ПсынщIэрыпсалъэ: Жамыбгъэ бгъэгу хужь мэжьэгъуашхэ.
Псалъэжь: Къоуэм уемыуэжмэ, Iэ пфIэту укъищIэркъым.
ГушыIэ: Махуэ ещанэ хъуауэ сынэжьэну сыхуейкъым.
Къуажыхь: Джэд хужь цIыкIу щIокIацIэ. (Бжьыныху)

УздэщыIэр

Сосрыкъуэ зэраукIар (3)

Сосрыкъуэ зэраукIарСосрыкъуэ ягъэкIуэдын мурад ящIащ нартхэм:

– Езым дыIэщIэмыкIуадэ щIыкIэ дывгъэукI, – жари.

И укIыкIэ хъунур къахуэгъуэтакъым, егупсысри.

Удым деж кIуэри жраIащ:

– Сосрыкъуэ и укIыкIэ хъунур къытхуэщIэ, – жари.

– КъыфхуэсщIэнщ, – къажриIащ удым. – Хьэрэмэ Iуащхьэ евджи, шурылъэс фыдэджэгу. И тIасхъапIэр сэ къэсхутэнщ.

Сосрыкъуэ Хьэрэмэ Iуащхьэ ираджащ:

– Шурылъэс дыджэгунущ, – жари.

Сосрыкъуэ шэсри дэкIащ. ЗдэкIуэм дидзыхри, и хэгъэрей деж дыхьащ.

И хэгъэрейм еджащ. И хэгъэрейр унэм истэкъым.

– Къыдыхьэжыху сыпэплъэнщ, – жери Сосрыкъуэ епсыхащ. Епсыхауэ куэбжэр щыIуихым, гъэщIэгъуэн елъагъу: пхъэрыгъажэм хьэлэ папщIэу зы лIыжь цIыкIу дэлъщ. Сосрыкъуэ щыIэбэм, лIыжь цIыкIур кIуэдыжащ. Унэм щIыхьэмэ – жьэгум зы фызыжь цIыкIу дэсщ, кIэгъуасэ защIэ хъуауэ. КъызэрыIэщIэлъэгъуа нэхъ хэлъакъым: Сосрыкъуэ бжэщхьэIум щебакъуэм, фызыжь цIыкIур кIуэдыжащ.

Илъэгъуар игъэщIагъуэу здэщытым, Сосрыкъуэ и хэгъэрейр къыдыхьэжащ.

– Сыт гъэщIэгъуэн, – жиIащ Сосрыкъуэ, – куэбжэм сыкъыщыбгъэдыхьэм пхъэрыгъажэм хьэлэ папщIэу лIыжь цIыкIу дэIуауэ слъэгъуащ, унэм сыкъыщIыхьэмэ – жьэгум зы фызыжь цIыкIу дэсти, си напIэр дэсхьейуэ къесхьэхыжыху, тIури кIуэдыжащ.

– Удыр уи ужь къраутIыпщхьащ, – къыжриIащ и хэгъэрейм. – Нобэ гъуэгу утемыхьэ.

– Нартхэ къызагъэджауэ Хьэрэмэ Iуащхьэ сокIуэ – дауэ згъэзэжын? – идакъым Сосрыкъуэ.

– Умыгъэзэжынумэ, гъуэгум узыщрихьэлIэр къыумыщтэ.

– Хъунщ, – жери Сосрыкъуэ и хэгъэрейм деж къыдэкIыжащ. Гъуэгу техьэжауэ здэкIуэм, гъуэгум зы лъахъэ щрихьэлIащ. Зыщригъэзыхым, и хэгъэрейм къыжриIар игу къэкIыжри, лъахъэм блэкIащ. Лъахъэм блэкIри зы теуэгъуэ икIуауэ, аркъэн ирихьэлIащ. Аркъэнми блэкIащ, хэгъэрейм къыжриIар игу илъти. КIуэурэ, дыщэ таж ирихьэлIащ.

– Лъахъэми сыкъыблэкIащ, аркъэнми сыкъыблэкIащ, дыщэ тажым сыблэкIынкъым, – жери, Сосрыкъуэ дыщэ тажыр къищтащ, дыщэ тажыр зыщхьэригъэсри, Хьэрэмэ IуащхьэкIэ иунэтIащ.

Хьэрэмэ IуащхьэкIэ иунэтIауэ здэкIуэм, Сосрыкъуэ жиIащ:

– Шы и лIыгъэрэ лIы и лIыгъэрэ щагъэунэху махуэщ нобэ, Тхъуэжьеижь. ЗекIуэми дыхэтащ, Iэджэми дыпэщIэхуащ. Сыт къысхуэпщIэфын нобэ?

– Зыш хузэфIэкI пхуэсщIэнщ – губгъуэм укъыщизна къэхъуакъым. Абы и гугъу думыгъэщI – фIы къыдэкIуэнукъым, – къыжриIащ Тхъуэжьейм.

– Щхьэ удзыхэрэ, хуэмыху? – ещащ Сосрыкъуэ и шым. – Нобэ пхузэфIэкIынур сымыщIауэ шурылъэсым дауэ сахыхьэн?

– Мывалъэ сыхэмыхьэмэ, къысщIыхьэн къэхъуакъым, – жиIащ Тхъуэжьейм.

– Сэри сахуэгъэзащ нартхэ, – жиIащ Сосрыкъуэ, – жаншэрхъым куэпкъкIэ къеуэ жамыIэ закъуэмэ.

Ар жиIа къудейуэ, Сосрыкъуэ дыщэ тажыр щхьэщылъэтри кIуэдыжащ.

Сосрыкъуэ Хьэрэмэ Iуащхьэ нэсащ.

Нартыжьхэр Iуащхьэм тетщ. Сосрыкъуэ щынэсым, къегуоуащ:

– СосрыкъуапцIэу лIы фIыцIэ гъущIынэ, натIэкIэ къеуэ!

Хьэрэмэ Iуащхьэ жаншэрхъ кърагъэжэхащ.

НатIэпэкIэ еуэри, Сосрыкъуэ жаншэрхъыр Iуащхьэм дрихуеижащ.

– БлыпкъкIэ къеуэ! – жари кърагъэжэхыжащ жаншэрхъыр. БлыпкъкIэ еуэри, жаншэрхъыр Iуащхьэм дрихуеижащ Сосрыкъуэ.

Удыр къэсащ, Сосрыкъуэрэ Тхъуэжьейрэ я тIасхъапIэр къихьри.

– КуэпкъкIэ къевгъауэ! – къажриIащ удым.

– ЛъапэкIэрыхъ-жэмыхъуэрылъху, куэпкъкIэ къеуэ! – жари жаншэрхъыр Хьэрэмэ Iуащхьэ кърагъэжэхащ нартхэм.

КуэпкъкIэ щеуэм, Сосрыкъуэ и куитIыр жаншэрхъым пихащ.

Тхъуэжьейм зридзыжащ Сосрыкъуэ, щIопщ уэгъуэ щрихым, шым зричащ, арщхьэкIэ шым и гъуэгум мывэщыкъуей къытракIутауэ къыщIэкIри, хуэкIуа щыIэкъым – и лъэгур мывэм къиуIэри зыщIэтIысыкIащ. Сосрыкъуэ уанэгум къихури, лъым хэджэлащ.

Нартхэр къылъежьэри къыщIыхьащ.

Сосрыкъуэ и лъыр мыпцIэ щIыкIэ, нартхэр гуоуащ:

– ЛIыхъужьылъ хэт ефэн? – жари.

Ныбгъуэр къэлъэтащ. Сосрыкъуэ щыIуплъэм, лIыхъужьылъ ефэн идакъым ныбгъуэм:

– Сосрыкъуэ илъ сефэнкъым! – жери.

– Си щIопщ тхьэмпэм и макъыр уи дамитIым я макъ ухъу! – жери Сосрыкъуэ тхьэрыкъуэм кIэлъыджащ.

– ЛIыхъужьыл хэт ишхын? – гуоуащ нартхэр. Дыгъужьыр къэсащ. Сосрыкъуэ щилъагъум, дыгъужьым жиIащ:

– Сосрыкъуэ ил сшхынкъым!

Ар жери, дыгъужьым IуигъэзыкIыжащ.

– Си гуащIэ блы изощIыкIри, и зы бланэ пхызолъхьэ, – кIэлъыджащ Сосрыкъуэ дыгъужьым. – Уилъмэ, лIыхъужьыгу пкIуэцIылъу, къэбгъазэмэ, фыз хуэдэ укъэрабгъэу уи гъащIэр ухь!

– ЛIыхъужьылърэ лIыхъужьылрэ хэт зыIуигъэхуэн? – джащ нартхэр.

КъуанщIэр къэсащ. Сосрыкъуэ и бгъэгум итIысхьэри:

– Сосрыкъуэ илърэ илрэкъэ игъащIэм си нэ къызыхуикIыр! – жиIащ къуанщIэм, Сосрыкъуэ и лъым хэфщ, и куэ лыпцIэр къричри лъэтэжащ.

– IукIэ укIэцIу, тхыцIэкIэ угъуалъхьэу укъынэ! – кIэлъыджащ Сосрыкъуэ къуанщIэм.

Сосрыкъуэ псэууэ щIатIэри, и жагъуэгъухэр зэбгрыкIыжащ.

Гъатхэр къихьэмэ, щIы щIагъым гурым макъ къыщIоIукI – ар Сосрыкъуэщ: къызэфIотIысхьэж, ауэ щIы щхьэфэр къыхузэгуэчыркъым.

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ Ctrl+Enter.


Зыхыхьэр: Нарт Эпос, Сосрыкъуэ

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Иужьрейхэр

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 126

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: