ПсынщIэрыпсалъэ: Мыщэр пэщащэурэ мащэм ищэтащ.
Псалъэжь: ЛIы жьей фызгъэгъущ.
ГушыIэ: Улэжьэну ухуей, гъуэлъ - ухуеижынукъым.
Къуажыхь: ВагъуитIым яку Iуащхьэ дэтщ. (Пэ)

УздэщыIэр

КъуийцIыкIу благъуэр зэригъэкIуэдар

Нартхэм я зэманым зы нарт къуажэ гуэрым зы лIыжь цIыкIурэ зы фызыжь цIыкIурэ дзет. Фызыжь цIыкIур IэубыдыпIэншэу бзаджэт. Быни лIи абы фIэлIыкIырт. Ар щыгъэтауэ, гъунэгъухэм абы и псалъэ макъ зэхахамэ зыкъуадзэрт, загъэпщкIурт. ЛIыжь цIыкIу тхьэмыщкIэр псалъэну хуитыххэтэкъым. «Сыт къыздигъуэн» жиIэу и гур дзапркIэ иIыгъыу «Iым» жимыIэу дэпсэурт. Фызыжь цIыкIум, сыт жиIэми, ар имыщIэну хуиттэкъым. Фызыжь цIыкIур къэгубжьамэ, лажьэ имыIэми, лIыжь цIыкIу тхьэмыщкIэр щIиукIыхьырт, къыщIихурти жэщым щIыбым дигъэлът, фIэмыфIауэ игъашхэртэкъым.
ЛIыжь цIыкIум и щхьэр иужэгъуащ, хуэмышэчыжыххэ щыхъум,– ЗызгъэкIуэдыжынщ, сыхуейкъым сэ мыпхуэдэ псэукIэ,– жиIэри, и щхьэ ирихьэжьэри ежьащ. Къуршым ихьэжри куэдрэ къикIухьащ. Мэзыжьхчр, къуэ кIыфIхэр зэпичащ. Ауэрэ къыздикIухьым, мэзым, жыг щIагъ гуэрым, зы гъуэмбышхуэ къыщигъуэтащ и щхьэмкIэ зэву, и щIэмкIэ быхъуу, езыр куурэ уеплъыхамэ уи пыIэр щхьэрыхуу, и щIэм унэмыплъысу, кIыфIрэ шынагъуэу.
ЛIыжь цIыкIум,– Ыхьы-ы, къэзгъуотащ иджы а удым кIуэдыпIэ хуэхъун,– жиIэри, къеуэри къэкIуэжащ, и фызыжь цIыкIум и деж щIыхьэжри зыкъомрэ зыри жимыIэу щыса нэужьым, фызыжь цIыкIум жриIащ:
– Фыз, сэ нобэ мэзым къыздэскIухьым зы мащэ сыхуэзащи абы нэхърэ нэхъ телъыджэ сэ къэзгъэщIам слъэгъуакъым. Мащэр куущ, и щIэмкIэ бгъуэ зищIыжу щытщ, абы фIыгъуэу имылъ мы дунеишхуэм тету си фIэщ хъункъым. Ауэ, сеплъыхати, зэщIэпщIыпщIэу, зэщIэцIууэу абы илъ фIыгъуэ куэдыр щыслъагъум, занщIэу сыкъыбгъэдэмыкIыжыфу сыдихьэхат, арщхьэкIэ сыт пщIэнт, кIапсэншэу уех хъунутэкъым, сэ кIапсэ сIыгътэкъым. Иджы ар къэсхьыну пщэдей сыкIуэнущи гъуэмылэфIыIуэ схуэщI, пщэдей жэщ хъуху схурикъун хуэдэу. Апхуэдиз хъугъуэ-фIыгъуэр жылэм ялъагъуу къыдэпшэ, дауикI, хъункъым, жэщ хъухукIэ, къыдэсхьеинщ, къызэзгъэпэщынщи кIыфI зэрыхъуу къэсшэнщи сыкъэкIуэжынщ.
Фызыжь цIыкIум зыри жимыIэу гъуэмылэр фIыуэ куэду ищIащ, зы цIыху щыгъэтауэ, тIум яхурикъун хуэдэу. Фызыжь цIыкIум и гуращэр нэгъуэщIт.
Нэху къекIхэри пщэдджыжьым лIыжь цIыкIум гъуэмылэр къищтэри щежьэм, фызыжь цIыкIум зыри жимыIэу ибг щIикъузэри и лIым и ужь иувэри ежьащ. КIуэмэ, лъейуэрэ, шэджагъуэм и деж мащэм нэсхэри, ешахэти, тIэкIу загъэпсэхуащ, я гъуэмылэхэр къащтэри тэкIуи едзэкъахэщ. ИтIанэ, кIапсэшхуэ зыдахьати, лIыжь цIыкIум и бгым ирищIэу хуежьащ, мащэм ехыну. Фызыжь цIыкIум ар идакъым:
– Мыдэ къащтэ! Уэ абы псори къипхынукъым. Уи закъуэ къипхыжыну и ныкъуэр къибнэнущ,– жиIэри, кIапсэр къытрихри езым и бгым ирищIащ. КIапсэ кIапэр и лIым иригъэубыдри езыр мащэм ехащ.
ЛIыжь цIыкIури зыхуеиххэр арти, кIапсэ кIапэр мащэм иридзэжри езыр унэм кIуэжащ.
Апхуэдэурэ зы тхьэмахуи дэкIаи, тхьэмахуитIи дэкIаи. Махуэ гуэрым нарт КъуийцIыкIу дэкIауэ мэзым къыщикIухьу зы кIий макъ гухэщI гуэр зэхихащ.
КъуийцIыкIу а макъыр къыздиIукIымкIэ кIуэуэрэ мащэм щхьэщыхьащ. ДаIуэри зыгуэр мэпыхьэ, гур хигъэщIу мэтхьэусыхэ:
– Уей, среукIыхь мыгъуэ! Уей, гъащIэ сиIэжкъым! Сэ мыбы сизышым хуэзмыщIэн щыIэтэкъым. Сыту зыгуэрми сызэхимыхрэ! – жиIэрт.
КъуийцIыкIу хуабжьу игу щIэузащ,– Хэту пIэрэ мыбы, мы мащэ бзаджэм ихуар,– жиIэри, кIапсэ кIыхь иIыгъти иридзыхащ,– КIапсэм зыкъыкIэрыщIэ, тхьэмыщкIэ,– жиIэри.
КIапсэ иридзыхам зыгуэрым зыкъыкIэрищIэри КъуийцIыкIур къеIэурэ и къарур иухауэ, бауэбапщэу зы ин гуэр къыдрилъэфеящ. Мащэ Iуфэмкъытрилъафэщ ерагъыуи, еплъмэ, уий, мэуэ и нитIыр плъыжьрэ шынагъуэу зы благъуэ шынагъуэ инт.
КъуийцIыкIу ар щилъагъум, занщIэу къэуIэбжьащ, зыхуихьынур имыщIэу, ауэ умэзэхауэ къэнащ. Благъуэми зыри жимыIэу зригъэзэкIауэ гъуэ Iуфэм телъщ йоплъыхри.

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ Ctrl+Enter.

Напэхэр: 1 2 3

Зыхыхьэр: КъуийцIыкIу, Нарт Эпос

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

Иужьрейхэр

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru

КъыддэIэпыкъу

Ахъшэр здэкIуэным теухуауэ…

Ныбжьэгъу лъапIэ!

Уи нэм щIэуэу щымыту зэрыдгъэувын дыхэтащ мы тIэкIур…

Дэ езым ди жагъуэщ икIи тфIэемыкIущ мыхуэдэ къызэрытеддзэр, ауэ нэгъуэщIу хъужкъым — ди сайтыр адэкIи лэжьэн папщIэ мазэм 383 руб. етын хуейщи — дыпэлъэщкъым.

Сайтыр зэгуэр сэбэп къыпхуэхъуам — сыт хуэдизу щытми уэри зыгуэркIэ зыкъытщIэгъакъуэ.

ЦIыхуу еплъар: 192

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: