Псалъэжь: КIыщ пщы унэщ.
ПсынщIэрыпсалъэ: Набдзэ и бдзапцIэр егъэцIу.
ГушыIэ: ПсынщIэу къэпщтэжар емыхуэха хуэдэщ.
Къуажыхь: Iуащхьэ щIыб бгъитI щызэрошх. (Лэныстэ)

Къэплъыхъуэр

Адыгэ актерхэм я биографиехэр

ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ къэрал драмтеатрым теухуауэ

Адыгэ театр

1933 гъэм Ленинскэ учебнэ городокым къыщызэкIуахауэ щытащ театр Iуэхум хуэзыгъэхьэзыр студия. Абы щрагъэсэн хуейт щIалэгъуалэр дяпэкIэ лэжьэну театрхэм щыджэгуфын хуэду.
«Ленин гъуэгу» газет №169 23.09.1933 гъэм къыдэкIам зэрыжиIэмкIэ: «А Iуэхур гугъуу ежьащ – цIыхум ящIэтэкъым ар зыIысыр. ЯмыщIэр къэгъэнауэ бзэм хэттэкъым «актер», «театр» псалъэхэр». Абы къыхэкIыу щIалэгъуалэм я адэ-анэм быныр студием яутIыпщын ядэтэкъым. Къалмыкъ Бетал, Республикэм къулыкъу зиIэхэм я фIыгъэкIэ студием ягъэкIуэну цIыху бжыгъэр ирагъэкъуауэ щытащ.

А зэманым студием и нэхъыщхьэт Ф.А. Шевченко. Абы япэу кIуахэм ящыщщ Кым Тембот, Бэрэзджы Абы, Мзокъуэ Къамбулэт.
ЩIалэгъуалэр дихьэха хъуат, къайхъулIэхэри мащIэтэкъым, ауэ театр Iуэхум зрагъасэм хъуэжын куэд зэрыхуейр гурыIуэгъуэт, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ мы студием и зэфIэкIыр ирикъутэкъым – зэгъэджэн, ирагъэщIэн хуей псор ирагъэщIэфтэкъым езыгъаджэмрэ зэман зэрырагъаджэмрэ зэрымащIэм къыхэкIыу.
Мы IуэхумкIэ сэбэп къыхуэхъуащ зэхъуэкIыныгъэ куэд езыта А.Н. Фурманов и студиер, псалъэм папщIэ зэман зэрырагъаджэр илъэситху ящIыну мурад ящIат. А зэхъуэкIыныгъэхэр псоми ягу ирихьащ. Иджы Мэзкууи студентхэр ягъэкIуэн щIадзащ.
1935 гъэм адыгэ студие къызэIуахащ Къэбэрдей колхознэ-совхознэ театрым щыджэгунухэр щрагъэджэну. 01.05.1937 гъэм лэжьэн щIидзащ а театрым. И нэхъыщхьэрэ нэхъыжь режиссёру ягъэуващ Н.Д. Станиславский. Япэ актерхэм щыщт: Тубай Мухьэмэд, ДыщэкI КIунэ, Шортэн Даниткэ, А.Гуауэ, М.Гъуэныбэ, Т.Къамбий, С.Нартыжь, К.Сохъу, А. Къэбэрдокъуэ. Япэ адыгэ режиссёрхэт А.Т. Шортэнрэ Х.Х. Мыдрэ.
1940 гъэм гъэмахуу къэIуэжащ Мэзкуу ягъэкIуа студентхэр. Ахэр щеджащ ГИТИС-ым А.А. Ефремоврэ И.Я. Судаковрэ я деж.
27.10.1940 гъэм зеи Къэбэрдей-Балъкъэрым къыщымыхъуауэ «Женитьба Фигаро» жыхуиIэ Бомарше и спектаклымкIэ театрыр къызэIуахауэ щытащ.
Абы лъандрэ куэд зихъуэжащ спектаклыщIэ Iэджи къыхыхьащ. Иджыпсту цIыху плIыщIым нэс адыгэ театрым щолажьэ. Актерхэм Урысей Федерацэм, Къэбэрдейм, Къэрэшей-Шэрджэсым, Адыгейм пщIэ щыIэщ. Ахэр щоджэгу Турцием, Сирием, Иорданием, Америкэм, Украинэм, ди гъунэгъу республикэхэм.

Фи пащхьэ идолъхьэ ди адыгэ театрым и актёрхэм я биографие, абы къызэщIиубыдэу щеджар, щылэжьар, щыджэгуа спектаклхэр, зыхэта фильмхэр.

Жыгунэ ТIымэ  Жыгунэ ТIымэ

(1914)

Сонэ Мухьэрбий

(1916)

ДыщэкI КIунэ ДыщэкI КIунэ

(1917 — 2003)

ТIыхъужь Алий ТIыхъужь Алий

(1917 — 1995)

Къардэн ХьэкIуцэ Къардэн ХьэкIуцэ Кумахуэ Хужь Кумахуэ Хужь

(1918 — 1994)

Тхьэзэплъыж Азрэт Тхьэзэплъыж Азрэт Шортэн Даниткэ

(1923 — 2006)

Секрек Мухьэдин Секрек Мухьэдин

(1933 — 1998)

Къаздэхъу СулътIан Къаздэхъу СулътIан

(1934)

Мысостышхуэ Пщызэбий Мысостышхуэ Пщызэбий

(1935 — 2009)

ЖьакIэмыхъу КIунэ ЖьакIэмыхъу КIунэ

(1940)

Къажэр Борис Къажэр Борис

(1947)

Мэшыкъуэ Феня Мэшыкъуэ Феня

(1947)

Балъкъыз Валерэ Балъкъыз Валерэ

(1949)

Фырэ Руслъан Фырэ Руслъан

(1951)

Хьэдзагуэ Борис Хьэдзагуэ Борис

(1951)

Балъкъэр Тэмарэ Балъкъэр Тэмарэ
КIэмыргъуей Валентин КIэмыргъуей Валентин

(1952)

Тэтэр Анатолэ Тэтэр Анатолэ

(1952)

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.

Напэхэр: 1 2 3

Зыхыхьэр:

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!





Зыгуэр къэптхыным:

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 58

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: