Псалъэжь: Гъуабжэ псори мыщэкъым, лыд псори дыщэкъым.
ПсынщIэрыпсалъэ: Шыбжииплъ, псы плъыжьыбзэ.
ГушыIэ: Щхьэр узым - пфIэтщ.
Къуажыхь: Быныр зыгъэгуфIэ, мафIэр зыгъэункIыфI. (Тебэ)

УздэщыIэр

Къэплъыхъуэр

Щунэ, Бытыху, Бгъащхъуэ

Щунэ, Бытыху, БгъащхъуэМэз джэду Щунэ, былътырыку Бытыху, къуршыбгъэ Бгъащхъуэ сымэ мэз гуэрым нэхъ и кум, унэ хъарзынэ щащIауэ, къагъэхьэрычэтыр зэдашхыу щыпсэут.

Зэныбжьэгъуищым къащэкIуар я плIэм дэлъу махуэ дыгъэпс гуэрым къыздэкIуэжым, сабий гъы макъ къызэхахащ. Къуршыбгъэр жыгыщхьэ гуэрым дэлъэтейри, и макъ къызэрихькIэ гъыуэ чыцэ Iувым хэс сабийр къилъэгъуащ.

-Модэ зы цIыкIу гуэр магъри хэсщ. ФынакIуи девгъэплъыт, — жери макъыр къыздиIукIымкIэ, и ныбжьэгъуитIри и гъусэу, Бгъащхъуэ иунэтIащ.

Зыкъомрэ кIуахэу, зэныбжьэгъуищым къалъэгъуащ жыг лъахъшэ щIагъым щIэс хъыджэбз щхьэц фIыцIэ цIыкIур. Сабийм и нэ къуэлэн дахэхэр нэпсым плъыжь ищIат. И бостеикIэр банэм зэщIиблат, и вакъэ лъэныкъуэри лъыгъыжтэкъым-лъыхури удз кIырымхэкIуэдауэ арат.

Сытми, щакIуищым мо хъыджэбз цIыкIу гъыр къыщалъагъум,яфIэгуэныхь хъуащ. Хъури, мо зи нэпе къежэх хъарып цIыкIур къамыгъэщтэным щхьэкIэ, хуэм дыдэурэ гъунэгъу зыхуащIри едэхащIэу щIадзащ.

-Щ-щ-щ, дахэ цIыкIу, укъэмыщтэ, — жиIащ Щунэ.

-Дэ уи жагъуэ тщIынукъым, — хуогуфIэ Бытыху.

-Уи цIэр сыт? — йоупщ! хъыджэбз цIыкIум Бгъащхъуэ.

-КIурацэ…

-Уа, КIурацэ цIыкIу, мы мэзым сыт-тIэ уи закъуэ укъыщIэкIуар? — и тхьэкIумэм етIэхъуурэ егъэщIагъуэ Бытыху. — Мыпхуэдизу узыгъэгъари хэт?

-Си хьэ… Бацэ солъыхъуэ.

-Уи хьэр сыт мэзым къэкIуэн хуей щIэхъуар?

-Си… си па… па… папэ Къущхьэхъу зэрыкIуэжу… си анэ… нэпIэсым Бацэ цIыкIу пщIантIэм къыдихуати…

-Тхьэ лъапIэу дыкъэзылъагъу, мыхъуа ар, — жи Бгъащхъуэ. — НтIэ, цIыкIунитIэ, дэ уэ укъэдгъанэу демыжьэжыфын. Бзаджэнаджэ куэдым къыщаущыхь мы мэзым. Апхуэдэ гуэр къыпхуэзэрэ уишхмэ укъэсыжакъэ.

-Уи хьэ Бацэ цIыкIу щыIэжыххэмэ, дэ къыпхуэдгъуэтыжынщи, фи унэ нэтшэжынщ, — къегъэгугъэ нэ къуэлэн цIыкIур Щунэ. — Уэ зэкIэ ди деж ущыIэнщ, тшхым щыщ уэдгъэшхыу, — вакъэ лъыхуар къыхуегъуэтыж, и Iэпэр еубыдри йожьэжхэр.

Арати, хъыджэбз цIыкIум зэныбжьэгъуищым я гъусэу псэууэ щIедзэ, унэр яхузэщIикъуэу, шхын яхуищIыу.

Мэзджэдур, былътырыкур, къуршыбгъэр емытIысэхыу хьэмлъыхъуащ, ещанэмахуэращщагъуэтыжар. ИкIи къыщыхуагъуэтыжа махуэм сабийр, Баци щIыгъуу, унэм яшэжащ.Яшэжар Iуэхут? АтIур пщIантIэм зэрыдыхьэжам нэхъ- рэ нэхъ псынщIэжу КIурацэ и анэнэпIэсым къыдихужащ.

Абдежым, зэныбжьэгъуищыр егупсысащ лей зытехьаитIым сэбэп зэрахуэхъуну щIыкIэм. Куэдрэ гуп- сысахэ, мащIэрэ гупсысахэ, сытми, Щунэ къыхэкIиикIащ:

-УэI! Уэй, мырам тщIэнур. КIурацэ цIыкIу, уи анэнэпIэс бзаджэм мылъку фIэфI? — Хъыджэбз цIыкIум «нтIэ» къригъэкIыу и щхьэр щищIым, мэз джэдум адэкIэ къыпищащ: — ЯпэщIыкIэ, Бгъащхъуэ, уэ Къущхьэхъу уолъатэ, КIурацэ и адэр къыбогъуэтри, и пхъумрэ хьэ цIыкIумрэ къатехьа лейр жыбоIэ, мыдэкIэ Бытыхурэ сэрэ мис а цIыхугъэм хуэхейм деж дыкIуэнщи… — мэз джэдум и гум къэкIар и ныбжьэгъухэм яжриIащ.

Мэз джэдумрэ былътырыкумрэ цIыху фащэкIэ захуапэри, КIурацэ и анэнэгНэсым деж кIуащ. КIуэхэри мыпхуэдэу жраIащ: «Уи лIыр цIыху бзаджэхэм яубыдащи, къэпщэхужынкIэ гугъэу хъыбарегъащIэу дыкъыпхуигъэкIуащ». «СыткIэ къызэрысщэхужынур? КъысхуигъэнаIамэ ищIэжкъэ?» — жиIэу фызым и макъым зыщригъэIэтым, хъыбарегъащIэхэм адэкIэ къыпащащ: «Гупэ гъуэгум утету мэзым уехрэ мащIэу удэкIуеижмэ, Iуащхьэ щытщ. А Iуащхьэм хуэзанщIэу мэ­зым нэс укIуэцIрыкIмэ, пщыIэ ухуэзэнущ. Мис а пщыIэм и щIыбагъымкIэ укъекIуэкIмэ, мис абдежым уи лIым дыщэ куэд щыщIитIащ. НтIэ, а дыщэм и ныкъуэр уэ къэбгъанэу адреймкIэ езыр ажал ым къыIэщIэпхыну къолъэIужащ». «Азалыхь, къыIэщIэсхыжынмэ! Си лIым зыгуэр къыщыщIмэ, сэ зы махуи сымыпсэужыфын», — къызэрыгъуэтыжащ фызыр.

КъэкIуахэм жаIар фызым и фIэщхъуащ. КъэкIуахэр асыхьэтым унэм щIэбзэхыкIыжащ. ЛIыкIуитIыр зэрыщIэкIыжу, анэнэпIэсым мыхэр и щхьэ хужиIэжащ: «Азалыхь, си лIыжьым щхьэкIэ зы дыщэ сымыгъэкIуэдын. Сэ нэхъ къулей дунейм темыту сыпсэунщ. СехъулIэжащ». Ежьэжа и гугъа лIыкIуитIым бзаджэнаджэм жиIауэ хъуар зэхахащ щхьэгъубжэ щIагъым кIэщIэту.

Сытми, мылъкур напэм япэ изыгъэщыр Щунэрэ Бытыхурэ жыхуаIа щIыпIэм зэрытеувэххэрауэ кIуэцIрыхури мащэм ихуащ. Зыкъиплъыхь-зыниплъыхьри, зыри щимылъагъум, фызым кIийуэ щIидзащ:

-Си мылъкур хэт зыдыгъуар?!

Арати, мащэм ихуар къыдэплъеймэ, къелъагъу КIурацэ и хьэ Бацэ и гъусэу къеплъыхыу щыту.

-Уи нэжьитIыр къилэлу ущымыту, мы мащэм сишыж. Уи ажалыр къэзмыгъэс щIыкIэ, бдыгъуа си дыщэхэри къызэтыж!

Абдежым цIыхум ещхьу зызыхуэпа мэз джэдур къыкъуэкIащ.

-Къэбгъуэта уи лIым пхуигъэтIылъа дыщэхэр? — мэ- дыхьэшх мэз джэдур.

-ХьэлIамэ… — мэгъуэг фызыр. — Си мылъкур мо угъурсыз хъыджэбз цIыкIум идыгъуащ, фэ тIури абы фригъусэщ, къызэфтыж!

-Ар сытым щхьэкIэ? Зи лIым щхьэкIэ зы дыщэ кIэрыхуа зымыгъэкIуэдыну жызыIар уэракъэ? — йоупщ! фызым Бытыху.

-ЖысIакъым, жысIакъым, — зефыщIыж фызым.

-Дежьэжа уи гугъа щхьэкIэ, уи щхьэ хужыпIэжауэ хъуар зэхэтхащ, — жи Щунэ.

-ПцIыщ жыфIэхэр! Си лIым щхьэкIэ сэ сымыщIэн щыIэкъым. Къызэфтыж си дыщэхэр!

Абы хэту, къуршыбгъэр и дамащхьэм тесу, КIурацэ и адэр къыкъуокI…

-Мэзым къэпхуну арат си пхъур, ухуэсакъыну жыпIэу сыкъэбгъапцIэу Къущхьэхъу сыщIыдэбгъэкIар?

Арати, мылъку фIэкIа напэ зимыIэр адэм ирегъэкIыжри цIыхубз тэмэм, и пхъур фIыуэ къэзылъагъун къешэж. КIурацэ, и хьэ Бацэ и гъусэу, ныбжьэгъу къыхуэхъуахэр щIэх-щIэхыурэ къакIуэу, тхъэрэ-псэууэ къонэж.

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.


Зыхыхьэр: Вагъуэ цIыкIу, Таурыхъхэр

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 249

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: