Псалъэжь: Дзасэм тхъу пызагъэрэ?
ПсынщIэрыпсалъэ: Шыбжииплъ, псы плъыжьыбзэ.
ГушыIэ: Лейхэр псори - сабийхэм!
Къуажыхь: Зи бын псори дзыгъуащэ. (Джэду)

УздэщыIэр

Къэплъыхъуэр

Къахьар Сосрыкъуэ ихьыжащ (2)

Гъуд къалэ къалэшхуэт, мывэ сэреиблкIэ къэщIыхьати, цIыхуи дагъэкIыртэкъым, цIыхуи дагъыхьэртэкъым. Нартхэр зэрыгъэгубжьри, Гъуд къалэ екIуащ:

– Гъуд къалэ ткъутэнщи, фIыгъуэу дэлъыр къыдэтхынщ,– жари.

Сосрыкъуэ зекIуэ ежьауэ къэтти, гъусэ яхуэхъуакъым. Гъуд къалэ екIуа щхьэкIэ, къахуэщтакъым нартхэм. ЕбгъэрыкIуэри къикIуэтыжащ. КъикIуэтыжри зэхэувэжащ.

– Сыт тщIэнур?– жаIащ нартхэм.

Топым идвгъэгъэтIысхьи, Батэрэз къалэм дэдвгъадзэ,– жари ягу къэкIащ. Батэрэз куэбжэр къыIуихынщи, къалэм дыдэзэрыгуэнщ.

Ар ягу къэкIри, Батэрэз топым ирагъэтIысхьащ… Нартхэр къащебгъэрыкIуэм, Гъуд къалэ дэсхэр тхьэгурымагъуэм ечэнджэщащ:

– Сыт ди Iэмал?– жари.– Нартхэр къыдэбгъэрыкIуащ.

– Хъымыщ и къуэ Батэрэз къалэм топкIэ къыдадзэнущ,– къажриIащ тхьэгурымагъуэм.– Мащэ къэфтIи, Батэрэз къалэм топкIэ къыдадзэмэ, мащэм ихуэнщ, мащэм къивмыгъэкI, мывэ хъурейкIэ ивукIыхь. Мащэм къивгъэкIмэ, куэбжэр ффIыIуихынущ.

Мащэ къатIащ. Къалэм къыщыдадзэм, Батэрэз мащэм ихуащ. Мывэ хъурей зырыз къащтэри, мащэм щхьэщыуващ Гъуд къалэдэсхэр. Мывэ хъурей къраутIыпщ щыхъум, Батэрэз и джатэр иIэтри мывэ хъурейурэ къраутIыпщауэ хъуар джатэдзэкIэ зэгуигъэзащ, мывэр и бгъуитIымкIэ щехуэхыурэ мащэм из щыхъум, Батэрэз мащэм къафIикIри, къалэ куэбжэр Iуихащ.

Батрэз къалэ куэбжэр щыIуихым, нартхэр Гъуд къалэ дэзэрыгуащ, къалэр якъутэри, фIыгъуэу дэлъыр къыдахащ…

Нартхэ Гъуд къалэ къыдэкIыжауэ, Сосрыкъуэ къэсыжащ. И унэ ихьэжри, шхэуэ здэщысым, Сэтэней гуащэ къыжриIащ:

– Уэ зекIуэ укъэтыху, нартхэ Гъуд къалэ якъутэри, къуентхъ къахьауэ ягуэш,– жери.

– Абы щыгъуэ сыкIуэнщи, садэгуэшэнщ,– жиIащ Сосрыкъуэ. Сосрыкъуэ дэшэсыкIри, нартхэ яхыхьащ. Гъуд къалэ къыдаха фIыгъуэр яхузэрыгъэгуэшыртэкъыми, нартхэ зэщыхьэжауэ ирихьэлIащ Сосрыкъуэ.

– Сыздэвгъэгуашэ,– яжриIащ Сосрыкъуэ нартхэ.

– Дауэ уздэдгъэгуэшэн: Гъуд къалэ къищытщтэм укъытхэтакъым, уи Iыхьэ хэлъкъым,– жаIащ нартхэ.

– Хэлъщ,– жиIащ Сосрыкъуэ.– Батэрэз куэбжэр къыщыIуихым псом япэ зыIуплъэн фIэигъуам и цIэ кърыреIуэ. Си цIэ къримыIуэмэ, си Iыхьэ хэлъкъым.

– Хэт?– жари еупщIащ Батэрэз . Батэрэз мыр къажриIащ:

– Мащэм сакъыфIикIри куэбжэм сакъыфIекIуащ, мывэ хъурейр къыстелъалъэу. Куэбжэр къыщыIусхым, псом япэ сигу къэкIар Сосрыкъуэщ. «Сосрыкъуэ зэрытщIымыгъу нобэ,– жысIащ сигукIэ.– Сосрыкъуэ тщIыгъуамэ, дызэхэувэжауэ дызэхэтынутэкъым апхуэдизрэ»,– жысIащ.

– Нартхэ, зэхэфха Батэрэз жиIар?– щIэущIащ Сосрыкъуэ.

– Зэхэтхащ.

– Хэт Батэрэз зи цIэ къриIуар?

– Сосрыкъуэщ!

– Армэ, сэ фхуэзгуэшынщ Гъуд къалэ къыдэфхар,– жиIащ Сосрыкъуэ.– Си Iыхьэри къыхэсхынщ.

Сыт жаIэжынт нартхэм: Батэрэз мор щыжиIэм, Сосрыкъуэ пэрыуэжаIакъым. Жин яхэтти, жиным къыгурыIуащ Сосрыкъуэ хъуагъэщагъэ зэрыхуекIуэнур.

– Гъуд къалэ къыдэфхам я нэхъ щIагъуэр Сосрыкъуэ ффIихьынущ, нарт делэхэ!– жаIащ жинхэм.

– Гъуд къалэ къыдэфхар фхуэзгуэшыху,– яжриIащ Сосрыкъуэ нартхэм,– жинхэр фпхыи, лIы зырыз евгъэувалIэ. Къуентхъыр щызгуэшкIэ къыхэпсэлъыкIамэ, и нэр дзасэкIэ ифщI, арыншамэ, къытпэрыуэурэ дагъэгуэшынкъым.

Жинхэр япхри лIы зырыз бгъэдагъэуващ:

– КъыхэпсэлъыкIым и нэр ифщI,– жари.

Сосрыкъуэ Гъуд къалэ къыдахар игуэшурэ, зы щIопщ къыхэкIащ.

– Си шыхъуэм хуэсхьынщ,– жери щIопщыр зригъэтIылъэкIащ Сосрыкъуэ.

– Къэфхьар яхьыж!– къыхэкIиикIащ зы жин. Абы и нэр иращIащ.

Сосрыкъуэ къегуэшэкIыурэ, Iэнэ лъакъуищ къыхэкIащ.

– Си пщафIэм хуэсхьынщ,– жери Iэнэ лъакъуищыр зригъэтIылъэкIащ Сосрыкъуэ.

– Къэфхьар яхьыж!– къыхэкIиикIащ нэгъуэщI зы жини. Абыи и нэр иращIащ.

Фэ вакъэ къыщыхэкIым, ари зригъэтIылъэкIащ Сосрыкъуэ:

– Си мэлыхъуэм хуэсхьынщ,– жери.

– Къэфхьар яхьыж!– къыхэкIиикIащ ещанэри. Абы и нэри иращIащ.

ЩIопщыр, Iэнэ лъакъуищыр, фэ вакъэр къищтэри, Сосрыкъуэ шэсыжащ:

– Къэнар фи Iыхьэщ, фызэрыхуейуэ вгуэш. Зы теуэгъуэ скIуху, жинхэр фымытIатэ– фагъэгуэшэнкъым.

Ар жери, Сосрыкъуэ яхэкIыжащ.

– Къэфхьам я нэхъ щIагъуэр Сосрыкъуэ ихьыжащ, нарт делэхэ! Фылъежьи, фубыд!– жаIащ жинхэм.

Нартхэр къыщыкIэлъыпхъэрым, Сосрыкъуэ и шыр тIуащIэм диутIыпщхьэри езыр хым техьэжащ: фэ вакъэм уиувэмэ, хы гущIыIум ущызекIуэ хъурт.

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.


Зыхыхьэр: Нарт Эпос, Сосрыкъуэ

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 90

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: