жану, шэрыуэу еузэщI, еузэд и щIэнэкIалъэхэри и гушыIэхэри. Дере гуэр хэмылъу, зыгуэркIэ уи гум къемыпIэстхъыу, уимыгъэпIейтейуэ абыхэм яхэтыр мащIэщ.

Зэманым, ныбжьым елъытауэ Дударым итха гушыIэхэр, ауанхэр хьэлэмэту зэхощхьэхукI. Псалъэм папщIэ ди нэхъыжьхэм я дуней тетыкIэм, я шыфэлIыфэм, я IуэхущIафэм дыхьэшхэнхэм теухуа гушыIэхэр цIыхубэм къапкърыкI Iуэхугъуэм, псалъэ шэрыуэхэм нэхъ хуэузэщIащ.

Дудар Хьэутий и творчествэр ди цIыхубэр зэрыпагэхэм ящыщщ.


Тхылъ щхьэхуэхэмрэ тхыгъэхэмрэ

АдыгэбзэкIэ
Си пащIэр. ГушыIэ рассказхэр. Налшык, «Эльбрус», 1964.
Пэ вабдзэ. ГушыIэхэр. Налшык, «Эльбрус», 1968.
Пьесэхэр. Налшык, «Эльбрус», 1974.
ГушыIэхэмрэ ауанхэмрэ. Рассказ кIэщIхэр. Налшык, «Эльбрус», 1977. Таурыхъхэр. Сабийхэм папщIэ. Налшык, «Эльбрус», 1980.
Гупсыси псалъэ. Рассказхэр. Налшык, «Эльбрус», 1985.
ГуфIэгъуэ щащIэ. Рассказхэр, гушыIэхэр, ауанхэр, теплъэгъуэ кIэщIхэр, таурыхъхэр. Налшык, «Эльбрус», 1992. .
Таурыхъхэр. Н., «Эльбрус», 1996.
Едзыгъуэхэр. Усэхэр, уэрэдхэр,гушыIэ кIэщIхэр.Н., «Эльбрус»,2001.

УрысыбзэкIэ
До своего роста. Нальчик, «Эльбрус», 1985.


Щыуагъэ гуэр къэбгъуэтам, чэм Iам, е нэгъуэщI гуэрхэри хэгъэхьэн хуейуэ къэплъытэм, хъыбар дыгъащIэ. Уэри уиIэм, къытхуегъэхь, е къыщыдгъуэтыфыныр къыджеIэ.

Уи цIэр:

E-mail:

*ТхакIуэм, усакIуэм, актерым е уэрэджыIакIуэм и цIэр:

*И гъащIэмрэ лэжьыгъэмрэ теухуауэ:

И сурэтыр:

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.


Зыхыхьэр:

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

ЦIыхуу еплъар: 108

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: