Псалъэжь: ЗэмыщхьитI зэрихьэлIэркъым.
ПсынщIэрыпсалъэ: Мыщэр пэщащэурэ мащэм ищэтащ.
ГушыIэ: Махуэр ауэ кIуэдакъым.
Къуажыхь: Зи кIэр памычу бом щIэмыхьэ. (Кхъужь)

УздэщыIэр

Къэплъыхъуэр

Сосрыкъуэрэ Тотрэшрэ (2)

Сосрыкъуэрэ Тотрэшрэ И щхьэр къыфIэхуауэ, и унэ ихьэжащ Сосрыкъуэ. И фэр пыхьэпыкIщ, и гур икIагъэххэщ. Сэтэней гуащэ бжэщхьэIум къытоувэ.

– Сыт къэхъуар, сыт къэщIар?– къоупщI Сэтэней.

– Къэхъуамрэ къэщIамрэ сэ бжесIэнкъым. Къэхъуамрэ къэщIамрэ Тхъуэжьей къыбжиIэнщ,– абы къыфIигъэкIакъым Сосрыкъуэ.

Сосрыкъуэ Тхъуэжьейр бом щIиутIыпщхьэжати, Сэтэней бом щIыхьащ.

– Дыгъуасэ фызгъэшэсри хасэм фызгъэкIуащ. Нобэ фыкъыдыхьэжащи, фи фэр пыхьэ-пыкIщ, фи гур икIагъэххэщ. Къэхъуамрэ къэщIамрэ къызжеIэ,– жери Тхъуэжьейм щохьэ.

– Сосрыкъуэ къегъэIуатэ,– жери къыхуэгубжьащ шыр. Сэтэней бом къыщIэкIыжащ:

Сосрыкъуэу си къан,

Сосрыкъуэу си нэху,

Зи мэIуху дыщафэ,

Афэр зи джанэ куэщI,

Дыгъэр зи пыIэ щыгу,

Ещыгуауэу уошэс,

Уи фэр пыхьэ-пыкIщ,

Уи гур икIагъэххэщ,

Дыгъуасэрей хасэм

Сытыр къыщулъагъу,

Сытыр щаухэс?

Сосрыкъуэ и анэм къеплъакъым:

Уэ ди анэу Сэтэней!

Фыз хасэ щIэупщIэркъым,

Фыз упщIэж ирахьэлIэркъым!– жери.

Сэтэней гуащэ жыр лэныстэр къищтэри и псэм хуихьащ:

Сэ фызым сахыумыбжэ,

Сэ нарт шу сыпащI,

Ар сэ къызжумыIэмэ,

Уащхъуэ, зыслIэжынкIэ!

Сосрыкъуэ къэгузэващ.

– ЗумылIэж,– жиIащ.– Къэхъуам ухуеймэ, къэхъуар мыращ. Хасэм сахыхьэри, «шурылъэс фыджэгу» щыжаIэм, гуэрэныгум сынихьэщ, щыблэ выщIэу сыгъуахъуэри нартыжьхэр бжьыхьэкIапэм щIэзгуэшащ, батырыбжьэ сыкъефэри КхъаблэбанэкIэ згъэзащ. Арыкъиблыр щIэсщыкIауэ, зы фIыцIагъэ къэслъэгъуащ. СыщIэгуоуэри зыхищIакъым фIыцIагъэм. Сылъежьэри, сыщIыхьакъым. Къэзгъэзэжри, зы теуэгъуэ къэскIуауэ къызэплъэкIри сыкъилъэгъуащ фIыцIагъэм, къысщIэгуоуэри зыхэсщIащ, къыслъежьэри къысщIыхьащ. Къэсмэ– бжыщхьэ дыкъуакъуэт, мыкъутэр и бжыкIт. И шы бэкъум сыдидзэри уэгум срихьащ, уэгум бжэныцрэ хьэцыпэу сыщызэрихьэри щIылъэм сыкърихьэхыжащ, къызэдэмэпкъауэри вагъэбдзумиблыр блыпкъыпэкIэ сигъэващ, быдзышэу сызэбгъэфар Iубигъуищу сигъэкIщ, вэрэвийм я пщIэнтIэпсыр къысхихури, си пащIэкIитIыр сабэм къригъэхулащ. И хуэш джатэр кърихри, щхьэфIэхыным щыхуежьэм: «Уий, нартхэ я щауэ,– жысIащ, нобэ ди лъэпкъ яукIыркъым, зыукIаи хэкIыжыркъым, махуищ пIалъэ къызэт!» Хъуагъэщагъэ сыфIекIуэри ди унэ сыкъыфIэкIуэжащ. Хьэрэмэ Iуащхьэ зэхудипIалъэщ.

– Сыт и шыфэлIыфэ?– щIэупщIащ Сэтэней.

– И шыр лъэдакъэ цыджэщ, щхьэщIыдзэ кIыхьщ, шыгъуэ бланащхьэщ, и щхьэр уэгум етащ, зэ пкIэм зэ малъэ, зэ лъэмэ плъагъужыркъым.

– Албэч и къуэ Тотрэшщ узыIууар, дзэгъэшынэ шу закъуэрщ, жиIащ Сэтэней.– Зэшибл хъурти, хым я щхьэр къозгъэхьащ, а зыр къэнащ.

Сэтэней бом тригъазэри, Тхъуэжьейм егиящ:

– Хьэм яшхыжын Тхъуэжьеижь, къуибгъу згъэшэсакъым, згъэшэса закъуэм емыкIу къебгъэхьащ, зыкъевгъэукIамэ дыщэм хуэдэти!

– Ди анэжь мэхъаджэ,– жиIащ шым,– махуищыр ди пIалъэщ, къалъгулъкIэ сыгъашхэ, шхалъэ бжэгъум сегъэгъу, хьищэрэ бгъищэрэ къысщIыгъу, уэзджынищэ къысхэщIи, Албэч и къуэ Тотрэш и щхьэр Сосрыкъуэ къезмыгъэхьмэ, хьэм срешхыж!

Къалъгулъыр шхалъэм дэз ищIри, Сэтэней шыр махуищкIэ игъэшхащ, Лъэпщ деж кIуэри уэзджынищэ иригъэщIащ, пIалъэр къыщысым, Тхъуэжьейм и сокум уэзджынищэр хищIэщ, хьищэрэ бгъищэрэ щIигъужри, Сосрыкъуэ дигъэшэсыкIащ…

Албэч и къуэ Тотрэш къэсауэ Хьэрэмэ Iуащхьэ шууэ тетт. Хьищэмрэ бгъищэмрэ епщIэкIауэ, Хьэрэмэ Iуащхьэ щынэблагъэм, Сосрыкъуэ пшагъуэ гуэрэн зрищIэкIащ. Уэзджынищэр псалъэрэ хьищэмрэ бгъищэмрэ зэщIэкъугъэу, Сосрыкъуэ пшагъуэ гуэрэным щыхэлъэтым, Тотрэш и шыр щтэри щIэбгъунлъыкIащ.

– Уий, хьэм яшхыжын!– жери Тотрэш шыр къыжьэдикъуащ, къыщыжьэдикъуэм, шы щтам и жьэпкъыр щIэтхъэри, езыр шыпхэмкIэ къыпыхуащ. Сосрыкъуэ джатэр кърихри, Тотрэш щхьэщыхьащ.

– ЛIы и махуэрэ шы махуэрэ зэхуэдэкъым, махуэ пIалъэ къызэт,– жиIащ Албэч и къуэ Тотрэш.

– ПIалъэ къызэптрэ пIалъэ уэстыжу куэдрэ дыхэтын!– жери Сосрыкъуэ Тотрэш и щхьэр къыфIихащ.

Щхьэр къыфIихри, Сосрыкъуэ Албэч и къуэ Тотрэш и лъапсэм ихьащ. Тотрэш и анэр бжэщхьэIум тест, дэуэ. Щхьэр и куэщI щридзэм, Тотрэш и анэм жыр лэныстэр Сосрыкъуэ къриутIыпщащ, пщIантIэм къыдэжыжрэ пэт. Жыр лэныстэм сэхым зыхисащ, Сосрыкъуэ цей къуащIэкIэ ириIулIри. КъеIэщ-къеIэри щымыхъум, Сосрыкъуэ цей къуащIэр джатэкIэ пигъэщхъащ, Тхъуэжьейр куэбжэм щигъатхъуэри, и унэ ихьэжащ.

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.


Зыхыхьэр: Нарт Эпос, Сосрыкъуэ

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 168

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: