ПсынщIэрыпсалъэ: Жамыбгъэ бгъэгу хужь мэжьэгъуашхэ.
Псалъэжь: Хьэм уеуэмэ, нэхъей мэхъу.
ГушыIэ: Махуэ ещанэ хъуауэ сынэжьэну сыхуейкъым.
Къуажыхь: Ди чей цIыкIу махъсымэ изщ. (ДжэдыкIэ)

УздэщыIэр

Щыуагъэ къэбгъуэтам къыхэгъэщи ипIытIэ Ctrl+Enter.


  - уи цIэр *
  - E-mail
 Gravatar - E-mail [?]
  - сайтыр (уиIэм)
  - тебдзэныр *
* НэщIу къанэ хъунукъым

Спамым дыхуосакъ.
Уи тхыгъэр тебдзэн япэ къыщIидзыр иптхэн хуейщ.
4 + 5=

(37)
<
(7) Къанкъул Алинэ
18.06.2014 10:02:07
email


Насып нэпс


Япэ Iыхьэ
Гъатхэпэт… Щхьэгъубжэм удэплъамэ дунейр тIэкIу хуэщIыIэу къыпщыхъут, жьы щIыIи къепщэт. Дыгъэм: «Си бзийхэр къыкъуэсхын, хьэмэрэ иджыри жьыIуэ?»,-жыхуиIэу пшэм къыкъуэплъыт. Зы махуэ-махуитIкIэ упэплъэ хъунут дуней псом и зэщIэгъэгъэкIэм. ЩIылъэм и псэ щIыIэм исар къызэIуихыжыну хьэзырт, уафэм пшэ фIыцIэжь кърихуэкIхэр зэран хуэмыхъуу щытамэ.
Сытуи хуэныкъуэ гур гъатхэм – хуабэм, дахэм, щIыкIафIэм… Уеблэмэ, гъатхэр – ар лъагъуныгъэм хуэгъэфэща мазищ къудейщ. Гъатхэракъэ-тIэ цIыхум и гур IэфIагъэ щылъыхъуэр? Апхуэдизу ар здыхэлъри гъатхэращ.
Саннетэрэ Азэмэтрэ гъатхэратэкъэ щызэрыцIыхуар… Абыхэм я щапхъэ къудейм урикъуни къыбгурыIуэну - лъагъуныгъэ гъатхэм къежьам нэхъ къару быдэ зэриIэри, зэрынэхъ къабзэри. А цIыкIуитIыр еджапIэм щызэрыцIыхуауэ щытауэ аращ. Факультет зырыз щIэсми, ныбжьышхуэ я зэхуаку дэлъми (Азэмэт къиухт, Саннетэ япэ курсым къыщыщIэтIысхам), абыхэм яку дэлъ IэфIыгъэр зыкъутэфын мащIэт, уеблэмэ, апхуэдэ Iуэхугъуэ щыIэхэтэкъым.
ЗэрызэгурыIуам хуэдэу Саннетэ нэхъ жьыуэ къэтэджри и щхьэгъусэм шхынри хуигъэхьэзыращ. Азэмэт къыщымыушым ар абы щхьэщыхьащ. ЩIалэм ар зэрыфIэфI дыдэри ищIэт. Ауэ нобэ гувэ хъунутэкъыми, мыдрей пщэдджыжь къыщигъэушхэм хуэдэу нобэ и макъым апхуэдэ щабагъэ дыдэ хэлътэкъым:
-Азэмэт, нобэ дыкъызэрыкIэрыху мыхъунур пщыгъупщэжа? Нинэ Мусовнэ къыджиIар пщIэжтэкъэ: «Сыхьэтибгъухэм фыкъакIуэ, щышхэкIэ щхьэгъубжэжь цIыкIумкIэ езыхэм фыкъамылъагъуу фахэплъэнщи нэхъыфIщ, армыхъум псоми зыкъывадзынри хэлъщ…» 
-Азэмэт, зо,-жиIэрт абы
-Сынотэдж, сыкъызэщыуат, амырами,-жиIэурэ къэтэджыт ар.
-Укъызэщыуамэ, лIо укъыщIэмытэджыр,-тIэкIуи губжьа хэлъу къыпидзыжащ Саннетэ.
Азэмэт хуабэу къеплъа фIэкI зыри жимыIэу пэшым щIэкIащ и щхьэгъусэм хуигъэхьэзыра шхыным едзэкъэну. Куэд дэмыкIыуи къыщIыхьэжащ, хьэзырыпсу.

ЕтIуанэ Iыхьэ
ТIэкIу жьыIуэу къэсами, хъумакIуэм къыIухьахэр щилъагъум Нинэ Мусовнэ и кабинетымкIэ кIэцIришащ. 
Нинэ Мусовнэ и кабинетым къыщыщIыхьэм, цIыхубз дахэшхуэр гуфIэжу къыпежьащ а тIум, сэлам гуапэ къарихри, иригъэтIысэхащ.
-Шей фефэн, хьэмэрэ нэгъуэщI гуэр шхын къезгъэхьын,- жиIэу щыщIэупщIэм
-Хьэуэ, ухэмыт,-жаIащ мо тIум, тIэкIу укIытэжауэ шэнт къахуигъэувам етIысэхыурэ.
-Хьэмид, уэри ущIэмыкIыж, шей уезгъэфэнщ,-жери кIэлъыджащ Нинэ Мусовнэ хъумакIуэ лIыжьым.
-Хьэуэ-хьэуэ, упсэу,-жиIэурэ лIыжьыр и деж кIуэжащ.


-Сыт, дахэ, фыщIегъуэжакъэ? ,- Нинэ Мусовнэ Саннетэ жэуап кърет
-Хьэуэ,-Азэмэт дежкIэ еплъэкIри хъыджэбзыми жэуап къретыж.
-ФынакIуэ-тIэ,-тIэкIурэ хэгупсысыхьауэ къеплъа иужькIэ жеIэ цIыхубзым,-феъгъэплъынщ си бын цIыкIухэм.
Саннетэ зэуэ къэщтат… АткIэ пщэфIапIэ цIыкIу гуэрым къызэрыкIуари, къызэрыщыхутари ищIэжтэкъым абы. Азэмэтрэ Нинэ Мусовнэрэ къыбгъэдэтт. Щхьэгъубжэжь цIыкIу хуэдэу зэгуэр хэлъти, абы дэплъмэ-сабий зыбжанэ елъагъу…Хъыджэбз Iэнкун хъуам и нэр здэжэныр ищIэтэкъым: «Ярэби, сытуи сабий куэд хъурэ мыхэр, пщыкIубл щIэсу жаIауэ аратэкъэ?»,-жиIэрт абы… Ауэ ар зыжриIэ Азэмэти, езыр гужьеяуэ щытт. «Аращ зэрыхъури»,-жери къыпыгуфIыкIащ Нинэ Мусовнэ.
Щхьэгъубжэжь цIыкIу зыдэплъми къалъэгъун къыфIэщIу тIэкIу загъэпщкIурт а тIум. ДауикI, мо сабий зеиншэхэм щеплъкIи гур щIэузырт: «Дауэ мыбыхэм зы къыхэсшу мыдрей къомыр къызэрыдгъэнэнур?»,жиIэрт игукIэ Азэмэт…

Ещанэ Iыхьэ
Арат… Сабий унэм зы сабий цIыкIу къащтэну къэкIуауэ арат лъагъуныгъэр зи Iэпэгъу хъуа Саннетэрэ Азэмэтрэ. Арат… ИлъэсиплIкIэ зыбгъэдэсауэ сабий цIыкIу ямыгъуэтами, лъагъуныгъэ къабзэр яку дэлъащ а илъэсиплIыми, абы ипэ зэрызэпылъа илъэситхуми. 
Уэрамым ирикIуэу сабий тетым ехъуапсэу къэна и щхьэгъусэр щилъагъум, Азэмэтт нэхъапэ а гугъэр (сабий зеиншэ цIыкIу къраIыхыу япIыну) Саннетэ жезыIар. Саннети «Хьэуэ» жиIэфакъым…

ТIэкIу зыкъэзыщIэжа хъыджэбзым: «Мор-щэ, мыдрей цIыкIум еплъыт, мори сабий къабзэ цIыкIущ»,-жиIэурэ яхэплъэт, здэгужьеям и жьэр имыгъэувыIэу. А дакъыкъэм Азэмэт и нэр зы щIалэ цIыкIу гуэрым фIэнауэ еплъырт. Саннетэ и Iэр быдэу Азэмэт зэрикъузари зэхищIат. Щыхудэплъейм, Азэмэт щIалэ цIыкIум дежкIэ и нэмкIэ игъэлъэгъуащ. А дакъыкъэм къыкIэлъыплъ Нинэ Мусовни псори къыгурыIуат… Эльдарт нобэ зы насып къекIуэкIар (арат а щIалэ цIыкIум ицIэр)… Эльдарт нобэ зи унагъуэ зыгъуэтыжынур…


-КIылъымпIэ жыхуэсIахэр зэхуэфхьэса?
-НтIэ, зы къэдгъэнакъым.
-НтIэ, нобэ занщIэу фи деж фшэж хъунущ къыщIэкIынщ,-жиIэрт Нинэ Мусовнэ,-егъэлеяуэ сабий губзыгъэ цIыкIущ икIи щэху цIыкIущ… иджыри зэгуэрхэр жиIэрт абы… Ауэ зэхахрэ мо тIум? Гузавэщащ…

Эльдар Нинэ Мусовнэ и кабинетым къашакIэу щIэст. Куэдрэ бжэр яхуIухакъым а тIум, шынэу. Ауэ цIыхухъур хэтми плъагъурт-Азэмэт бжэкъур иIуантIэри, бжэр IукIащ…
ЩIалэ цIыкIур щыст и нэ хъурейхэр игъэпIэрапIэу. Егъэлеяуи сабий дахэт а цIыкIур… Ауэ, уеблэмэ, сабийуэ хъуар дахэкъэ… 
Хъыджэбз гузэвам ипэ пщыхьэщхьэм иджыри зэщIикъуа сабий щыгъынхэр,зэрыджэгуныр къыхурихын щIидзащ щIалэ цIыкIум:
«Мыбы ухуей, мыпхуэдэ-щэ,-жиIэурэ къримых щыIэтэкъым,-ди деж унакIуэн? УнакIуэмэ дэ утпIынущ… узэхуей дыдэр къыпхуэтщэхунщ… Сытым ухуей?»,-жери увыIэжащ, сабийм зыри зэрыжимыIэр къилъагъури…
Мис иджы хуэдэ дыдэу нэхъ щыгузэва къыхуихуатэкъым хъыджэбзым: «Дыкъимыдэмэ-щэ?»,-и щхьэм итт абы…
Ауэ Эльдар цIыкIум а дакъыкъэм укIытэурэ къыжьэдэкIащ:
«ФIыуэ сыкъэфлъагъуну фи деж сыфшэмэ?»,-упщIэр щэхуу итащ абы…


Уафэм хъуэпскI ирикIуауэ къыщыхъуащ а дакъыкъэм Саннетэ. И гур къыхури, щIым техуэу къутам ещхьт… «Сы-делэIуэ… ар жесIакъым… нэхъ зыхуей дыдэр…»,-и щхьэм итырт… 
И нэпсыр къемыдэIуэжу къещэщэхт икIи. Азэмэт иригъэлъагъуну хуейтэкъым ар, ауэ мыувыIэу, езым къемыдэIуэжу къещэщэхырт…ИгъащIэм зэ илъэгъуауэ арат Азэмэт ар апхуэдэу – «Сэри фIыуэ узолъагъу»,-жиIэу хъыджэбз жэуап къезытыжар щыукIытэжам… НасыпыфIэу къызызыщыхъужа хъыджэбзыр абы щыгъуи гъырт. Азэмэти фIыкIэ къызэрыщыдыхьэшхар и жагъуэ хъужауэ, псалъэ быдэ зритыжат, афIэкIа ар щыту зэй мыгъыну…
Ауэ Азэмэт ар къызыфIэмыIуэху, мо упщIэ къезыта щIалэ цIыкIум: «НтIэ утлъагъунущ»,-жери занщIэу жэуап иритыжри дэджэгуу тIысыжауэ щысхэт. Ар щилъагъум Саннетэм и дыхьэшхри и гъыри хузэхыхьэжауэ нэпсырт ежэхт… насып нэпсыр…




(6) Къанкъул Алинэ
18.06.2014 09:55:39
email

***
Уи нэпсыр бакIэ игъэгъущым,
УгуфIэм насыпыр игъуэту.
Къожьэныр пасэ нэхущым,
И щIыб-быдапIэм укъуэту.
Уи дыхьэшхыр къыщыхъуу бзэрабзэу,
Унэщхъеймэ и гур пIейтеуэ.
Къогупсысыр гугъэ къабзэкIэ,
Къыппэплъэр вагъуэ нэщхъейуэ.
Арауэ сфIощIыр зэджэр лъагъуныгъэу,
Гур пцIащхъуэу уи пкъым къилъэтыхьым.
КъэзымыгъапцIэр къутэу гугъэр,
Ухэтым сытым дежи и пщIыхьым.

(5) Къанкъул Алинэ
18.06.2014 09:55:13
email

***
Псалъэ IэфI къызжепIэурэ,
Гугъэр къысхуэпIуатэурэ
Си гум уодахащIэ...
Щабэу Iэ къыздэплъэурэ,
Хуабэр къыббгъэдокIри,
Си гум уодахащIэ...
Моуэ зэ урикIуэмэ
сыпкIэлъыплъмэ,
Си гум уодахащIэ...
Моуэ зэ къызэплъи,
НэкIэ гущIэм къиплъи,
Щабэу къедахащIэ...


(4) Къанкъул Алинэ
18.06.2014 09:54:37
email

***
ТхьэIухуд минри макъкIэ къоджами,
Сэ си Iущащэщ абы къыхэжынур.
Жьым пхырыхунущ макъ къогуэуари,
Арщ си IэфIагъэр нэзыхьыжынур.

КъэпщIэнущ итIанэ-хэт пэжу къыпхуейми,
Хэт и псэр къуитынуми, зы къимыгъанэу.
Къыпхуэзыхьынур сытым ухуейми,
ЩыхупIэ задэм щхьэпщтыру дэкIами...


(3) Къанкъул Алинэ
18.06.2014 09:53:07
email

Анэ


Уэ уи Iэ щабэр пщэдджыжькIэ къыздэплъэм,
Уи макъ жэнэтым жиIэу «Алинэ»,
Жейм сыхилъафэу, пщIыхьым сыхэту, 
Си щхьэр кIэрахъуэу срощIэ хъыринэм.
Жейм сыхэпшыну уэ пхулъэмыкIым,
Си натIэм уи Iупэр щызыхызощIэ.
«Нэхъ быдэу ба хуэсщIым мыр къэушыну?»,-
ЖыхуэпIэу зыкъызошалIэ,
Сэ апщIондэхукIэ жей нэпцI зызощIыр…
Си нэр зэтесхмэ тIэкIу езгъэлейуэ, 
Нэхъапэу къэслъагъур уэ уи гуфIэгъуэщ.
Ар сэ слъагъуну сытым дежи сыхуейуэ,
Узмылъэгъуамэ, си гузэвэгъуэщ.
Уи нэм сыщIэплъэмэ, мэз куум сыщIэту,
Щхьэцыгъуэ тхъуахэр сэ си тепIэнщ.
Вагъуэ абрэджхэм сэ сакIэщIэту,
Уи нэхэм сеплъурэ сыщыгъуэщэнщ.
Анэ чэнджэщхэм быныр щIоджыкIыр,
Ар зыгурыIуэм насып къыхуокIуэ.
Анэр уимыIэжмэ, зэхэпщIэнущ зэз дыджыр,
Ар пщхьэщымытмэ, ажалыр къыптокIуэ.


 



(2) Къанкъул Алинэ
18.06.2014 09:52:18
email

Адэм хуэгъэзауэ


Сэ сытым дежи згъэщIагъуэу щытащ:
«Си анэр…»,-жаIэу, адэр ягу къыщамыгъэкIым.
Си адэм сытым дежи пщIэ хуэсщIащ,
Зэй сигу икIакъым, анэм гуэзмыгъэкIыу.

«Сэ сыпсэухукIэ, уэ укъимыкIуэт»,-
Си жагъуэ хъухукIэ къызжыбоIэ,
Псэр къогуфIэжри си щхьэр къызоIэт.
Узгъэпэжыну сэ Тхьэ пхузоIуэ.

Къарууэ си пкъым итыр есхьэлIэнщ
Уэ уи щхьэр, уи пщIэр уэзгъэIэту.
Уи гъащIэр епхьэкIыхукIэ уигу нислъхьэнщ
Си лъагъуныгъэр, а псоми хэту.


 



(1) Бэрбэч Аслъэнджэрий
17.06.2014 19:01:46
url  email

Фыкъеблагъэ! Фи тхыгъэхэр мыбдеж къыщывгъанэ.



<

Иужьрейхэр

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 4 647

Сообщить об опечатке

Текст, который будет отправлен нашим редакторам: