Псалъэжь: Шынэ зиIэм укIытэ иIэщ.
ПсынщIэрыпсалъэ: Пхъэр сошэр – пхъыр сошхыр.
ГушыIэ: Сылэжьэнщ жысIати, мыбыи Интернет щыIэщ…
Къуажыхь: Дыжьын щIыIуу зэрылъэлъ. (Гуэдз)

УздэщыIэр

Къэплъыхъуэр

Сосрыкъуэ зэраукIар

Сосрыкъуэ зэраукIарЖагъуэгъур и куэд хъури, Сосрыкъуэ яукIын мурад ящIащ. ЛIыгъэкIэ къыпэлъэщынутэкъыми, Сосрыкъуэ езыкуни пэувыни къахэкIакъым и жагъуэгъухэм.

– Уэрсэрыжь Iэмал гуэр къытхуигупсысынщ,– жари Уэрсэрыжь деж кIуащ. Уэрсэрыжь жэщибл-махуиблхIэ гупсысэри мыр къажриIащ:

– Хьэрэмэ Iуащхьэ евджэ, пIалъэ ефти. И тIасхъапIэр сэ къыфхуэсщIэнщ.

Сосрыкъуэ Хьэрэмэ Iуащхьэ ираджащ:

– Шурылъэс дыджэгунущ, Хьэрэмэ Iуащхьэ жаншэрхъ къедгъэжэхынущ,– жари.

ПIалъэр къэсри, Сосрыкъуэ щышэсым, Сэтэней къыпэуващ:

– Нобэ уемыжьэ, уи жагъуэгъум ягу фIы къыпхуилъкъым.

– Жагъуэгъум я ней къысщыхуэ,– жиIащ Сосрыкъуэ.

Епсыхыжын идакъым Сосрыкъуэ. Щыхуемыпсыхыжым:

– Гъуэгум ущрихьэлIэIамэ, къомыщтэ,– къелъэIуащ Сэтэней.

– Хъунщ,– жери Сосрыкъуэ гъуэгу техьащ.

Зы теуэгъуэ икIуауэ, гъуэгум лъахъэ щрихьэлIащ Сосрыкъуэ. Лъахъэм ехъуапсэри зыщригъэзыхым, Тхъуэжьей къэпсэлъащ:

– Уи анэм къыбжиIар зыщомыгъэгъупщэ. Къомыщтэ лъахъэр.

Лъахъэм блихащ шым.

КIуэурэ, щIопщ нрихьэлIащ. ЩIопщым ехъуапсэри, зригъэзыхащ Сосрыкъуэ.

– ЩIопщыр къомыщтэ,– къыжриIащ Тхъуэжьейм,– Уи анэм псалъэ ептащ.

ЩIопщми блихащ шым.

Зы теуэгъуэ икIужри, гъуэгум чысэ щрихьэлIащ. Сосрыкъуэ зыщригъэзыхым, шым жиIащ:

– Къомыщтэ щIопщыр– дыхущIегъуэжынщ. Уи анэм едаIуэ.

– Лъахъэми щIопщми сыкъыблэпхащ, чысэми сыблэкIын!– жери Сосрыкъуэ зригъэзыхащ, чысэр къищтэри и жыпым ирилъхьащ.

Хьэрэмэ Iуащхьэ нэблэгъауэ, шым и лъэр зэщIэнащ.

– Дыгъэгъэзэж, Сосрыкъуэ. ФIы дыхуэзэнукъым нобэ,– жиIащ Тхъуэжьейм.

– Хьэм яшхыжын Тхъуэжьеижь, уи гур икIаи нобэ! Иухам дыхуэзэнщ, сыт щхьэкIэ дгъэзэжын? Хэти дыхурезэ: сызыщышынэ щыIэкъым. Си пкъыр Лъэпщ ипсыхьауэ жыр зэфэзэщщ– джати шабзи езэгъынукъым. Си куэнкъыщхьитIырщ сызыщышынэр– си куэпкъыщхьитIыр си тIасхъапIэщ.

– Уэ умыгъазэмэ, сэри згъэзэнкъым,– жиIащ шым,– Лъабжьэ зыфIэтым къысщIыхьэн яхэткъым, мывалъэ сыхамыхуэмэ: си лъэгур цIынэщи, ар си тIасхъапIэщ.

Хьэрэмэ Iуащхьэ нэсащ Сосрыкъуэ. И жагъуэгъухэр Хьэрэмэ Iуащхьэ тетщ. Сосрыкъуэ къыщалъагъум, жаншэрхъыр кърагъэжэхащ:

– НатIэкIэ къеуэ, Сосрыкъуэ!– жари.

НатIэкIэ еуэри, Сосрыкъуэ жаншэрхъыр Хьэрэмэ Iуащхьэ дрихуеижащ.

– IэдакъэкIэ къеуэ, Сосрыкъуэ!– жари жаншэрхъыр къраутIыпщхьэхыжащ.

IэдакъэкIэ еуэри, жаншэрхъыр Хьэрэмэ Iуащхьэ дрихуеижащ.

– БлыпкъкIэ къеуэ, Сосрыкъуэ!– кърагъэжэхащ жаншэрхъыр.

БлыпкъкIэ еуэри, жаншэрхъыр Хьэрэмэ Iуащхьэ дрихуеижащ Сосрыкъуэ.

Сосрыкъуэ и жагъуэгъухэр къэгузэващ:

– Мыбы тхуещIэн щыIакъым,– жари.

Сосрыкъуэ и жагъуэгъухэр зэрыгъэгужьеижауэ, Уэрсэрыжь къэсащ.

– КуэпкъкIэ къевгъауэ жаншэрхъым,– къажриIащ Уэрсэрыжь,– Аращ и тIасхъапIэр.

Лъахъи, щIопщи, чыси зызыщIар Уэрсэрыжьт. Лъахъэмрэ щIошцымрэ блихами, чысэм щрихьэлIэм, шым едэIуатэкъым Сосрыкъуэ.

Жаншэрхъыр, Хьэрэмэ Iуащхьэ къраутIыпщхьэхащ:

– КуэпкъкIэ къеуэ, Сосрыкъуэ!

Жаншэрхъым куэпкъкIэ щеуэм, Сосрыкъуэ и куитIыр пихащ. Тхъуэжьей къыбгъэдэлъэдащ:

– Чысэр къыдомыгъащтэ жысIати! Уи анэм уедэIуакъым. Къэшэс, уи жагъуэгъум уаIэрызгъэхьэнкъым!

Сосрыкъуэ шэсыжащ, и жагъуэгъухэр зыкIэлъигъэпхъэрри. ЯIэщIэкI щыхъум, Уэрсэрыжь къажреIэ:

– Псыхъуэм дэфхуэ Сосрыкъуэ, шыр мывалъэ ифхуэ!

Мывалъэ ирахуэри, Сосрыкъуэ и жагъуэгъухэр щIыхьащ.

– Аращ сэ скIунур,– жиIащ Тхъуэжьейм,– Ди жагъуэгъур къытщIыхьащ. СыукIыжи, си фэр зытеубгъуэ. Си фэр зытебубгъуэмэ, жэщибл-махуиблкIэ къыппэлъэщынукъым.

Сосрыкъуэ и шыр иукIыжри шыфэр зытриубгъуащ, и жагъуэгъухэм къаувыхьа щхьэкIэ, зыбгъэдигъэхьакъым. Къаувыхьри, жэщибл-махуиблкIэ щахуэмыукIым, Сосрыкъуэ зэрыпсэууэ щIатIэн мурад ящIащ жагъуэгъум. ЩIатIэн и пэ хьэкIэкхъуэкIи къуалэбзуи къраджащ:

– ЛIыхъужьылъ хэт ефэн?– жари.

Ныбгъуэр къэлъэтащ псом япэ.

– Хэт илъ?– къеупщIащ ныбгъуэр.

– Сосрыкъуэ,– жраIащ.

– Сосрыкъуэ илъ сефэнкъым,– жери лъэтэжащ ныбгъуэр.

– Си щIопщым и макъыр уи дамэм и макъ ухъу!– кIэлъыгуоуащ Сосрыкъуэ ныбгъуэм. Ныбгъуэр щыщIэлъэткIэ, и дамэм щIопщ макъ зещI абы лъандэрэ.

Дыгъужьри къэсащ.

– ЛIыхъужьылъ ефэ!– щыжраIэм:

– Хэт илъ?– щIэупщIащ дыгъужьыр.

– Сосрыкъуэ илъщ,– жраIащ.

– Сосрыкъуэ илъ сефэнкъым!– жери IуигъэзыкIыжащ дыгъужьым.

– Си гуащIэр Iыхьибл изощIыкIри, зы Iыхьэр уи пщэм хызолъхьэ!– кIэлъыджащ Сосрыкъуэ дыгъужьым,– Уилъмэ, лIыхъум и гур уигу ухъу, къэбгъазэмэ, фызым и гур уигу ухъу!

КъуанщIэри къэлъэтащ:

– Хэт илъ?– жери.

– Сосрыкъуэ илъщ,– жраIащ къуанщIэм.

– Сосрыкъуэ илъ сефэнщ!– жери къуанщIэр лъым хэуващ.

– IукIэ укIэцIрэ тхыцIэкIэ угъуалъхьэу укъынэ!– къыжриIащ къуанщIэм Сосрыкъуэ…

ШабзэкIи джатэкIи пэлъэщакъым Сосрыкъуэ, жэщибл-махуиблкIэ щхьэщытами, яхуэукIакъым. ЩахуэмыукIым, зэрыпсэууэ щIатIэри Iуащхьэ траубэжащ.

Гъатхэр къихьэрэ тхьэрыкъуэфым зиубгъумэ, Сосрыкъуэ щIым къыщIопсэлъыкI:

– Уафэр щыкъащхъуэм, щIылъэр щыщхъуантIэм махуибл къудейкIэ щIым сыкъытехьэжатэмэ, си жагъуэгъухэм я нэр къистхъынт!– жери. Мыри жеIэ Сосрыкъуэ, щIы щIагъым къыщIопсэлъыкIри:

Удзымрэ пщIащэмрэ щызэщIэувэм

Мэлымрэ щынэмрэ къызэлъоIуей.

Мэлымрэ щынэмрэ щызэлъыIуейкIэ

Тотрэш гущэр си гум къредзэ.

Тотрэш гущэр си гум къридзэмэ,

ЩхьэкIуаем сыкъызэгуеч.

ЩIыпцIэжь гущэр къызэгуэсчынути,

Тотрэшыр си лъапэм тесщ…

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.


Зыхыхьэр: Нарт Эпос, Сосрыкъуэ

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 162

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: