ПсынщIэрыпсалъэ: Жамыбгъэ бгъэгу хужь мэжьэгъуашхэ.
Псалъэжь: Ямыгъэпхъу пхъукIэ ищIэркъым.
ГушыIэ: Махуэр ауэ кIуэдакъым.
Къуажыхь: Быныр зыгъашхэ, шхалъэм дэпкIэж. (Бжэмышх)

УздэщыIэр

Тхьэхэм я санэхубжьэр

Тхьэхэм я санэхубжьэрIуащхьэмахуэ и щхьэгум Мэзытхьэ, Амыщ, Тхьэгъэлэдж, Созрэщ, Лъэпщ сымэ Псатхьэ деж щызэхуэсахэу Санэхуафэ яIэт. АтIэ, илъэс къэсыхукIэ а тхьэпэлъытэхэм Санэхуафэ ящIт. ЩIылъэм хэт нэхъ лIыгъэ иIэу тетми, ари яшэрти зы санэхубжьэ ирагъафэрт, щIылъэм щызекIуэ цIыху цIыкIухэм я хьэтыркIэ. Тхьэхэм ядефа цIыхур нартхэ ягъэлъапIэрт. Апхуэдэурэ илъэс Iэджи екIуэкIащ.

Тхьэпэлъытэхэм я Сэнэхуафэм тхьэмадэу щысыр езы Псатхьэти къэтэджри жиIащ:

– Хэт еттын ди санэхубжьэр, цIыху цIыкIухэм я цIэкIэ хэт едгъэфэну? Хэт нэхъ Лъэпщ щIым тетхэм ящыщу?

– Нартхэ я тхьэмадэ Нэсрэн ЖьакIэ! – жиIащ Созрэщ.

– Хьэуэ, Къанж и къуэ Щэуей нэхъ щакIуэшхуэ Нарт Хэкум иткъым. Абы хуэфащэщ ди санэхубжьэр, – жиIащ Мэзытхьэм.

– Хьэуэ, Гуэргуэныжь нэхърэ а бжьэр нэхъ зыхузфащэ Нарт Хэкум иткъым. Ар нартхэ я кхъуахъуэ темыкIщ, — жиIащ Амыщ.

– Хьэуэ, Хъымыщ нэхъ хуэфащэщ ди санэхубжьэр. Абы нэхъ IэкIуэлъакIуэ мэш щIэнкIэ Нарт Хэкум искъым, – жиIащ Тхьэгъэлэдж.

– Хьэуэ, – жиIэри къэтэджащ Лъэпщ. – А фэ зи цIэ къифIуа псори фщигъэгъупщэжъшу Нарт Хэкум лIы къыралъхуащ. Сэ си сыджу щIыкъатиблкIэ хэукIауэ щытар къыхичыфри нэхъ куужу хисэжащ. Ар щIалэщ, щIалэ пэтми абы нэхъ Лъэпщ нарт щIыгу къихъуакъым.

– Хэт ар жыхуэпIэр? — щIэупщIащ псори.

– Сосрыкъуэщ абы и цIэр! Аращ ди санэхубжьэри зыхуэфащэр! – жиIащ Лъэпщ.

Арти, Псатхьэ унафэ ищIащ Сосрыкъуэ къашэу

тхьэпэлъытэхэм я санэхубжьэм ирагъэфэну. Лъэпщ ягъакIуэри Сосрыкъуэ къырагъэшащ.

Псатхьэ санэхубжьэр къищтэри Сосрыкъуэ къыжыриIащ.

– Дэ тхьэхэм мыр ди бжьэщ. Илъэс къэс зэ дызэхуос Iуащхьэмахуэ и щыгуми Санэхуафэ къызэIудох. ЩIылъэм щызекIуз цIыху цIыкIухэм я цIэкIэ зы закъуэ къыдошэри мы зы бжьэ закъуэм идогъафэ. Дэ едгъафэр щIылъэм тетхэм я нэхъ лIыгъэрызехьэрщ. Фэ щIылъзм тетхэм фиIэкъым мыпхуэдэ фадэ Мыр тхьэхэм я фадэщ! Мэт, ефэт! – Псатхьэм санэхубжьэр къыритащ Сосрыкъуэм.

Сосрыкъуэ санэхубжьэм щефэм IэфIыщэ къыщыхъуащ, зэфам игури къигъэжэнащ.

– Аращ укъыщIэтшари ди бжьэ закъуэм ущефакIэ кIуэ, кIуэж иджы, – жиIащ Мэзытхьэ.

– КIуэ, кIуэж, нрылъэм тетхэм яхуэIуэтэж тхьэхэм ди фадэм и телъыджагъэр, – къыщIигъуащ Тхьэгъэлэдж.

Сосрыкъуэ щытт мыхъейуэ. Зэфам и гур къигъэжанауэ, и гурыIупсри къыхуигъэкIуауэ.

– Иджыри, хъуну щытмэ, зы бжьэ севгъэфэж – щIэлъэIуащ Сосрыкъуэ.

– Хьэуэ, дэ ди хабзэкъым зы бжьэ нэхъыбэ щIым щызекIуэхэр едгъафэу! – жиIэри идакъым Псатхьэ. АрщхьэкIэ Сосрыкъуэ фIыщэу зылъагъу Лъэпщ къэпсэлъащ.

– ЯгъэкIынкъым, иджыри зы бжьэ закъуэ едвгъэтыж, зи мыхъуми щIылъэм тетхэм нэхъ гъэщIэгъуэну яхуиIуэтэжынщ ди тхьэ фадэм и гуащIагъэр.

– Евгъафэ, иджыри зы бжьэ, – къэпсэлъащ Амыщи.

– Хъунщ, атIэ, фэ къомым евгъафэ щыжыфIэкIэ, ирефэ. Ауэ игъащIэ лъандэрэ зетхьэ хабзэр мэкъутэ. Дэ псоми хуэтшийуэ щытар зы бжьэ закъуэщ, – жиIащ Псатхьэ.

– Хабзэр зэрыпщIщ, – жиIэри Мэзытхьэ къэтэджри Тхьэ КIадэм щхьэщыуващ, бжьэр иIыгъыу.

Мэзытхьэ зигъэхъуу бжьэм изу санэ къыщыригъахъуэм, Сосрыкъуэ абы бгъэдэхьащ.

– Мыр сыт? И цIэр умылъагъуу, плъагъур гуэщIыкIыу?

– Мыращ тхьэхэм ди санэр зарыт кIадэр!

– Сыту гъэпщIэгъуэн! – жиIащ Сосрыкъуэ.

– ГъэщIэгъуэныр абы и лъащIэм хэлъ сана жылэрщ. Ар къызэрыкIырщ. Абы гуащIагъэу щIэтырщ. Ар зыгъэкI си лъэщыгъэрщ, – жиIащ Тхьэгъэлэдж.

Сосрыкъуэ ар щызэхихым санэ кIадэм еплъ хуэдэ зищIри кIадэм бгъэдыхьэщ, псынщIэу кIадэр къипхъуатэри, – фэ фызэфэ фадэр цIыху цIыкIухэм я фадэ ухъу! – жиIэри, кIадэр Iуащхьэмахуэ и щхьэгум къыщыхыфIихуэри щIылъэм къытридзащ.

Тхьэхэм я кIадэр щIым зэрытехуэу зэгуэлъэлъри абы ит санэр Нарт Хэкум илъэдащ.

Санэхум хэлъ жылэхэри щIым зэрылъэIэсу щIым къыхэкIыкIыжащ. Санэ къэкIахэр нартхэм щалъагъум Сэтэней гуащэ деж яхьащ.

Сосрыкъуэ щыIэххэт Сэтэней гуащэ дежи, – Мы къэкIыгъэр тхьэхэм я фадэщ, – щыжиIэм, Сэтэней санэр кIадэм ирилъхьэри абрэ мывэ тыриIубэжащ.

Илъэс нэхъ дэмыкIыу санэху къыщIихуам абрэ мывэр кIадащхьэм къытридзащ. КIадэм ит санэхум нартхэр хэфыкIри гу жан хъуахэщ. Абдежым къыщыщIэдзауэ нартхэ къащIащ санэху зэращI щIыкIэр. Санэхум и цIэкIэ илъэс къэс Санахуафэ ящIынуи яухэсащ.

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ Ctrl+Enter.


Зыхыхьэр: Нарт Эпос, Сосрыкъуэ

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Иужьрейхэр

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 113

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: