Псалъэжь: Пщы зи щыпэлъагъум Тхьэ къыщохъу.
ПсынщIэрыпсалъэ: Мыщэр пэщащэурэ мащэм ищэтащ.
ГушыIэ: Гъуэлъыжын хуейщ зэрыжаIэу, сыкъомэжэлIэж…
Къуажыхь: Ди мэл хужь цIыкIу псыбафэщ. (Кхъуей)

УздэщыIэр

Къэплъыхъуэр

Сосрыкъуэ Нарт Хасэм япэ зэрыкIуауэ щытар

Сосрыкъуэ Нарт Хасэм япэ зэрыкIуауэ щытарНарт Хасэм и хъыбархэр Сосрыкъуэ зэхихат,

Лъэпщ дэгъукIэу щыпщытами,

Лъэпщ и кIыщым щылъэщами,

Япэ псалъэр– «Нартыжь Хасэт».

Нарт Хасэм къыщаIуатэт Нартхэм лIыгъэу зэрахьахэр;

Хэт хы тIуащIэм икIыфами,

Хэт шыфI куэдхэр къихуфами,

Хэт иныжьхэр иукIами,

Хэт и джатэ нэхъ уэрейми,

Хэт и шабзэ техуэрейми,

Хэт уэрэдхэр хуаусами,

Хэт хъыбару ягъэIуами.

Сосрыкъуэу зи жаныгъуэр

ХуеIэрт, хуэлъэрт а Нарт Хасэм,

Нартыжь гупым яхыхьэну,

Зэ яхыхьэу яхэплъэну,

ТIэу яхэплъэу ядефэну,

Щэ ядефэу ядеIэну,

Нарт гурылъхэр зэригъэщIэну,

Нарт хъыбархэм едэIуэну.

Сосрыкъуэу ди къаным

Нартхэ Хасэ яIэу щищIэм,

Абы кIуэныр къыщыхьауэ

Сэтэнейми жыриIащ:

– Уей, си анэу Сэтэней,

Дуней мащIэщ сэ слъэгъуар

ЖаIэ, нартхэ Хасэ яIэу.

Сэ а Хасэм сыкIуэнут,

Нарт хабзэм сеплъынут,

Нарт бжыщхьэр скъутэнут,

Нартыбжьэри сIэтынут.

Уей, си анэу Сэтэней,

Хэт а Хасэм сыхишэну,

Дауэ нартхэ сахыхьэну?

Сосрыкъуэ ар щыжиIэм,

Сэтэнейри къэгуфIащ:

– Сосрыкъуэу си къуэ закъуэ,

Сэ сыкIуэнщ нартхэ дежи

Уи хъыбарыр яжесIэнщ,

Нарт Хасэм ухашэну

Нартыжь псоми селъэIунщ.

«КъакIуэ» жаIэмэ, си щIалэ,

Уиш, уи джатэ хьэзырыххэщ.

Уэ ущХалэщ, уамыцIыхууэ

Нарт я Хасэ ухэхьэныр

СфIэигъуэджэщ, къезмыгъэкIущ..

Нартхэ яIэщ ижь хабзэжьу

Езы нартхэр зэмыджахэр

Я Нарт Хасэм хамыгъэхьэу.

* * *

ЗищIщ, зихуапэщ Сэтэнейми

Нарт Хасэм ныхэхьащ.

Сэтэнейри къыщалъагъум,

Нартыжь псори зэщIотаджэ,

Сэтэнейми хъуэхъу хужьаIэ:

– ЩIыми, хыми щыщымыIэу

Зи дахагъэр тфIэтелъыджэ,

Сэтэнейуэ ди нарт гуащэ,

Гуащэу щыIэм я нэхъ къабзэ,

Хабзэу щыIэр тхуэзыгъафIэ,

ФIыуэ щыIэм и къуэкIыпIэ

Уи къэкIуэныр ди Нарт Хасэм

Фащэ ину Тхьэм тхуигъапсэ!

Гупсэ псалъэу нартыжь псоми

Ар щыжаIэм, Сэтэнейми

Нартхэм хъуэхъур ныхуеIэт,

КъиIуэтэнур фIэщхъуныджэу

Тэджа Хасэм ныжыреIэр:

– Фэ фи Хасэм си къыфзсыхьэр

И пэр хъуэхъуу, и кIэр хъуанэу,

Сэ солъаIуэ, Тхьэм имыщIкIэ.

Фи Нарт Хасэм сэ си хыхьэр

КъызыхэкIри мыращ.

Нартхэм фощIэ, сиIэщ щIалэ

Ари и цIэр СосрыкъуапцIэу,

Псалъэу жиIэм емыпцIыжу.

Сэ си гуапэт, нартыжьхэ,

Си къуэ закъуэу Сосрыкъуэр

Фи Нарт Хасэм зыхэфшэну,

Ар зэфпэсу фи IэнэкIэм,

Хъуну щытмэ, вгъэтIысыну,

Е нэхъыжьхэм къыфщхьэщыту

Нарт хъыбархэр хуэвгъэIуну.

Ари си къуэм евмыпэсмэ,

Мо бжэщхьэIум къыфIэмыкIыу

Фи джэгукIэм евгъэплъыну.

Ар си къуэм ныхуэфщIэнкIэ

Фэ нартыжьхэм ффIэигъуэджэм,

Нарт ныджэжьым фэ фи шыхъуэу

Си къуэ хъуари тевгъэтыну.

Арщ си лъэIур, нобэ, нартхэ,

Сэ сыпоплъэ фэ жыфIэнум.

Сэтэнейми и псалъэр

Нартыжь псоми щызэхахым,

Зи жимыIэу Нэсрэн ЖьакIэр

Нарт Тхьэмадэм ныхуоплъэкIыр,

Нарт НэщIэпкIэр нэщхъей хъуауэ

Зынеплъыхьыр, зынехузыр.

Псоми зыри щыжамыIэм

Нарт Тхьэмадэри къопсалъэ-

– Уий, нартхэ, иIэт жыфIэт,

Сэтэнейри зыщIэупщIэр,

Фыз и упщIэм и жэуапыр

Пэрыт псалъэщ, псом нэхъапэщ.

ИIэт, нартхэ, жыфIэт пэжыр,

Сэтэнейри щывмыгъэтыт.

Нарт Тхьэмадэм ар щыжиIэм,

Нарт Пэныкъуэри къотэдж,

Тхьэгъэлэджыр и тхьэрыIуэу

Мыхэр псалъэуи къыредз:

– Дэ ди хабзэкъым, Нарт Хасэм

Хэт и лъхугъи къетшалIэу,

ЛIыуэ щыттэм и хъыбарыр

Бэрэ Iунти къетшэлIэнт.

Нарт Пэныкъуэм ар щыжиIэм,

Нарт Гуэгуэжьыр къыщолъэт.

Ует иIэту, теуэ-тепкIэу

И марыхъури (Iэщэ) игъабзэу

ХъуэрыбзэжькIэ къеIуатэ:

– Батэ гуэри зымыгъабэ,

Нобэ дэ къытхэткъым, нартхэ.

Нартхэм яхуэмыфащэр,

Зи фащэм дытемыплъар

Дэ ди Хасэми хэсыну

Дауэ ар къедгъэблэгъэн?!

Ар абы жиIа къудейуэ

Нарт Пщаери къотэдж:

– Ижь ижьыжкIэрэ нартхэм хабзэу

ЯIар нобэ тхуэкъутэнкъым,

Бгыр зыкъутэу хым икIыфырщ

Ди Нарт Хасэм къыхэхьэфыр.

Уэ уи щIалэу Сосрыкъуэр

Къуэм дэкIыф къудейуэ жаIэ,

Дэ сыт напэр диIэххэу

Ди Iэнэхум а уи къуэр

КъэдгъэтIысу зыдгъэIун,

Е, бжэщхьэIум къытету

Ди нарт напэм къедгъэплъын!

Хьэуэ, хъункъым, Сэтэней,

Хасэм нейкIэ укъыхэплъэу,

Жырым хуэдэу илъа ди нартхэм

Уи къуэ цIынэр къыдэпшалIэу!

Нартхэм жаIэр щызэхихкIэ,

Сэтэней зэм плъыжь къохъу,

Ари зэм хужь мэхъуж,

Мыхъужын гу узыр иIэу

И къуэ закъуэу Сосрыкъуэм

Сэтэнейр къыхуокIуэж.

Ару Сосрыкъуэ къыпоплъэ,

Анэ пэплъэщ Сосрыкъуэ,

Анэ пежьэщ Сосрыкъуэ.

Зыпежьами ноупщI:

– Уей, си анэу Сэтэней,

Сыту куэдрэ укъэта,

Сыту бэрэ угува!

ЖыIэт, жыIэт си анэ,

Сыт гуфIэгъуэр къысхуэпхьа?

Хъыбарыхьэ уздэкIуами

Сытхэр, си анэ, къыбжаIа?

Сэтэнейри нэпщхъейщи

ЖиIэн псалъи хуэмыгъуэт,

Гу къутэгъуэт и теплъэгъуэри

Ар Сосрыкъуэ щилъагъукIэ

И анэ гуащэм жыреIэ:

– Iэу!.. Си анэу Сэтэней,

Хэт и ней къыпщыхуэт,

ИIэт, иIэт, къызжыIэт.

Сэтэнейми къыжеIэр;

– СыздэкIуами и лъагъуэр

Гъуэгужь дыдэу нашэ-къашэщ,

Сэ слъэгъуам и жагъуэр

Икъу икъужкIэ гу темыхуэщ.

А си щIалэу шууфI хъун,

ХъыбарыфI уэ къыпхуэсхькъым.

А си нэхуу, щIалэфI хъун,

Нарт лIыфIхэм уалъытакъым.

ЖаIэ нартхэм ущIалэIуэу,

УмыIуауэ лIыгъэкIэ.

Нарт Пэныкъуэ арщ жиIар,

Нарт Гуэгуэжьи арщ къибжар,

Арщ Нарт Пщаи къипсэлъар.

– Уий, си анэу Сэтэней,

Абы щхьэкIэ умыдзыхэ,

Бий пэмыдзыхэу Нарт Хасэм

Щы фIэкIа къахэмыкIамэ,

Ар си дежкIэ куэдыщэкъым,

НэхъыбэIуи сиIами

Сэ сыгусэу згъэзэнтэкъым.

Сэ пхузоIуэр, уащхьэ лъэщкIэ,

Езы Лъэпщи къэмыщтауэ

Нартхэм сэ самыгъэщтэнкIэ.

Зы Iуэхугъуэ, IуэхугъуитIкIэ

Нартхэм ауэ саблэкIынкъым,

Нарт лIыгъэр зыдынэсыр

КъэзмыщIауи сафIэкIынкъым.

Ар жиIэщ Сосрыкъуэми

Ар ежьэным хуэпIащIэу

Саур уанэр къыщIех,

Тхъуэжьеижь бгъэдохьэри

Щтауч Iусыр Iуредзэ,

Хьэ дзэкъэну и джатэр

И бгым быдэу ирещIэ,

ГъущIыпкъыщIэм и хабзэу

ЩIым тIэу-щэи нытоуэ,

Джатэуэным къыщIедзэри

Сыныжь щытыр зэгуеупщIыкI.

Сосым (мывэ) щэи йоуалIэри

НатIэпэкIэ егъазэ,

Гъуэгу гъази имыIэу

Тхъуэжьеижьым мэшэс.

Сосрыкъуэр гушхуэн щхьэкIэ

Сэтэнейми мыхэр жеIэ-

– Ежьэ, си къуэ, кIуэ Нарт Хасэм,

ЖеIэ хасэм хэс нартыпщым,

Лъэпщ уэ джатэр ауэ сытми

Фащэ закъуэу пхуимыщIауэ.

Ежьэ, си къуэ, Мыр зэгъащIэ,

Нартхэ лъытэ зыхуапщIыр

ЩIыри, хыри зыцIыхухэрщ,

ЛIыгъэ инкIэ уэрэдхэр

Жьыми, щIэми щIагъэIурщ.

Ежьэ, си къуэ, гъуэгумахуэ,

Махуэу щыIэр пхуэнахуэу,

Iуэхуу къэхъур пхулъэкIыу,

ЗылъэкI Iэщэр уи джатэу,

Бгыр зыкъутэр уи бжыкIыу,

Уи кIэ къихуэр пщIэмыхьэу

Уи хьэ жэру уи гъусэм

Уи пэ къихьэр къемылу,

Елэн бащэр нэбгъащтэу

Ещтэуэныр ууейуэ,

Уи къэсыжым и пэIуэ

Уи уэрэдым къигъазэу,

Уэ ушыщхьэмыгъазэрэ

Бийм гъэзэгъуэ иумыту,

Нарт етахэр пфIэлIыкIыу

ЛIы ухъункIэ солъаIуэ.

 

* * *

Сосрыкъуэу ди къаныр,

Сосрыкъуэу ди нэхур,

Зи мэIуху (джатэм, шабзэм пэщIадзу щыта гъущI пIащIэ хъурейщ– урысыбзэкIэ щытщ) дыщафэр,

Афэр (гъущI хъар джанэ) зи джанэ куэпрыр,

Дыгъэр зи пыIэ щыгур

Йощыгуауэри ныдокIри

Нарт Хасэми ныхуокIуэ

Сэтэнейри мэгузавэ,

Мэгузасэ, мэгуIэжыр,

Жыр лэныстэр зэрегъакIуэ,

И къуэ закъуэм тошыныхь,

Ехь гущэр иригъэхьу

Сосрыкъуэм ныхуолъаIуэр

ЖыхуиIахэр къехъулIэну.

* * *

Сосрыкъуэу ди къаныр

Нарт Хасэм щынэсым

Уафэр зэщIогъуагъуэ,

ЩIылъэр зэщIозджызджэ.

Нартхэр зэрогъащтэри

ЩтэIэщгаблэу зэхожэхэр:

– Хэт а уафэр зыгъэгъуахъуэу,

Хэт а щIлъэр зыгъэзджызджу

Шу емынэу дэ къытхуэкIуэр?

ЖаIэр нартхэми нызэдолъ.

Ялъ я губжьым щIигъэнащи

«Нарт уитыр» ягъэшыр,

Шу къахуэкIуэм щощтэжхэри

ЩIыхь пежьэр къыхуащI;

Нарт хабзэжьти, Сосрыкъуэм,

Иныжьиблыр къыхуагъув.

– Уий Iэу, уий Iэу, Сосрыкъуэ,

– Сэтэнейми и лъхугъэ.

Уи къэкIуэкIэмкIэ укъатщIэщ,

Уи тесыкIэмкIэ упщIыхущ,

Зи щхьэ дымылъагъуу

Уий Iay, зи цIэкIэ пщIыхуа!

Сытуэ гущэм укъытхуихьт,

Сытуэ гущэм уигъэгубжьыт,

Дауэ гущэ укъытхуэкIуэт!

Уэ къызекIуэт, уэ къепсыхыт,

Ди санэхум къыхыхьэт,

Уи гурылъыр къэдгъащIэт,

Уи Тхъуэжьейри къэгъафэт,

Уи фэ дахэр тегъэжыт,

Ди жэрыжэм кIэлъыплъыт,

Нартхэ я джэгур гъэхъейт,

Жэн Шэрхъыр егъажьэт,

Уи щыдэ хыхьэр гъэбыдэт,

Уадэ закъуэр тегъауэт,

КIыщхIэ Пэныкъуэ гъэунэхут,

Нарт Пэгуэжьи гъатутыт,

Пщае бланэр гъэсысыт,

Уий Iэу, уий Iэу, Сосрыкъуэ,

Уэ дыппожьэ, уэ дыппоплъэ!

Иныжьиблым я блэгу щIэту

Сосрыкъуэр Хасэм хашэ.

Нартыжьхэм Сосрыкъуэм

Еблэгъэныр къыхуащтэ,

ЛIы къэмыщтэ зафIигъэщIу

Нарт Пэныкъуэ полъэтри

Сосрыкъуэу ди къаным

Санэхубжьэр къырет.

Нарт бзэжькIэ Сосрыкъуэм

ЩIыпIэ хъуэхъур еублэ,

Псэемыблэжти мыр жеIэ:

– Нартхэ я псалъэ мыкIуэду,

Нартхэ я удын мыгъущу,

Нартхэ я гуащIэ мыкъутэу,

Нартхэ Iуэху къадэхъуу,

Нартхэ санэху яхъумэу,

ГъащIэу щыIэр яIэну

Мы хъуэхъубжьэр соIэт!

НэмыуфIыцIкIэ Сосрыкъуэ

Санэхубжьэм ефауэ Нарт

Гуэгуэжьыр щолъэтри

Бжьэ етIуанэр къырет;

Уий, Сосрыкъуэу ныкъуэкъуэгъу,

Мыри нартхэм я бжьэ тIуанэщ.

ТIуанэ анэм урикъуэщ,

Емыкъужыр уи шыжькъэ,

Хьэтыр лъагъуи, Сосрыкъуэ,

Мы нартыбжьэр нысIых.

Нартхэм я бжьэ етIуанэр

Сосрыкъуэм ирифауэ

Нарт Пщаежьыр щолъэтри

Бжьэ ещанэр къеший.

– Уий, Сосрыкъуэ, нарт лIыкъуапцIэ

Санэхуафэми емыпцIыж,

Нартхэ мыр я бжьэ ещанэщ.

Зауэм япэ хыхьэгъуэм

Бий бжыкIищыр яубыд хабзэщ,

Хасэм и япэ хыхьэгъуэми

Санэху бжьищыр къыIах.

ЛIыгъэ уиIэм, Сосрыкъуэ,

Уи гъущIыпкъыр ежьууэ

Нарт хабзэр гъэзащIэт,

Нартхэ я бжаблэр гъэхъейт,

Нартхэ я щIыгур гъэгызыт,

Нартхэ ди дэгызэр гъэгуот,

ИIэт, иIэт, Сосрыкъуэ,

Къефэт, бжьэ ещанэми!

Нэсрэн ЖьакIэр къотэджри

Нарт тэджахэм жареIэ:

– Хъуни, хъуни, бжьитI ефамэ,

БжьитIыр хуэхьу куэд къытхэт.

Хъуни, хъуни, нартыжьхэ,

Ежьу щыIэр зыгъэкIуэдхэ,

Ар щIалащэщ, ар щауэщIэщ

Санэхубэр зыхуэмыхьщ,

Зигурэ зи лъэрэ зэрымытщ,

Къырат бжьэри зымытыжщ,

Хъуни, хъуни, нартыжьхэ,

БжьитIыр хуэхьым куэдыщи!–

Сосрыкъуэм ещIэ, гужькIэ,

Нарт Гуэгуэжьыр зыщIэкъур,

Нарт Пэныкъуэри зыхуещэр

Нартыжь Пщае зыхэтыр.

А нартищыр зэдэщIу

Гурылъ бзаджэу ящIахэр:

Ирагъафэу, ар чэф ящIу

ЯукIыну зэрагугъэр.

ЕщIэ, ещIэ, Сосрыкъуэм

Бжьэ къатами щышынэр

Щхъухь хэлъми изымыфыр,

Къемылыфыр а щхъухь гъалIэм

ЛIыуэ ябжу щыткъым нартхэм..

Сосрыкъуэу ди къаныр

Бжьэ ещанэм йохъуэхъури

Хъуэн хэмылъуи иреф.

Iэнэ щIыIури егъуэтри

Нартыжь хабзэу къыщофэ.

Iэнэ щIыIур фIэмащIэу

Фалъэ нэзу шыпс зэрытым

Лъэ зэблэхкIэ щыхетIэ.

Ари шыпсыр мыхъейуэ

Фалъэ нэзми къолъэжри

Нартыжь щысхэм жыреIэ:

– Уий, нартхэ, уафэр фыфейщ»

Ныкъуэкъуэгъур сысейщ.

Уий, нартхэ, фи нэфI,

Уий, нартхэ, фи ней!

Шурэлъэс дыджэгунщ,

Япэ илъыр фыфейщ,

КъыкIэлъыкIуэр сысейщ,

Уий, нартхэ, фи нэфI,

Уий, нартхэ, фи ней!

Шабзэрыуэм щIэддзэнщ,

Япэ шабзэр фыфейщ,

КъыкIэлъыкIуэр сысейщ,

Уий, нартхэ, фи нэфI,

Уий, нартхэ, фи ней!

Хэт нэхъ жыжьэ мыуэнрэ,

Хэт нэхъ мышэрыуэнрэ.

Уий, нартхэ, фи нэфI,

Уий, нартхэ, фи ней!

ХэтIэхэсэ дыздеIэнщ,

Япэ eIap фыфейщ,

ЕтIуанэр сысейщ,

КъыкIэлъыкIуэри флъагъунщ.

Уий, нартхэ, фи нэфI,

Уий, нартхэ, фи ней,

ХэтIэхэсэм и ужькIэ

Жан Шэрхъым дызэдеуэнщ.

Япэ еуэр фыфейщ,

КъыкIэлъыкIуэр сысейщ.

Нартхэр зэщIотаджэ,

Джатэхэр ягъэдалъэ.

Нарт Пэныкъуэ къахокIри

И шабзэжьыр зыIуедзэ,

Нарт Пэныкъуэм шабзэр едзри

Уафэ щхъуантIэм дырехуей.

Нартхэ мэлыр фIагъэж,

Мэлым и фэр тырах,

Мэлым и фэр тырахауэ,

ЗэIыхыным щыхуежьэм

Нарт Пэныкъуэ и шабзэр

Уафэм къохуэхыжри

Сосрыкъуэм и пащхьэм

Шабзэм щызыхесэ.

Хасэм щыIэ нартыжьхэм

Ар лIыгъэшхуэу къалъытэ.

Сосрыкъуэ абдежым,

И шабзэжьыр зыIуедзэ

Идза шабзэр уафэхум

Зэрыхэхьэу, хокIуадэ.

Нартхэ выжьыр фIагъэж,

Выми и фэр тырах,

Выр нарт Iыхьэу зэIахри

Выр ягъавэри мэтIысхэ.

Выр яшхыну щыхуежьэм,

Шабзэм ежьэ нартыжьхэм

Япэ хъуэхъур щаIэтым,

Сосрыкъуэр ауан къащI:

– Уий, Сосрыкъуэ, уи шабзэр

Дэнэ дежи щыкIуэдт?

МыкIуэдыжыр зи лIыгъэу

Ди нартыкъуэ Пэныкъуэм

И шабзэжьым уигъэщIылIт.

Уий, Сосрыкъуэ, улIыфIти,

ЛIыфIу щыIэм запэпщIти.

Дэнэ щыIэ уи шабзэр?–

ЖиIэу нартхэ я Дадэр

Сосрыкъуэ щехъурджауэм

Сосрыкъуэм и шабзэр

Уафэм къохуэхыжри

Сосрыкъуэм и шабзэм

Нарт Iэнэкум щызыхесэ.

Зэхэс нартхэми къыжаIэ:

– Iэу, Iay, Сосрыкъуэ,

Хэт нэхъ жыжьэрыуэми,

Хэт нэхъ уэрей хахуэми,

Нобэ уэри дыбгъэлъагъущ;

Уи шэбзэкъум ущеIэм,

Уи шэбзэжьыр ныщыбдзым

Нартхэ выжьыр дыукIри

Выжьым и фэр тетхыжри

Вылыр быдэу дгъэвэжри

Вылыр Iэнэм щытетлъхьэм,

Япэ хъуэхъур щытIэтым,

Нарт Iэнэкум и купсэм

Уи шабзэжьым зэхисэт,

Хасэм щыIэ нарт лIыхъухэми

Хъуэхъууэ щыIэм я уардэр

Уэ Сосрыкъуэм пхуаIэтщ.

Уий, уэ нэхъ жыжьэрыуи

Нартхэм къахэкIакъым.

Ауэ шэрыуагъкIэ

Сыт ухуэдэ Сосрыкъуэ?

Жыгеижьу бгыщхьэм тетым,

Зи къудамэхэр псыгъуэ-псыгъуэм,

Зи тхьэмпэхэр Iув-Iувыжым

Зы Iэлъыни ныхагъапщкIуэ.

Нарт Гуэгуэжьыр къоуври

И шабзэжьыр зыIуедзэ

И дзэр хуэшу Iэлъыным

Едзыр шабзэр Гуэгуэжьым.

Нарт Гуэгуэжьым и шабзэр

Жыгеижьым пхолъэт

Тхьэмпэ закъуи фIимыхыу,

Iэлъын закъуэри фIэмылъу.

Нарт памыщIу Сосрыкъуэм

ЕутIыпщ и шабзэр,

Шабзэм фIэлъу Iэлъыныр

Жыгеижьым къыпехур.

Нартыжь гупым къыжаIэ;

– Уий, уитI, ди Сосрыкъуэ,

Дэ нартыжьхэм ди ныкъуэкъуэгъу,

Нарт Iэлъынри фIэбудщ,

Ушэрыуэу къэдыбгъащIэщ,

Сыт нэгъуэщIи дыбгъэщIэн?

Нарт памыщIу Сосрыкъуэр

«Нарт хабзэщ»– къыжеIэри

И биищым бгъэдохьэри

Бий Iыхьэри яхуегъэпс

И псэ фIэмыфIыххэу

ХэтIэхэсэм ныхуожьэ

И джатэжьыр пщIэхехри

ТIэухэежьэр къахуещтэ.

«Иныжь хабзэщ»– жеIэри

ХэтIэхэсэр еублэ.

Нарт Пщае къыдешри

Мыри Пщаем жыреIэ:

– Уий, нартхэ я Пщае,

Пщэ блэнэжьу емынэ,

Япэ еIэр узотри

УзыфIэфIыр ди щапхъэщ,

Уи мыIыхьэм ущIэмыкъуу.

Уи ныкъуакъуэр гъэин.

Уи ней, уи нэфI, сыхьэзырщ.

Уэ пхуэдэ сымылъэгъуам,

Нарт гъуэгу сытехьэнкъым.

Уи лIыгъэри уи лIыгъэщ,

Уи батэри уи батэщ,

Уий, уи ней, уий, уи нэфI,

ПфIэфIIамэ къыумыгъанэ!

Нарт Пщаери къыхуолъ,

Къолъэгуауэри къеубыд,

Сосрыкъуэми йоблэгу,

Къолъэбауэ гъущI бэкъум.

НеIэ-къеIэм ныхохьэ,

Зэ еIэгъуэми Сосрыкъуэр

И бгым нэсу щIым хесэ.

Сосрыкъуэ и чэзути

Нарт Пщаери еIэт.

Нарт Пщаер щыхисэкIэ

ДамэщхьитIми ныфIеху

ЩIым хихуар хечыжри

Напэ техыу егъэувыж.

Нарт Пщае и чэзути

Сосрыкъуэр еIэт,

ДамэщхьитIым нэсыхукIэ

Сосрыкъуэр ныхесэ.

Сосрыкъуэ и чэзути

Нарт Пщаер щIым треч,

Уэгум ныщеIэтри

ЕудыныщIэ, еущыгу,

ЩIыгум къырехьэхри

И щхьэр къыхэмыщу

Нарт Пщаер щIым хехуэ

Уей нартыжьхэр абдежым

Гузэсэжхэу къопсалъэ

– Уий, уий, нартыжьхэ, уий Iэу,

Нартхэ ди щIыхьыр мэкъутэ,

Уий, Сосрыкъуэ, ди хьэщIэ,

Щхьэ къутэныр емыкIумэ,

ХэтIэхэсэр къэгъани

Жан Шэрхъ джэгум ныхуежьэ!

Сосрыкъуэ къопсалъэри

Нартыжь гупым жыреIэ

– Жан Шэрхъ зауэм фыхуеймэ,

Ари содэ, фынакIуэ.

Сосрыкъуэу ди къаныр

Хьэрэмэ Iуащхьэ бгъэдохьэ,

ИмыIыхьэм щIэмыкъуу

НыкъуэкъуапIэм ноувэ

«Къэувыну хэт щыIэ?»

ЖеIэ ди Сосрыкъуэми

Нарт макъышхуэр егъэIу,

ЩхьэдэIухи имыIэу

Нартыжьыбэм хогуауэ.

– Уий, нартхэ, сыхьэзырщ,

Жан Шэрхъыр къевгъажьэ,

Зэ зывгъази фыкъеуэ!

Уий, нартхэ, фи нэфI,

Уий, нартхэ, фи ней!

Сосрыкъуэу ди нэхум

Жан Шэрхъыр къыхуащтэ,

Уэщтэуэну пIащIэ щхьэкIэ

Сосрыкъуэ мыпщIантIэу

Дарий хумэр егъэпсалъэ,

Лъэ зэблэхкIэ абдежым

Хьэрэмэ Iуащхьэ тофыхь,

Нартыжь гупым я щIыхькIэ

ЛъэгуажьапщэкIэ зегъащIэ,

Жан Шэрхъыр щIэращIэу

Хьэрэмэ щыгум щаубыд

«Пэубыдыншэуи къеуэ»

ЖаIэ ари, нартыжьхэми

Жан Шэрхъыр къаутIыщ

Сосрыкъуэу ди къаным

Iэдакъэ ижьыр пэщIедз,

Жан Шэрхъым хущIоуэри

Хьэрэмэ Iуащхьэ дырехуеиж

Нартыжь гупым абдежым

Сосрыкъуэм жыраIэ:

– Уий, Сосрыкъуэ, Сосрыкъуэ,

Уэ уи къакIуэр ди кIуэдщ,

Уэ уи къэсыр ди напэ техщ,

Нартхэ я щIыхь укъутэщ

Нарт пIалъэри къэмысу

Псэ едзыным щхьэ упыхьэ!

Иныжьыдзэр къытхуэти,

Чынтыжь (ижьырей лъэпкъыжь гуэрщ) дзэшхуэр къэтыххи.

Уий, Сосрыкъуэ, Сосрыкъуэ,

Жан Шэрхъыр уогъэхыщIэри

Нарт щIыкIэр уогъэгызри

Бзэхэзанэр къытхуощтэри

Мыщтэжуи укъоуэри!

Уэ ууэнум, мы Жан Шэрхъым

Къеуэ, бгъэгукIэ Сосрыкъуэ!

Жан Шэрхъри къаутIыпщ.

Жан Шэрхъым Сосрыкъуэ

БгъэгукIэ ину йоуэри

Хьэрэмэ Iуащхьэ дырехуеиж.

Уей! Нартыжьхэр мэгулэз,

Уей! Нартыжьхэр мэгуIэж:

– Уий, Сосрыкъуэ, Сосрыкъуэ,

Уэ ууэну ухуеймэ,

ЛIыгъэ уиIэу укъалъхуам,

Нарт Хасэм уеблэгъэнум

КъенатIауэ Жан Шэрхъым!

Сосрыкъуэр мэгуо

– Уий, нартыжьхэ, фи нэфI,

Уий, нартыжьхэ, фи ней,

Си нэхъ Iейри нэтIауэщ.

Фи иныжьыдзэм сыпэплъэурэ,

Си лъагуэхэр мыупщIыIуурэ,

Фэ нарт гупыр ещанэу

Жан Шэрхъым фыкъеуэм

НатIэ еуэри флъагъунщ!

Жан Шэрхъыр ещанэу

Нарт гупым къаутIыщ

Жан Шэрхъыр Сосрыкъуэм

Хуэнэщхьейуэ хуолъэгуэх

Сосрыкъуэу ди къаныр

ТIэухэежьэм хуэпIащIэу

НатIэ еуэ мэджэгу.

Жан Шэрхъыу зэуари

Хьэрэмэ Iуащхьэ щхьэдедзых.

Дзыхэжауэ нартыжьхэр

Сосрыкъуэм хуоубзэ

Санэхубжьэр къыхуащтэ,

Иныжьиблым я блэгу щIэту

Нарт Хасэм Сосрыкъуэ

ГуфIэгъуэшхуэу ныхашэ.

ЩIыхь тIысыпIэр къыратри

ЛIыхъужьыбжьэр хуаIэт,

Иныжьибгъур къызэдэфэу

Нарт Iэнибгъур хуаухуэ.

МахуиблкIэ Нарт Хасэм

Сосрыкъуэ щагъафIэ,

ХъуэхъуфI Iэджэр хуаус,

Тыгъэ куэдхэр къыхуащIри

Сосрыкъуэ къожьэж

Къыздэсыжым и анэр

Сосрыкъуэм йоупщI:

– Нарт Хасэм, си щIалэ,

Сытхэри щаухасэ?

Нарт Хасэми, си нэху,

Сытхэри щаухэс,

Нарт Хасэм, си тIасэ,

Сыт тIысыпIи къыпхуащI,

Хэт и хъуэхъуи пфIэдахэ,

Хэт и лIыгъи удихьэхь?

Сосрыкъуэм абдежым

И анэм мыхэр жыреIэ

– Нарт Хасэм, си анэ,

– Ефэ-ешхэ нэмыщIи

Къэхъущаи щымыIэ

Зым и хъуэхъуи зэхэсхакъым

Зым и хъуэни къыстеIуакъым.

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.


Зыхыхьэр: Нарт Эпос, Сосрыкъуэ

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 299

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: