ГушыIэ: Сэ жысIахэр си Iуэхужщ, ауэ уэ зыхэпхар сщIэкъым…
Къуажыхь: Зи бын псори дзыгъуащэ. (Джэду)

Сымытхэу сыщIэмыпсэуфыр…

Сымытхэу сыщIэмыпсэуфыр...ЩIалэгъуалэр къэкIуэну гъащIэм и пщэдей махуэщ, и вагъуэщ, ар хъумэным, абы щIэныгъэ ягъэгъуэтыным мыхьэнэшхуэ пылъщ. Нобэрей усэкIэ утхэмэ, гъащIэр хьэлэмэтщ, пщэдэрей тхыгъэм уеджэжмэ, гъащIэр гугъущ, къэкIуэным хуэхъумэн хуейр тыншыпIэщ, щIэныгъэщ. Ахэращ дунейм зезыгъэужьри, зыгъэдахэри. Ди гуапэ зэрыхъущи, нобэрей ди щIалэгъуалэми яхэтщ къэкIуэну махуэр зыхуэфащэ, щIэныгъэ зыбгъэдэлъ, зэчий дахэ зиIэ ныбжьыщIэхэр. Абыхэм я гугъу щыпщIым деж урогуфIэ икIи урогушхуэ. Мис апхуэдэ гушхуэныгъэ къыдэзытхэм ящыщщ нобэ зи гугъу фхуэтщIыну дызыхуей Бэрбэч Аслъэнджэрий Славэ и къуэр. Анзорей дэт етIуанэ курыт еджапIэр къиуха нэужь, ар щIэтIысхьащ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым филологиемкIэ и институтым икIи адэкIэ и еджэныгъэри, пасэу тхэным дихьэха щIалэм и тхыгъэхэри зэрыхъуам езым щыгъуазэ дыхуищIащ.

Нэхъапэ

Дэтхэнэ сабии хуэдэу, сыщыцIыкIум сурэт щIынырт сэри сызыдихьэхыр. Мыхуэду тхэн щIэздзауэ щытащ жысIыфыну къыщIэкIынкъым – сщIэжкъым тхэныр къызыхэкIари… Нэхъыжьхэр таурыхъ къытхуеджэхэм, езыри зыгуэрхэм седжэми, сехъуэпсагъэнщ зыгуэрхэр стхыну сыхуейуэ. Таурыхъ цIыкIукIэ, «рассказ» кIэщI, гушыIэ зэмылIэужьыгъуэхэкIэ хуэмурэ тхэн щIэздзащ. ЗэрыгурыIуэгъуэщи, ахэр иджыри тхыгъэ хьэзыртэкъым — тхэным хэсщIыкIыр мащIэт, мащIэт сызэджари, сэ езыри сыцIыкIут… Ауэ, итIани, сытхэт, нэхъыбэ стхым нэхъыфIи зэманкIэрэ хъунтэкъэ стхыхэри?! Стхыхэм си ныбжьэгъухэм сакъыхуеджэт, си къуэш си шыпхъу нэхъыщIэхэр езгъэдаIуэт. Ауэрэ уси схуэтхыным сеплъыну мурад сщIащ. «Гъатхэ» — арат япэ усэм фIэсщар. Ар щыстхам ебгъуанэ классым сыщIэсу къыщIэкIынт. НтIэ си усэхэри занщIэу усэ хъунт?! Ахэми сегугъун щIэздзащ. Махуэ къэс зыгуэр стхыну сыхэтт. СымытхIами, стхахэм сыхэплъэжт, зэсхъуэкIыжт, зэрыхъум сеплът. Ахуэду тхэным сыдихьэхауэ дыдей щалъагъум, папа схущIоупщIэ, дэнэ зыщезгъасэ хъунми, хэт сэбэп нэхъ къысхуэхъуфынми. Гъут Iэдэм къыджиIащ, тхэн щIэзыдзагъащIэхэм папщIэ Хьэх Сэфарбий къызригъэпэщауэ «Шыхулъагъуэ» литературэ хасэ зэрыщыIэр. Хасэм тхэным дихьэх псоми, я ныбжьым емылъытауэ, бжэр яхузэIухат. Сэ сызыщIэхъуэпсыр, сымыгъуэтыр… Арати, усэу сиIэр зэхуэсхьэсыжщ, фIыуэ сыхэплъэжщ, сетхъунщIэуэжри хасэм хэтхэр щызыхыхьэм зрезгъэхьэлIэу сыкIуауэ щытащ. Сыкърагъэблэгъащ. Си усэхэм сыкърагъэджащ. Симыгугъэхауэ къызэрыщIидзамкIэ, хасэр сэбэпышхуэ пылъу лажьэт: щхьэж къихьа и тхыгъэм къоджэж, адрейхэм къызэрыщыхъуар жаIэ: птхам хъуа-мыхъуар, сытым нэхъ елэжьын хуейми, дар нэхъ къохъулIами. Тхэн щIэзыдзагъащIэм дежкIэ ар сэбэпышхуэщ. ЗэкIэ усэ зэратхыр сымыщIэми, сегугъум, зэрыстхыфыныр Сэфарбий къызжиIащ, стхахэм купщIэ зэрыхэлъыр къыхигъэщащ. Абы къыщынэмыщIа псори къахьам къеджэу зэбгырыкIыжа иужь сэ сыкъигъанэри сигъэлъэгъуащ усэ зэратхыр: сыт хуэдэ щыIэхэми, сыт хуэдэу зыхагъэувэми, дауэ рифмэхэр зыхуагъакIуэми, нэгъуэщIхэри. Сэри усэ зэратхым теухуауэ нэхъыбэ къыщысщIэм, нэхъыбэжи стхыну сыхуейуэ занщIэу сыкъэхъуат… А махуэр нэхъ сщымыгъупщэжынухэм ящыщ зыщ, дауи. Мис апхуэдэу «Шыхулъагъуэм» сыхыхьащ, абы иджыри къыздэсми сыхэтщ. Усэ тхыным теухуауэ сэ схузэфIэкI псори, къэсщIари аращ зи фIыгъэри. Абы сыкъыщежьащ, ари сэбэп къысхуэхъуу сыкъэхъуащ. Ауэ, япэхэм, зэрыгурыIуэгъуэщи, сэри сыукIытэт – псори сэ нэхъ нэхъыжьым, тхэным си нэхъыбэ хэтым, сэ нэгъуэщIым итхам теухуауэ куэд жысIыфынт?! Нэхъапэхэм усэ куэду зэрыстхыу щытам хуэду иджыпсту стхыжкъым. СщIэкъым ар къызыхэкIыр. Сабий цIыкIухэм, хьэкIэкхъуэкIэм сатетхыхьу щытами, нобэ лъагъуныгъуэм, ныбжьэгъуныгъэм, мамырым нэхъ сыхуоусэ.

Бэрбэч Аслъэнджэрий

Тхылъхэр

«Шыхулъагъуэ» литературэ хасэм хэтхэм я тхыгъэхэр щызэхуэхьэсауэ тхылъ зыбжанэ диIэщ. Ахэм щыщу тIур, псом дыдейри итхэу: «КъудамэщIэ», «Шыхулъагъуэм и вагъуэхэр», щыр – Къаныкъуэ Анфисэ («Синэмис»), КIарэ Альбинэ («Си Iэлъыныр узот»), Нартокъуэ Анжелэ («Лъагъуныгъэм и къару») сымэ я ейуэ. Япэ тхылъитIым теухуауэ литературэ пшыхьхэр ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ адыгэ драмтеатрым дыщиIащ. Школхэм хасэм хэтхэр дыкърагъэблагъэ, ди усэхэм дыкърагъаджэ, езыхэри къытхуоджэ.

«Шыхулъагъуэм» и сайт

Куэд щIакъым «Шыхулъагъуэ» литературэ хасэм и сайт зэредгъажьэрэ. А сайтым кIэлъыплъыр сэращ. Куэд щIауэ сехъуапсэт икIи сигугъэт ахуэдэ сайт ди хасэм теухуауэ сщIыну, ауэ, нэхъапэ схуэщIтэкъыми, ауэрэ иджы къэсащ. Дауи, ари, усэхэм ещхьу, занщIэу фIы дыдэ хъункъым, хуэмурэ зедгъэужьынщ фIэкI.

Сайтым и мыхьэнэр

Япэрауэ, сайтыр зыхуэщIар адыгэбзэр фIыуэ зылъагъухэрщ. ЕтIуанэрауэ, тхэным дихьэххэм папщIэщ. Тхэн щIэзыдзагъащIэхэр, дэтхэнэ зыри дызэрыщытащи, я тхыгъэхэр цIыхум ирагъэлъэгъуну укIытэу, нэгъуэщI къедаIуэу къемыджэфу ахуэдэщ. Ауэ, ахэм я нэхъапэращи, тхэну хуей цIыхухэм ящIэкъым сэбэп къыщыпхуэхъуфыныр, гугъу къыбдехьу уи талантым развивать зыщебгъэщIыфыныр. Абы къыхэкIыу, сайтым тхэну хуейхэм папщIэ щызэхуэхьэсащ материал куэд.

Сыт сайтым и къыщыбгъуэтыфынур?

Сайтым къыщыбгъуэтыфынущ «Шыхулъагъуэм» и къекIуэкIар, абы хэтхэм я биографие, тхыгъэхэр, сурэтхэр, зыхэта мероприятиехэм теухуа тхыгъэхэр, абы щытраха видео. Абы къыщынэмыщIа, хасэм укъеблэгъэну мурад пщIам, телефоныр, дыкъызэрыбгъуэтыныр, укъыщыкIуэныр итщ. ЗыгуэркIэ зэхуэсым укъэмыкIуэфынми, уи тхыгъэхэр къебгъэхь мэхъу. Абы хасэм дыкъыщеджэнурэ къазэрыщыхъуар авторым едгъэщIэжынущ (ауэ, сытым дежи, езыр хэтам нэхъыфIт). КIэщIу жыпIэмэ, тхэну хуейм папщIэ псори хуэдгъэхьэзыращ.

Дауэ сайтыр къызэрыбгъуэтынур?

Сайтыр къэбгъуэтыну тыншыбзэщ: lithasa.ru-м уихьэм зыфIэкIащ. Аращ зытедухуар хасэм хэтхэр дызэчэнджэщри – ЛИТЕРАТУРЭ ХАСЭМ къытекIыу – уигу ибубыдэнуи тыншщ, «Шыхулъагъуэми» хуокIуэ. А сайтыр зэредгъажьэрэ тхьэмахуитIым щIигъуа къудейуэ аращ, ауэ цIыхухэр япэ махуэхэм лъандэрэ къохьэ, щIоупщIэ, сайтым итхэр къазэрыщыхъур къатх, езыхэми я тхыгъэ кърагъэхь. Нэхъ хьэлэмэтращи, усэ тхуаус. Сэри сыхуейт псоми къезгъэщIэну ахуэдэ сайт, ахуэдэ хасэ зэрыщыIэр – адыгэбзэкIэ тхэн щIэзыдзагъащIэхэм папщIэ, ятхми (усэми, прозэми) я ныбжьми емылъытауэ. Псалъэм папщIэ, ди хасэм иджыпсту сабий дыдэуи, и ныбжь хэкIуэтауи цIыху къокIуалIэ. Псоми ятххэм уедэIуэну хьэлэмэтщ – сэбэпи уохъу, уэри щIэуэ зыгуэрхэр къощIэ.

Ди гугъэхэр

Хасэм зегъэужьыным теухуауэ абы хэтхэм я тхыгъэхэр иту иджыри тхылъ къыдэдгъэкIыну мурад диIэщ. Абы итынухэр иджыри тедухуакъым, тхыгъэхэри зыхуэхьэсын дыухакъыми, аращи хэти и IэдакъэщIэкIи иджыри ихуэфынущ. Абы къыщынэмыщIа «Шыхулъагъуэ» литературэ хасэм и сайтыр адыгэбзэкIэ нэхъ сайт цIэрыIуэхэм зэрыпытщIэн и Iуэху зыдохуэ. Адыгэбзэ пшыхьхэм дыхэтщ, школхэм, нэгъуэщI еджапIэхэми докIуэ, зэпеуэхэм щIэх-щIэхыурэ ди цIэхэр къыщоIу. «Шыхулъагъуэ» литературэ хасэм и бжэр псоми яхузэIухащ! Адыгэбзэр фIыуэ зылъагъу псоми къевгъащIэ!!!

Закъуэныгъэ

(сурэт щIам теухуа усэ. Сурэтыр зыщIар Шыкуэ Мадинэщ, 15.09.11 гъэ)

закъуэныгъэ, удз гъэгъаИ закъуэу итщ губгъуэжьым удз гъэгъар,
Щызэшу жэщи махуи зэпымыууэ.
Нэщхъейуэ ирехьэкIыр абы гъэр,
Уеплъамэ занщIэу уигугъэну гъыуэ.

Къешхамэ уэшх зытешхэр а зыращ
Дыгъэм и гуащIагъ псори арщ зылъысыр.
Ныжэбэ вагъуэм ягъусэнуращ
Къепсалъэу фIэщIу, нащхьэ къыхуэзыщIыр.

Къыкъуэум жьыбгъэ тхьэмпэ къыпегъэху,
Ириудыным хуэдэу егъэсысыр…
КъыщIихьэм и мэр бжьэм къегъэунэху…
ГуфIэгъуэу иIэр уэс къызэремысырщ!

Мис, кIуащ зэмани, бжьыхьэр къэблэгъащ,
Гъужащ удз дахэр. ЩIым хокIуэдэжыпэ…
Сыт щхьэкIэми сымыщIэ – зызогъэщхь,
Е, щыслъэгъуауэ къыщIэкIынщ зыщIыпIэ?!
16.09.11

 

***

СфIощI псалъэу дунейм тетыр сримыкъу,
Зы къарымыкIыу, къыздэмыIэпыкъу.
Зэми согугъэ си гур къемыуэж,
Лъакъуэхэр зыщIэнарэ земыкIуэж,
Уафэм ит дыгъэм къару имыIэж,
Псы цIыкIухэр гъуарэ псышхуэм нэмысыж.
Ауэ, услъагъум, псоми зыкъащIэж,
Си псэри а дакъикъэм къысхохьэж.
22.07.11

 

***

Уафэгум вагъуэ цIууэ итым
Сэ жэщкIэрэ ущыслъыхъуащ…
Си нэр тенами ахэм куэдым
Гум къыхихатэкъым нэгъуэщI…

Си фIэщ мыхъужт укъэзгъуэтыну,
Дызэхуэзэну хэт ищIэнт?!
Уи деж сыхъуат сынэлъэтэну –
Мазэу къыщысщIэм… сыт сежьэнт?!
22.06.12

НапэкIуэцIыр зыгъэхьэзырар ХЬЭЩIЭЛI Заирэщ

«Лэсчэн акъужь» («Лескенкая газета»)

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.


Зыхыхьэр: Бэрбэч Аслъэнджэрий, ХъыбарыщIэхэр

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

ЦIыхуу еплъар: 448

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: