Псалъэжь: Бажэр ущу ежьэмэ, мэщакIуэ.
ПсынщIэрыпсалъэ: Зазэ и зэзыр зэзэмызэ мэуз.
ГушыIэ: Сыт хуэдиз сымыщIа иджыри сымыщIэныр сыт хуэдиз
Къуажыхь: Тхьэмпабгъуэ и къуэ нэ хъурей. (МыIэрысэ)

Къэплъыхъуэр

Мышэрэ Бышэрэ

МыщэМыщэ зэшитI мэзым щыпсэурт. Нэхъыжьым и цIэр Мышэт, нэхъыщIэр Бышэт. Мышэ Бышэ апхуэдизу фIыщэу илъагъурти, хуимыщIэ дунейм теттэкъым: щакIуэ кIуэри, пщафIэри, жьыщIэри, я гъуэр зэлъьИузыхри нэхъыжьырат. Апхуэдэу шынэхъыщIэр Мышэ зэригъафIэр хьэкIэкхъуэкIэхэм я тепщэу ПщацэкIэ зэджэ аслъэным игъэдахэртэкъым. «Бышэ мыпхуэдэу умыгъафIэ, — жиIэрейт Пщацэ, мыщэ нэхъыжьым хуэзэху. — Ущыхуейм деж къыпхуэгъэшыжынкъым». Ар Мышэ и жагъуэ хъурт, ауэ мэзым и тепщэм зыри хужеIэртэкъым.

Дыгъэпс махуэ гуэрым къуэш нэхъыжьыр бдзэжьей къиубыдахэр къэпым илърэ и плIэм дэлъу, фо мати иIыгъыу, «уэхь-сыхь» жиIэрэ пщIантIэпсыр къыпыхуу унэм къэкIуэжырт. Я унэм къэблэгъэжауэ Цытоп зыфIаща цыжьбанэм хуэзащ. Сэлам-чэламхэр зэфIэкIа нэужь, цыжьбанэр мыщэм еупщIащ:

-Уа, Мышэ, мыпхуэдизууи закъуэу гугъу зумыгъэхьу, Бышэ щхьэ зыдумыгъэIэпыкъурэ?

-Си закъуэ щысщIэфкIэ, ари гугъу щхьэ езгъэхьын хуей, Цытоп? — жиIащ пщIантIэпсыр къызыпыхум.

-Iэу, уи къуэшым зыгуэр ебгъащIэмэ, илIыкIын уи гугъэ, Мышэ?

-Ей, Цытопу зыри зэIусэ мыхъу, уэри щхьэ укъысщыхьа? Пщацэ сыхуэзэху ар дыдэр къызжиIэурэ си щхьэр сигъэужэгъуащ. Щхьэ Iей хъун хуей мащIэу згъафIэкIэ си къуэшыр, зиунагъуэрэ? — мыщэм, цыжьбанэм къыжриIахэр фIэфI зэрымыхъур къигъэлъагъуэу, и нэщхъыр зэхиукIащ…

-Мэзым и тепщэм уэ къыбжиIахэр сэ сщIэркъым, ауэ уифI, уи къуэшым ифI зесхуэ си гугъэжу аращ. ИтIанэ, уи Бышэ къыпхуемыгъэгъэзэж хъумэ, си псалъэхэр уигу къэбгъэкIыжынщ,-жери Цытоп и гъуэгу техьэжащ.

Мышэ и гъунэгъум жиIахэм емыгупсысыххэу, унэм щIыхьэжащ. ЗэрыщIыхьэжуи кIэпхын зыIуипхэщ, ихьахэр ипщэфIщ аби, зызыгъафIэу пIэм хэлъ и къуэшыр бдзэжьейрэ фокIэ игъэтхъэжащ…

Мышэ Бышэ зэригъафIэм хуэдэурэ зэманыф! дэкIащ. АдэкIи апхуэдэурэ екIуэкIыну къыщIэкIынт, нэхъыжьыгъуэр зей мыщэм хьэIуцыдз гуп къыхуэзэу къызэхамышхыхьатэмэ. Зыри къимыщэкIуфарэ лъакъуэ лъэныкъуэ къэбэгар илъэфу Мышэ и псэр и хэщIапIэм нихьэсыжащ. КъыздэкIуэжам, мывэри вагъуэри зышхыну хьэзыр Бышэ IэнэщIу къэкIуэжа Мышэ щилъагъум, зэрызэхашхыхьари къыфIэмыIуэхуу, къэгубжьщ, къыжьэхэлъэри, (ар куэдкIэ нэхъ къарууфIэт) и анэкъилъхур пщIантIэм къыдихуащ. Арати, Мышэ тхьэмыщкIэр ещIэкъуауэрэ здэкIуэнур имыщIэу мэзым къыщIэнащ. Куэдрэ кIуа, мащIэрэ кIуа, земыкIуэжыф щыхъум, жыг щIагъ гуэрым щIэтIысхьащ. И лъакъуэхэр хьэIуцыдзхэм хуабжьу зэхауIухьат, бэгати, и псэр хих къыщыхъуу узырт. Бажэ КIэдахэ жыг щIагъым щIэс щхьэумэжьыр къилъэгъуащ.

-Мыр сыт, Мышэ, уи мыхабзэу мыбдежым щыпщIэр? -еупщIащ бажэр мыщэм.

-Уэлэхьи, КIэдахэ, бзухэм я бзэрабзэ макъым седэIуэну сыкъетIысэхауэ арамэ, — жиIэу зыщригъэщIеикIым, яуIа лъакъуэм узыр къыхэлъэдащ, зыхуэмышьПэуи къэщэIуащ.

-Тхьэ, уэ мыбдеж бзухэр зэрыщыбзэрабзэм щхьэкIэ укъэмытIыса. ЖыIэт къэхъуар.

-Сэ…сэ…сэ…

-Сыт «сэ»? СыкъыумыгъапцIэу, уIэгъэ узыщIар къызжеIи нэхъыфIщ.

-ЩакIуэ сыкIуауэ хьэIуцыдзхэр къызэжэри сафыщIащ.

-НтIэ, унэм укIуэжу щхьэ зумыгъэхъужрэ?

-СыкIуэжат, ауэ… — къызэфIэзэрыхьащ мыщэ домбейр.

-ЖумыIэ, жумыIэ, тхьэмыщкIэ. КъэсщIащ къэхъуар. УещIэкъуауэрэ уIэнэщIу уи къуэшым укъыщилъагъум, къэгубжьри, укъыдихуащ.

Мыщэм, и щхьэр ирихьэха мыхъумэ, зыри хужыIакъым.

-Уи къуэшыр зэрыщыбгъэкIыр дапщэрэ къыбжиIат Пщацэ?

-Уэлэхьи, пэжым ухуеймэ, абы и мызакъуэу, Цытопи къызжиIатэм, ауэ тIуми седэIуа мыгъуэтэкъым. — ар жиIэри, мыщэр ину хэщэIукIащ.

-Сыт-тIэ иджы пщIэнур?

-Сыгъуэлъу сымылIэнумэ, сщIэркъым, КIэдахэ.

Ар щызэхихым КIэдахэ и гур къызэфIонэ, и нэпе къекIуар кIэпхын IулъымкIэ щIелъэщIыкIри, моуэ жеIэ:

-СытылIэ? Алыхь узмыгъэлIэн. Ухъужыху си деж ущыIэнщи, адэкIэ тхьэм жыхуиIар хъунщ.

БажэАрати, гущIэгъушхуэ зыхэлъу къыщIэкIа бажэм, мы­щэм и уIэгъэхэр удз хъущхъуэ гуэрхэр хущихуэурэ гъэхъужын щIедзэ.

-Алыхьым фIыгъуэу щыIэр зритын, дыгъэ бзиифэ зи теплъэу Iущагъэр Тхьэм тыгъэ зыхуищIа, лажьэ симыIэжу сыбгъэхъужащ, — жи хьэIуцыдзхэм къызэхашхыхьауэ щытам. — НтIэ, тхьэразы къыпхухъу, сежьэжынщ.

-Уежьэжу дэнэ уздэкIуэнур? Уи къуэшым аргуэру ухуэпщылIыну ара?

-Уэлэхьи, армыра. ЕгъэзыпIэ гуэр зэзгъэпэщынщи, си закъуэу сыпсэунщ.

-Ей, Мышэ, мы сэ бжесIэнум фIыуэ къедаIуэт, — жи КIэдахэ. — ЗыщIыпIи умыкIуэу адэкIи си деж щыIэ. Уи къуэшым зыкъищIэжу къолъэIурэ — уишэжынщ, зыкъимыщIэжрэ, — дызэгъусэу, къэтщэкIур ди зэхуэдэу дыпеэунщ. Уарэзы?

-Уэлэхьи, сыарэзыпстэмэ, ауэ апхуэдиз къысхуэзыщIар адэкIи гугъу уезгъэхьын?

-Ар жумыIэххэ. Гугъуехь лъэпкъ хэлъкъым абы.

-Ар щызэхихым, мыщэ гъуабжэжьыр къогуфIэ, арэзы мэхъу.

МыдкIэ, Мышэ и къуэш нэхъыщIэ Бышэ, мо щэкIуэкIэ зымыщIэр, гугъуехь куэдым натIэкIэ Iууат. Ауэ мэжэлIэныгъэм уимыгъэщIэн щыIэ? Бдзэжьей къиубыду зригъэсащ. Бышэ и къуэшым ириха лейр, абы къыхуищIэу щытахэр къызэрыгурымыIуар зыхищIэжри, Мышэ къигъуэтыжыну ежьащ. Куэдрэ лъыхъуа, мащIэрэ лъыхъуа, сытми, щIакъуэ ящIауэ щыта и къуэшыр къегъуэтыж. Къегъуэтыжри: «Мышэ, сэ уэ леишхуэ уэсхар къысхуэб- гъэгъуну сынолъэIу. Уэ тыншыгъуэ къызэпту щытар зэи сщыгъупщэнкъым. Лей уэсхар къысхуумыгъэгъуфрэ, — сыт сщIэн, — сыпсэуху сыпхуэлIыщIэу си дунейр схьынщ, ауэ Алыхь лъапIэмкIэ сынолъэIу — нэкIуэж».

Апхуэдэу лъаIуэу нэхъыщIэр нэхъыжьым щыбгъэдыхьэм, мыдрейри къогумащIэри, зи нэпсыр джэшым хуэдэу къехуэхым IэплIэ къыхуещI. КIэдахэ и гуапэ мэхъу илъагъур, Мышэ ежьэжми, ар абы дяпэкIэ игъэгъуэщэнукъым.

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.


Зыхыхьэр: Вагъуэ цIыкIу, Таурыхъхэр

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 281

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: