ПсынщIэрыпсалъэ: Тебэ фIыцIэм ху пцIынэ цIынэ иупцIащ.
Псалъэжь: Зи бысым зыхъуэжым чыцIыхъу xyaукI.
ГушыIэ: Улэжьэну ухуей, гъуэлъ - ухуеижынукъым.
Къуажыхь: Ептмэ, къозыт, къуитмэ, берычэт. (Жэм)

Лъагъуныгъэ

Дыгъэр къухьат, ауэ иджыри пэхут; зи нэзыр плъыжьу щIисыкIа пшэ Iэрамэхэр уэгум щесырт. Жьы къабзэ мащIэ къопщэ. Гъуэгу кIыхьым гугъу дригъэхьатн, зыри жыдмыIэу, дыкъэкIуэжырт. Гъуэгур шынагъуэтэкъым, сэ гублащхьэм сыдэст; си гъусэр, мэлыхъуэ лIыжьыр, щхьэукъуэу гум ист. Асхьэд гъуэгум щыисэлъэрей жыхуаIэм ящыщтэкъым, сэ сызэшырт; дыгъуасэ лъандэрэ дыкъокIуэ, пщэдей дынэсыжыну къыщIэкIынщ…

– Зы тутын дыгъэшыхьыт, щIалэ, – жиIащ Асхьэд.

Гъуэгур нэхъыфI хъуати, гублащхьэм сыкъыдэкIри лIыжьым сыбгъурытIысхьащ, тутыныр хущIэзгъэнащ.

– Пщэдей уэфI хъун хуэдэщ, – къыхэпсэлъыкIащ Асхьэд, тутыным зэ екъури. – Пшэплъ дахэщ…

Сэ зыри пэздзыжакъым, абыкIэ акъылэгъу сыхъуу си щхьэр сщIа фIэкI.

Мэз хъурей тIэкIу дыкъьпцIэкIащ. Гъуэгур ятIэхэж хъуащи, шэрхъыр псынщIэу пхож. Тафэ гуэр дытехьащ. Ар тIууэ зэпиуищIу ди гъуэгур мажэ, пшапэ кIыфIым щIэлъадэу. Губгъуэ нэщIым дыщихьэм, нэхъри сызэш хъуащ, витIми я лъэбакъуэм кIэрачащ.

– ЛIo, уезэша? — къызэупщIащ лIыжьыр.

– Хьэуэ, сезэшакъым, – зезгъэумысакъым сэ.

– Дэгъэхи къэгъэувыIэ уэ.

ВитIыр щIэзгъэхури сутIыпщащ. МафIэ тIэкIуи зэщIэдгъанэри лы Iыхьэ зырыз дгъэжьащ, дедзакъэри ауэ мафIэбгъум деж зедгъэщIащ. УдзыпцIэ щIыIэр Iэпкълъэпкъым фIэфIт.

– Зэхэпхрэ? — къызэупщIащ Асхьэд, и нэр зэтепIауэ зыкъомрэ щылъа нэужь.

Сэ зыри зэхэсхакъым, витIыр зэрыжьэгъуашхэм фIэкI.

– ДаIуэт уэ, – жиIащ лIыжьым аргуэру.

ИжьырабгъумкIэ щыт къурш лъагэр жьым мащIэу дэву хуэдэу кьысфIэщIащ.

– Бгыр мэву, — жысIащ сэ.

– Хьэуэ, вуркъым. Ар гъы макъщ.

– Сыт гъы макъ? — згъэщIэгъуащ.

– КъедаIуэ-тIэ, уи жеин къэмыкIуэмэ… Ар къызэрыхъурэ куэд щIащ, адэ ди адэжьхэм уанэр я иIэщхьагъыу щыщытам щыгъуэ. Вагъуэ Iэджи ижащ, псыиэ Iэджи жэщIыжащ абы лъандэрэ…

Къуажэ гуэрым зы пщащэ дэст, набдзэ зытелъым я нэхъ дахэу. И бгыр Iэгум ижыну псыгъуэт, набдзэ фIыцIэ къурашэт, и нитIыр вындым хуэдэт. ЗэрыцIыкIу лъандэрэ фIыуэ къилъагъуу а къуажэм зы щIалэ дэст, КъетыкъуэкIэ еджэу.
Хъыджэбзым и ишэгъуэ къыщысым, щIалэр къылъыхъуащ, ауэ «Сыту фIыт укъызэрыслъыхъуар» жиIэу занщIэу дэкIуакъым, игъэунэхун щхьэкIэ, мэуэ ириухылIащ: «Къетыкъуэ зекIуэ ежьэнщи илъэсищкIэ хамэ хэкухэм къыщикIухьынщ. И лъагъуныгъэр пэжмэ, пIалъэр къытекIуэнкъым», – жиIащ Салимэ. Арат а хъыджэбзым зэреджэр.

Къетыкъуэ зигъэхьэзырщ, иш къызэщIикъузэри гъуэгуанэ техьащ. Ар щежьэм Салимэ Iэлъын иритат фэеплъу.

Хэку Iэджи зэпиупщIагъэни абы, псышхуэ Iэджи икIагъэни ар. Сытми, пIалъэр къэблэгъауэ, жэщ гуэрым псыхъуэм дыхьащ, «тIэкIуи зызгъэпсэхунщ, сишри псы езгъэфэнщ», – жиIэри. Псы Iуфэм Iуту здэкIуэм нурыр къыщхьэщихыу цIыхубз пцIанэ гуэр Iууащ. Ар псыхъуэгуащэт, мывэшхуэ гуэрым тесу и щхьэцыгъуэшхуэр ижьырт.

Шы лъэ макъыр щызэхихым, псыхъуэгуащэр къащтэри къызэплъэкIащ, щIалэр щилъагъум, кIиящ, «уи нитIыр игъукI!» — жери псым хэпкIэжащ. Псыхъуэгуащэр зэрелъэIуар тхьэм къыхуищIащ: щIалэр асыхьэту нэф хъуащ…

Зыбжанэ дэкIри, Къетыкъуэ щымыIэжу Салимэ хъыбар къыIэрыхьащ. ТхьэмыщкIэм сыт ищIэнт: и лъагъуныгъэр игъеижащ. Илъэс зыбжанэ дэкIащ, хэт къылъыхъуми дэкIуэн имыдэу. Ауэрэ и адэр зыгъэлIэну узыр къеуалIэри гъуэлъащ, щыгъуэлъым, и пхъур къриджащ:
– Си дахэ, сэ солIэ, уэ хэт къыпщхьэщытын,удэкIуауэ слъагъутэмэ, солIэ жысIэнтэкъым…

И гум къыщIитхъми, и адэр хуэгъэщIэхъунутэкъым, Салимэ дэкIуащ, куэд мыщIэуи щIалэ цIыкIу игъуэтащ.

МыдэкIэ Къетыкъуэм факъырэу зыкъихуапэри къуажэм къыдыхьэжащ, ауэ Салимэ зыкъригъэцIыхужакъым: «Сэ сынэфщ, абы сыхуэфащэкъым, нэфым и лъагъуныгъэ абы сыту ищIын?» — жиIэри. Апхуэдэгу иIэт щIалэм, щымыIэжу хъыбар къэзыгъэIyapи езырат: «Езым хуэдэ гуэр дэпсэумэ, нэхъыфIщ, сэ ар насыпыфIэ къыздэхъункъым».

Къуажэм къыдыхьэжа щхьэкIэ, Къетыкъуэр зыми къицIыхужакъым.

Салимэ и макъ зэхихмэ фIэфIти, махуэ къэс абы и пщIантIэм дыхьэрт, езыри къыщIэкIырти факъырэIус къыхуишийрт.

Зэи игу ихуакъым Салимэ Къетыкъуэ. Нэфу къыхуэкIуэжами, абы пищIын щыIэтэкъым. Факъырэу махуэ къэс къыхуэкIуэр зэры-Къетыкъуэр дэнэ щищIэнт цIыхубзым…

Зэман дэкIащ. Къетыкъуэм хуэмыхьыж хъуащ. Махуэ гуэрым Салимэ и щIалэ цIыкIур псыхъуэм дэту щыIууэм: «Мыр уи анэм хуэхьыж», – жери фэеплъ Iэлъыныр хуишиящ. ЩIалэ цIыкIур унэм кIуэжащ, и анэм Iэлъыныр иритыжащ. «Мыр къозытар дэнэ кIуа?» —жиIэу къыщеупщIым: «Мо бгым ихьэжащ, псым зэпрыкIри», – жиIащ. Салимэ пщIантIэм дэжащ, бгым илъэдащ, Къетыкъуэ еджэу куэдрэ лъыхъуащ, арщхьэкIэ игъуэтакъым. ИтIанэ мывэшхуэ гуэрым тетIысхьэри бгыр игъэпсалъэу куэдрэ гъащ…

Iэджэ щIащ абы лъандэрэ, мы бгыжьми абы и гъы макъыр щIэмычэу къоIукI. Салимэ иджыри къэс мы бгым иту жызыIи щыIэщ…

Асхьэд и хъыбарыр щиухым, сэ сызэщIэдэIукIащ: си тхьэкIумэм макъ гуэр къиIуэрт. Сэ ар гъы макъыу къысфIэщIащ…

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ Ctrl+Enter.


Зыхыхьэр: Къэрмокъуэ Хьэмид, Хъыбарыжьхэр

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Иужьрейхэр

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru

КъыддэIэпыкъу

Ахъшэр здэкIуэным теухуауэ…

Ныбжьэгъу лъапIэ!

Уи нэм щIэуэу щымыту зэрыдгъэувын дыхэтащ мы тIэкIур…

Дэ езым ди жагъуэщ икIи тфIэемыкIущ мыхуэдэ къызэрытеддзэр, ауэ нэгъуэщIу хъужкъым — ди сайтыр адэкIи лэжьэн папщIэ мазэм 383 руб. етын хуейщи — дыпэлъэщкъым.

Сайтыр зэгуэр сэбэп къыпхуэхъуам — сыт хуэдизу щытми уэри зыгуэркIэ зыкъытщIэгъакъуэ.

ЦIыхуу еплъар: 56

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: