Псалъэжь: Шынэ зыдэщымыIэм укIытэ щыIэкъым.
ПсынщIэрыпсалъэ: Шыбжииплъ, псы плъыжьыбзэ.
ГушыIэ: Махуэр ауэ кIуэдакъым.
Къуажыхь: ГъуэгунапщIэм джатэ телъщ. (Блэ)

Ди IуэрыIуатэ

Япэ курсыр къызоух иджы. Зы профессорыжь гуэру фIэкI зыкъысщыхъужтэкъым, илъэсыр кIуэху еджэным тIэкIу се-гугъуати. Экзаменхэр зэфIэкIмэ, къуажэм зыщызгъэпсэхуну мурад сщIат. ИкIи быдэу сигу ислъхьат зыгъэпсэхугъуэ мазэхэр кIуэху зы тхылъи тетради къэзмыщтэну. Ауэ дэнэт, ди еджапIэм зыгуэр къамыгупсысу хъунт- зыщагъэпсэхукIи чырбыш ящI! Экзаменхэр дымыух щIыкIэ дызэхуашэсри, практикэ хуэдэу адыгэ IуэрыIуатэ зэхуэтхьэсыну ди пщэ къыдалъхьэ.

Хэт и студент гъэмахуэм IуэрыIуатэ зэхуихьэсу пхудэтынур? Дауэ щымытми, унафэ къыпхуашДамэ, зэфIэкIат. Ауэ щыхъу-кIи, адыгэ IуэрыIуатэр зыхуахьэсыжщ, ябзщ, ядри тхылъуи къыдагъэкIыжат. Дэ щIэуэ къэдгъуэтын хуейуэ арат. Соуэри зыкъомыр тхылъым къызоуд, и ныкъуэри къэзгупсысурэ сотх, си гъунэгъу лIыжь-фызыжьхэм къызжаIэжа хуэдэу. Сыт сы-мыщIэми, стхын хуейуэ къысхуагъэува мардэм схунэгъэсыр-тэкъым. Лэжьыгъэр къыщыдатам жаIат зы гъэщIэгъуэн гуэр зыщIыпIи щытрамыдзауэ къэзыхьым и тхыгъэр университетым къыдигъэкIыну тхылъым ихуэнуи, апхуэдэ гуэр схьарэт жы-сIэрт.

Ди къуажэ зы лIыжь-фызыжь къыдэзнэжатэкъым зы-зыхуэзмыгъэзауэ. Хэт деж сымыкIуэми, адрейм Iэпэ хуащIурэ, къуажэр хъурейуэ тIэу къызагъэкIухьат. Зыгуэр зышДэхэми, ящIэр я къуэрылъху, пхъурылъху цIыкIухэр тхылъым иту къызэджэу зыхахэрат. ЛIот сэ ахэр зэрысшДынур? Иужьым, зэманым нэхъ срикъузылIэ щыхъум, гъунэгъу къуажэ гуэр сыкIуэну мурад сощI. Къуажэ сыздэкIуам и Iэтащхьэм и деж сышДыхьэри, абы къыщызжаIащ ЛоцIыкIу Хьэсэн жыхуаIэр сэбэп къысхуэхъуфыну. СыгуфЬу сокIуэ. Соджэ.

БжэщхьэIум зыгуэр къытоувэ. Ауэ абдеж къытеувамрэ сэ а лIыжь жыхуаIэр си нэгу къызэрышДэзгъэхьамрэ шурэ лъэсрэ я зэхуакут. Сэ си гугъат бжьыфIэшхуэу, ауэ мобдеж къытеувам ар хужыпIэну-тэкъым. Лъахъшэ цIыкIу гуэрт, цДафтэу упса и щхьэм, ибгъу зырызымкIэ тхъурыжь пIащэшхуитI плъыжьу гъэжьауэ къы-гуагъэува фIэкIа умыщIэну, и тхьэкIумитIыр къыгуэпIиикIыу. Махуэ хуабэм и джанэр щригъэхагъэнт, шДалэжь цIыкIухэм ещхьу, майкэ пцДанэт.

Сэлам изохри, соупщI:
— ЛоцIыкIу Хьэсэн жыхуаIэр уэра?
— У ей, сэрам. Уэ хэт ухъуну?
— Сэ университетым сыкъикIри сыкъэкIуащ, IуэрыIуатэ зэхузохьэс.
— Уи закъуи?
— Мы гъэм си закъуэщ, схьыр ягу ирихьмэ, етIанэгъэ гупышхуэ къагъэкIуэнущ.
— Бзэгу гъэкIэрахъуэ гЛыгъ?
— Сыту? — Iэнкун сищIащ. Иужьым къызгурыIуэжри — сы-мыIыгъмэ, кудрэ ар, «Чаркэ» нэхъыфI хьэмэрэ «Реал» нэхъ къэпщтэн?
— Хьым, уей, хэбдзын хэмыт. КъакIуэ, мыбдеж ущымытхэ-нумэ, — жеIэри унэмкIэ сыщIешэ.

Си макъытх цIыкIур шДэзгъэнауэ изогъэтх жиIэж хъы-бархэр. И жьэм къихьыр жеIэ. Зауэм теухуа и гукъэкIыжхэм къыхэхуэж офицерхэм, унафэщДхэм щехъуэни къыхуихуэрти, къызэупщIырт:
— Ахэри ебгъэтхрэ?
— НтIэ, ар IуэрыIуатэм щыщкъэ,- жызоIэ сэри. Апхуэдэурэ, былым къыдыхьэжыгъуэри къэсагъэнт, куэб-
жэм лIыжьым и жэмыжьыр къыщыбууэ къэуващ, зейм ещхьу, и жьэр мыувыIэу.
— КIуэт, си жэм къарэжьыр къыдэгъэхьэжи мо Iуэм щеп-хыжыт, сэ сомыгъакIуэу…
Iуэм изгъэхьэжри, Iус хуагъэувауэ щытым бгъэдэлъэдащ. Еспхыну сыIэбэху къызэбжьэкъуауэрти, церпыжьыр хыфIэз-дзэри Iуэм сыкъикIыжащ.
Абы хэту, пщIантIэм зы цДыхубз щIалэ къыдыхьащ.
— Папэ, узгъэмэжэлIаIэ нобэ? ФыкъакIуэт, фышхэт.
— Уей, махуэ къэси у арам уэ, — гушыIэрт дадэр. Къыдыхьа цДыхубзыр лIыжьым и нысэ курыту арат. И къуэ
нэхъыщДэмрэ абы и щхьэгъусэмрэ хьэгъуэлIыгъуэ кIуауэ къэтт. Нысэм къыжриIащ ахэр ныжэбэ къызэрымыкIуэжынур. Хуеймэ, и щIалэ курытыр жэщгъуэлъу къыхуигъэкIуэнут. Ауэ дадэм идакъым, сэ жэщгъуэлъ сиIэщ, жиIэри.
— Хэт мы щIалэр, папэ?
— Мыр университетым кърагъэкIащ, си деж IуэрыIуатэр щетхыж.
— Молодецщ. Фи пIэхэр фхуэсщIащ, фызэрыгъуэлъыжынум хуэдэу, сэ сокIуэж.

Пшапэр зэхэуа нэужь, сызэрымыкIуэжынумкIэ дыдейхэм хъыбар езгъэщIащ. А пщыхьэщхьэм гъэшДэгъуэн Iэджи жиIэ-жащ лIыжьым. Ауэ сызыхуей зэхэсхатэкъым иджыри. Зауэмрэ лэжьыгъэмрэ къыщихьа орден, медалхэр сигъэлъэгъуащ, ахэр къыщIратам и хъыбархэри жиГэжащ. Жэщыр фIыуэ хэкIуэтат. Сэ сешат седаIуэурэ, езыр нэху щыху щысыфынут, псалъэу. Сытми, зэ дыгъуэлъыжащ. Пэшыр зырызми, сызыщIэлъым сыкъыщIэплъмэ, лIыжьыр зыхэлъыр слъагъуу ди пIэхэр щIат. Нэхъ кIэлъыплъынщ, жиIагъэнщ. Тхьэ елъэIуурэ, дадэр Iури-хащ. Сэри, куэдрэ жейр зэзмыгъэныкъуэкъуу, сыхилъэфащ.

Сыхьэт дэкIауэ, жей IэфIым сыхэту, зы макъ гуэрым сыкъы-зэщегъэу. Сыкъоплъэри, лIыжьыр хэлъщ, зыгуэрхэр къебжри. Я Алыхь, гугцДэгъу къысхуэщI, мо шейтIаным си псэр хыу-мыгъэх, жи. Сэра си гугъащ жыхуиIэр. Сызэгуэпащ, хэт а щхьэ пДафтэ тхьэкIумэшхуэм нэхърэ нэхъ шейтIаныр?! Иужьым, щхьэгъубжэм си нэр щыхуэзэм… Бисмылахьи, бисмылахьи, жызоIэри, тепIэн щIагъым зыщызогъэпщкIуж. Шуэдыжауэ пIэрэ жызоIэ, сыкъыщIоплъри — щытщ. И нитIыр мо нэкIу хужьышхуэм къыхэцIуукIыу щхьэгъубжэм зыгуэр къыкъуэтщ, зищIысыр къысхуэщIэркъым. ПщIэнтIэпсыр къысхихуащ. Си лъынтхуэхэм псы къэкъуалъэ иракIа хуэдэщ. ЛIыжьым и бжэнри щигъэткъым. СыкъыщIоплъри, зэрыщытщ. Аргуэру шхыIэныр си щхьэм фIызокъуэж, абы сыкъригъэлын нэхъей. Сытми сызэмыгупсысарэ си гур здэмыжарэ щыIэкъым. Зыгуэр хуэдэу сыхилъэфащ. Нэхутхьэху къищIауэ сыкъызэщоури, щхьэгъубжэм къыкIэрыта шынагъуэр кГуэдыжащ. Зызохуапэ, сыкъыщIокIри, лIыжь цIыкIур мэжейри хэлъщ, и жьэр ущIа-уэ. И лъэIури Алыхьым къыхуищIа хуэдэщ, и псэр хихакъым шейтIаным. Унэм сыкъыщIокI, щIыбагъымкIэ сыкъокIуэкIри… Ныжэбэрейр… Е, зи унагъуэбжэр хуэзыщДыжын, жи, лГыжьым и жэмыжьырщ! Алыхьым ещIэ абы и щхьэр хьэжыгъи, Iуси зыхикухьар.

БэкIэ къысщыгугъахэм къысхуагъэгъунщ, ауэ, си практикэм къыхэкIа мы хъыбар цIыкIур япэ измыгъэщын слъэкIакъым. IуэрыIуатэри дэнэ кIуэжын, стхыжынщ зэгуэр.


БлумыгъэкI: биографиер

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.


Зыхыхьэр: Дзэгъащтэ Азэмэт, Прозэ

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

ЦIыхуу еплъар: 291

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: