Псалъэжь: Анэм сыт щыгъуи быныр сабий къыщохъу.
ПсынщIэрыпсалъэ: Пхъэр сошэр – пхъыр сошхыр.
ГушыIэ: ЦIыхухэр зэкъуэшщ, ауэ псори акъылкIэкъым.
Къуажыхь: Ди чэтым щынэ хужь щIэзщ. (Жьэ, дзэ)

УздэщыIэр

Уэзырмэджрэ шу мэхъаджэмрэ

Уэзырмэдж и адэм уэсят къыхуигъэнащ: «ЛIы бэлэрыгъа уемыуэ, хьэдэгъуэшэ зытехуам и ужь уимыхьэж»,–жери.
И унэ здисыжым, и адэм и уэсятыр и щхьэ илъти, Уэзырмэдж гупсысэм хэхуауэ щхьэукъуащ. Уэзырмэдж щыщхьэукъуэм, фызыр унэм икIащ, и лIыр жей куум хилъэсауэгугъэ ищIри.
Пшапэр зэхэуащ, жэщыбгым нэсащ, фызыр къыщIэгувэр ищIэркъым Уэзырмэдж. Жэщ ныкъуэм фIэкIауэ, хьэщIэщым зы шу къекIуэлIащ, шыр шы фIэдзапIэм къыбгъэдинэри, езыр хьэщIэщым ихьащ.
– Си напэр текIащ: хьэщIэр къезыгъэблэгъэн хьэщIэщым искъым,–жери Уэзырмэдж хьэщIэм кIэлъихьащ. И фызым фIэкI хьэщIэщым ирилъэгъуакъым: мадэ-мабзэри щысщ. И лIыр хьэщIэщым къыщихьэм, фызыр унэм кIуэжащ, зы жэщ-махуэкIэ зы псалъи къыжриIакъым, Уэзырмэджи еупщIакъым.
– КъызэпщIэнумкIэ ухуитщ,–жиIащ фызым, зы жэщ-махуэ дигъэкIри.– Зэрыхъуар жызгъыIэ япэ щIыкIи, итIанэ унафэ щIы.
– Сыт къызжепIэнур?
– Дыгъуасэжэщ, ущхьэукъуауэ кърихьэлIэри, си шыпхъу пщIантIэм къыдыхьауэ къэслъэгъуащ. Укъэзгъэушын ескуакъым, сыщыщIэкIым си шыпхъум мыр къызжиIащ: «Ныжэбэ йомыгъазэмэ, игъащIэкIэ дызэрылъагъужынукъым: чынтыдзэр ди ужь къихьащ». Ужейти, узгъэпIейтеякъым: уи Iэщэр къасщтэщ, уи шым сышэсри си дыщым сыкIуэжащ. Нэху щыху дезауэри чынтыдзэр жылэм ящхьэщытхуащ. Аращ сыкъыщыгувар».
– Апхуэдэ къэхъумэ, хъыбар сыбгъэщIэн щхьэкIэщ си унэ ущIисыр,–жиIащ Уэзырмэдж.
Абы хэту шы лъэ макъ къэIури щхьэгъубжэм щIопщкIэ зыгуэр къытеуIуащ. Уэзырмэдж унэм икIащ. Щхьэгъубжэм къытеуIуар Жэмыхъуэжьт.
– Чынтыр къызэрытлъихьар бжесIэн щхьэкIэщ сыкъыщIэкIуар,–жиIащ Жэмыхъуэжь.– Нэхущ пщIондэ сэ сахуэгъэзащ. Нэхущым зынэхуапи, ныдэкI.
Нэху щыри, шэсауэ щыдэкIым, Уэзырмэдж и щхьэгъусэм къыжриIащ:
– Зы шу мэхъаджэ уIущIэнущи, абы уи нэIэ тегъэт: си дэлъхуищ къиукIащ, уэри зыкъомыгъэукI. Сэ сIэщIэкIри сыщIыхьакъым.
Уэзырмэдж ежьауэ здэкIуэм Жэмыхъуэжь и шым Iууащ: шыр уанэгу нэщIщ, лъыпсыр къожэх.
– Къэхъуар сыт? – жери Уэзырмэдж елъэдэкъэуащ, зэуапIэм нэсауэ, Жэмыхъуэжь щрихьэлIащ. УIэгъэ хьэлъэ телъти, Жэмыхъуэжь къигъэкIэсащ:
– Зауэм хэсхынщ,–жери.
Жэмыхъуэжь къигъэкIэсауэ зэплъэкIри зы шу мэхъаджэ къылъежьауэ къилъэгъуащ.
– Сэ сегъэпсыхи, шум пежьэ,–къыжриIащ Жэмыхъуэжь.– Аращ зи уIэгъэ стелъыр. Сыбэлэрыгъауэ къызихьэлIэри, уIэгъэ къызидзащ. УIэгъэм сыкъелынукъым.
Жэмыхъуэжь иригъэпсыхри, шу мэхъаджэм пежьащ Уэзырмэдж. Шу мэхъаджэм, къэблагъэри, зы шабзэшэ къидзащ. Шабзэшэр Уэзырмэдж и афэ джанэм езэгъакъым. Чэзур къылъысри, Уэзырмэдж идза шабзэшэм шу мэхъаджэр иригъэпсыхащ. ЛIым бгъэдыхьэри, Уэзырмэдж и джатэр кърихащ.
– Укъызэмыуэ,–жиIащ лIым.– Сэ хьэдэгъуэшэ къыстехуащ. Зы псалъэ жызгъэIэж.
– ЖыIэ.– Уэзырмэдж и джатэр ирилъхьэжащ.
– Си адэр щылIэм уэсят къысхуигъэнат: «ЛIы бэлэрыгъа уемыуэ»,–жери. СедэIуакъым. Абы сытекIуэдэжащ.
Ар жери, лIым и псэр хэкIащ.
Чынтыр иригъэза нэужь, Уэзырмэдж Жэмыхъуэжь къихьыжри зэуапIэм къикIыжащ.

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ сэмэгумкIэ щыт Ctrl-рэ+Enter-рэ.


Зыхыхьэр: Дзэгъэшынэ шу закъуэ, Нарт Эпос

Уи цIыхугъэхэм къегъащIэ!




Зыгуэр къэптхыным:

ЦIыхуу еплъар: 179

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: