ПсынщIэрыпсалъэ: Зазэ и зэзыр зэзэмызэ мэуз.
Псалъэжь: Зыухым и дей йокIри зыукIым и деж йохьэ.
ГушыIэ: Тыншу упсэуныр Iейуэ гугъущ.
Къуажыхь: Къэрабэу плъыфэ, уафэм едзэкIа. (Лэгъупыкъу)

УздэщыIэр

Щэуей и япэ зекIуэр

ЩэуейЗэгуэрым нарт лIыхъужьхэм гупышхуэ хъууэ зекIуэ кIуэну загъэхьэзырырт. Абы и хъыбар Щэуей щызэхихым и адэм елъэIуу щIидзащ нартхэм я гъусэу иригъэжьэну.
– Си адэ! – къригъэжьащ Щэуей и адэм и пащхьэм иувэри,–хуабжьу сынолъэIу сэ уэ нартхэм сыщIыгъуу себгъэжьэну, зекIуэ сыкIуэну хунт сыпщIыну. Сэ зэхэсхащ Нэсрэн ЖьакIэ я тхьэмадэу нарт лIыхъужьхэр гупышхуэ хъууэ зекIуэ кIуэну загъэхьэзыру. Сэ иджыри сыщIалэщ, нарт лIыхъужьхэм я лIыгъэ зехьэкIэми сыщыгъуазэкъым. Нартхэр лIыхъужьу жаIэри я лIыхъужьыгъэм, лIыгъэ зехьэкIэм сыкIэлъыплъынщи сызыхуэныкъуэр зыхэслъхьэнщ. СыщIалэми, си адэ лъапIэ, узогъэгугъэ емыкIу къыпхуэзмыхьынкIэ, лIыгъэншэу, напэтехыу уи пащхьэм сыкъимыхьэжынкIэ. Джэд згъэхъуу сэ унэм сыщIыдэсын щыIэкъым, сынолъэIу хуит сыпщIыну.
Къанж зы псалъэкIэ пэрымыуэу и къуэм жиIэм щIэдэIуащ, Щэуей жиIэ псалъэхэр и гум хыхьэри гуфIащ, ар лIыгъэм зэрыхущIэкъум ирипагэу нартхэм ядежьэну хуит ищIащ.
ХабзэмкIэ нартхэр зекIуэ щежьэм деж я нэхъыжьу гупым и Iэтащхьэм деж щызэхуэсхэрти абы и деж щежьэхэрт. Щэуей зи хъыбар зэхиха нартхэр ежьэну хьэзыру Нэсрэн ЖьакIэ и деж щызэхуэсауэ зэхэтхэт. Щэуей и Джэмыдэжьыр къыщIишри,–НакIуэ иджы, си Джэмыдэжьу, къэзыхьыр зыфIэмащIэу зышхыр зыфIэкуэд, едгъэлъагъунщ дэ нартхэм лIыгъэ зэрызэрахьэ! – жиIэри шэсащ.
– НакIуэмэ-накIуэ, си Щэуейуэ шхыным щIэмыхъуэпсу лIыгъэр зи хъуэпсапIэ, нэпсеигъэр зи IэщIыбу гугъуехьым ебгъэрыкIуэ! – жиIащ Джэмыдэжьым.
Щэуейр Джэмыдэжьым шэсри ежьащ. Зыкъомрэ кIуа нэужь, здэкIуэну щIыпIэм нэмыс щIыкIэ зы нарт къуажэ цIыкIу гуэрым дыхьащ, тIэкIу зигъэпсэхуну. Зы унагъуэ гуэрым ирагъэблагъэри ешхащ, ефащ Щэуей, ауэ тIэкIу зэрышхэу, а унагъуэр Iэхъуэ унагъуэти, Щэуей къелъэIуащ зимыIэжьэу ежьэжыну.
– Ар сытым къыхэфха, сэ сыхьэщIэщ, апхуэдэу щхьэ сывгъэпIащIэрэ? – жиIэу Щэуей щыщIэупщIэм, унэр зейм жаIащ:
– Ар къызыхэтхаращ, дэ зы гуу гуэр диIэщи ар иджыпсту былымхэм хэту къэсыжынущ. Абы мо уи шыжь ныкъуэдыкъуэр зэрилъагъуу ибжьакъуэмкIэ епыджынщи и къупщхьэлъапщхьэр къыпхуэмыщыпыжу уафэгум дрихуеинщ. Абы щхьэкIэ догузавэри аращ дыщIолъэIур.
Ауэ сыт ямыщIэми, Щэуей а сыхьэтым ежьэжын идакъым: – Зэманыр пщыхьэщхьэм хуэкIуэу, жьы тIэкIу къепщэу нэхъ щIыIэтыIэ мыхъуауэ сежьэжынукъым,–жиIэри.
Iэхъуэр куэдрэ елъэIуащ Щэуей, гуур къэмысыж щIыкIэ ежьэжыну, арщхьэкIэ Щэуей дыхьэшхыу щысащ, гуу шынагъуэу жыхуаIэр къэсыжыху пэплъэм фIэфIу.
Нартхэм я былымыр къыдыхьэжу хуежьащ. Гуужьыр абыхэм яхэтти къаплъэри Джэмыдэжьыр къыщилъагъум, къажэжри гъуахъуэу, и лъакъуэхэмкIэ щIыр къриудрэ лъэныкъуэ псомкIи зэбгыритхъуу, и пщэ гъумыжьыр ткIийуэ шияуэ, и бжьакъуэхэр дзасэм хуэдэу гъэщхъауэ, «Иджыпсту узэкIуэцIызгъэхункъэ!»– жыхуиIэ щIыкIэу, Джэмыдэжьым занщIэу къыхуокIуэ. Джэмыдэжьыр зэпха жыгым деж мэкъу гъурыжь тIэкIум хэшхыхьу щытти къаплъэри гуужьыр, дунейр икъутэу хуэкIуэу щилъагъум: – Уэ сэ слъагъум уи кIуэдыжыгъуэр къэса мыгъуэ хъунти аращ сэ къыщIызэпкуар, ахъумэ зыкъызупщытынтэкъым, къакIуэ, къакIуэ, пхуэфащэ удын бгъуэтынщ уи щэр уи ныбэм щимыхуэжкIэ,–жиIэри, ар къызэрыхуэкIуэр хьэуэ имылъагъуу, аргуэру мэкъужь тIэкIум хэшхыхьу увыжащ.
Гуур Джэмыдэжьым апхуэдэу гуащIэу хуэкIуэу щалъагъум, нарт Iэхъуэхэм хуабжьу дыхьэшхыу щIадзащ. Ауан ящIу абыхэм Щэуей жраIэрт:
– Еплъыт, еплъыт модэ, мо уи шы ныкъуэдыкъуэжьыр гуум зэрызэгуиудым, уафэгум зэрыдрихуейм, упыкIащ иджы уи шы Джэмыдэжьым! КIуэж жытIэмэ, умыдэурэ зыбгъэунэхъужащ. Еплъыт, еплъыт модэ!
– Деплъынкъэ! – жиIэрт Щэуей зыкIи яхуэмыгузавэу,–зэрыхъун хуейм хуэдэу ирехъу. ИреукI си шыжьыр абы, фэ фымыгузавэ абы щхьэкIэ.
АпщIондэхункIэ зихъунщIэу гуур Джэмыдэжьым бгъэдыхьэпащ. Псори я нэхэр тенауэ гуумрэДжэмыдэжьымрэ еплъхэрт, и бжьакъуэхэмкIэ къиIэту гуум шы Джэмыдэжьыр уафэгум зэрыдрихуеину ягугъэм пэплъэхэрт. Ауэ гуужьыр Джэмыдэжьым кIуэцIыуэну щыбгъэдэлъадэм, Джэмыдэжьыр и пхэ лъакъуэхэмкIэ гуум и натIэм къеуэри и щхьэр фIиудащ. Щэуей нарт Iэхъуэхэм яхэсти,–Ар Джэмыдэжьым и лIыгъэ ныкъуэрщ! Деплъынщ жыфIати флъэгъуащ,–жиIэри, къыщылъэтри Джэмыдэжьым зридзри еуэри ежьэжащ. Щэуей къыщыдыхьэшхыу щыта нарт Iэхъуэхэри я жьэр ущIауэ къызэхэнащ, Джэмыдэжьым и щытыкIэ хьэлэмэтыр ягъэщIагъуэу, шэм хуэдэу ежьэжа Щэуей кIэлъыплъу.
Щэуей нартхэм я деж нэсащ. Нарт лIыхъужьхэр хьэзыр хъуауэ Нэсрэн ЖьакIэ и пщIантIэм дэтхэт, ежьэн къудейуэ.
Нартхэм я деж зэрынэсу Джэмыдэжьым аргуэру хуэмыхуфэ, ныкъуэдыкъуафэ, тхьэмыщкIафэ зытригъэуэжащ, щIакъуэ зшцIащ, ЩэуеикI бэлэбанэу хуэпати зыри къеплъакъым.
ИтIанэ, зыми гу къыщылъамытэм, «ухэти, еблагъи» – къыщыжрамыIэм Щэуей къепсыхри Нэсрэн ЖьакIэм бгъэдыхьащ.
– Нэсрэн ЖьакIэу нартхэм я нэхъыжьыфI, зи нэхъыжьыгъуэр нартхэм я хъугъуэ-фIыгъуэ! Сэ ззхэсхат уэ ураIэтащхьэу нартхэр зекIуэ кIуэуи сыкъэкIуащ, хунт сыпщIым сэри абыхэм сащIыгъуу сежьэнут, сынолъэIу сыздэфшэну. Сэ зы фызыжь зеиншэ тхьэмыщкIэ гуэрым сырикъуэщ. Сэ сыт щыгъуи нартхэм я ужьым ситу, сыт хуэдэ Iуэху си пщэ къралъхьэми яхуэзгъэзащIэу къэскIухьынщ. Нартхэр зыщIыпIэ къыщыувыIэ хъумэ пщыIэ яхуэсщIынщ, яшхэр схъумэнщ, сахуэпщэфIэнщ. Фэри сэ пщIэншэу сыкъэвгъэнэнкъым. И пIалъэ къэсым си гугъуехьым къыпэкIуэ тIэкIуи нартхэм къаIэщIыхьэ фIыгъуэм щыщу къызэфтынщ, си анэжь тхьэмыщкIэм гущIэгъу хуэфщIынщи, си тхьэмыщкIагъэми феплъынщ,–жиIащ Щэуей.
Апхуэдэу гуащIэу лъаIуэу, и пащхьэм къит Щэуейр и лъакъуэм къыщыщIэдзауэ и щхьэм нэсыху зэпиплъыхьри жиIащ Нэсрэн ЖьакIэм:

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ Ctrl+Enter.

Напэхэр: 1 2 3 4 5

Зыхыхьэр: Нарт Эпос, Щэуей

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Иужьрейхэр

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 279

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: