Псалъэжь: ЦIыху цIыху щIыжщ.
ПсынщIэрыпсалъэ: Зазэ и зэзыр зэзэмызэ мэуз.
ГушыIэ: Интернетыр къызэрежьэрэ тхэр еджэм нэхъыбэ хъуащ
Къуажыхь: Фыз фIыцIэ нэгъуд, щIым дыд хэзыIу. (Уэшх)

Къэплъыхъуэр

Гулей

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Къэрмокъуэ Хьэмид, Хъыбарыжьхэр

Гулей пщылIым къалъхуат. Игу техуакъым зэрыпщылIыр. Пщыр иукIри мэзым щIыхьэжащ:
– Си щхьэ фIэкI сызыхуэпщылIын щыIэкъым! – жери. Гумрэ Псыхуабэмрэ я зэхуаку дэтIысхьащ, Iуащхьэ чыцэ гуэр псэупIэу иубыдащи, блэкIри къыблэкIыжри елъагъу, Iуащхьэм къохри йоупщI:
– Упщ, хьэмэ упщылI?
«Сыпщщ» жызыIэр еукI, пщылIыр и гъуэгу треутIыпщхьэж:
– ЛIыгъэ уиIэмэ, упщылIынкъым! – жеIэри…

Гупсысэ щэхухэр

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Къэрмокъуэ Мухьэмэд

ИжьыщIыкIауэ пIэ къабзэ хужьым фызыжь сымаджэ хэлъщ. ЛIырэ фызрэ щхьэщытщ. Зы цIыхубз щхьэщысщ. Щхьэщыт лIыр фызыжьым и къуэщ. Бгъурыт фызыр лIым и щхьэгъусэщ. Щхьэщысыр пщIэ хуащIу сымаджэм кIэлъыплъ цIыхубзщ.

Щхьэщытхэми, щхьэщысми, пIэм хэлъ езы сымаджэми щхьэж гупсысэ гъэпщкIуа яIэжщ. Абы щыгъуазэри псори зыщIэу къытщхьэщыт закъуэмрэ ищIэри имыщIэри зытх тхакIуэмрэщ. Алыхьым псори ищIэми, зыри къыджиIэркъым.

ГъащIэм нэхърэ псори щынэхъ дахэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Хьэх Сэфарбий, Хьэх Сэфарбий

Аращ ищIари. ИщIащ Людэ и сурэт. И щхьэр, моуэ тIэкIу здехьэхам, и щхьэцым зы IэрамэфI къыхэщхьэхукIам и нэ сэмэгур щIихъумэрэ, жыпIэу къытелъу. И набдзэ фIыцIабзэхэр, и напэ хужь джафэшхуэу Бещтокъуэ Хьэбас ба дапщэ техуэну пIэрэт, жыхуиIам иригъэщхьыр… Тхьэмахуэм щIигъукIэ пэтащ сурэтым и щIыным. ИщIри, игу ирихьыжащи, стIол къыдэгъэжыр щIэхщIэхыурэ къыдегъэкIуэт, хукъуоплъ. Зыгуэр зэрищIэр и пэшым къыдыщIэсхэм къащIащ, ауэ зищIысыр ящIэркъыми, гугъу йохь. Къамбот игъащIэми аращ, жылэм ещхьу, хуэгъэпщкIуIаркъым. КъащIэ!

Гъут Iэдэм

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Гъут Iэдэм, ТхакIуэ, усакIуэхэм я биографиехэр

(1944)

Гъут IэдэмГъут Iэдэм Мухьэмэд и къуэр Советскэ районым щыщ Аушыджэр къуажэм 1944 гъэм июлым и 24-м къыщалъхуащ. 1963 гъэм къуажэ школым класси 10-р къыщеухри Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и мэкъумэшхозяйственнэ факультетым щIотIысхьэ. 1964 гъэм ар историко-филологическэ факультетым кIуэжащ, урысыбзэмрэ урыс литературэмкIэ отделенэм щеджэну.

Джэдкъуртымрэ Адакъэмрэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Къэрмокъуэ Хьэмид, Таурыхъхэр

Джэдкъуртымрэ АдакъэмрэДжэдкъурт быныр щакIуэ ежьащ. Iэщэ-фащэкIэ зэщIэузэдауэ, Адакъэр къарохьэлIэ.

Адакъэм. Дэнэ фежьа джэдкъурт быныр?

Къуртым. ХъуакIуэ дежьащ. Уэ дэнэ ущыкIуэда? Тхьэмахуэ хъуащ узэрыдмылъагъурэ.

Джэдумрэ Дзыгъуэхэмрэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Къэрмокъуэ Хьэмид, Таурыхъхэр

Джэдумрэ ДзыгъуэхэмрэДжэдур жьэгум дэгъуэжауэ дэсщ, дзыгъуэр адэ-мыдэкIэ къызэрыкъуохри унэр зыкI-зыщхьэ ящI.

Джэдум. Си щIалэгъуэм и зы махуэ закъуэ къигъэзэжатэм! Фэ фхуэфI сымыхъутэмэ, Нэгей и къуэ Лъапщагъуэ тхьэр игъэпцIат! (Дзыгъуэгъуэм йопщылIэри зы дзыгъуэ шыр къеубыд)

Дзыгъуэм. Уэхьэхьей, сашх, салI! Уа, жылэ махуэ, сашх, салI.

Джэдум. Мыпхуэдизу зумылIэж! Хэт уэ Iейм щхьэкIэ лIэ уи гугъэр!

Дзыгъуэм. Сашх мыгъуэ, уа, салI!

Джэдум (дзыгъуэм йощхьэфауэри). УмыкIий жысIакъэ! УкъызэлъэIуами, усшхынукъым.

Джэдумрэ ХьэкIэкхъуэкIэхэмрэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Къэрмокъуэ Хьэмид, Таурыхъхэр

Джэдумрэ ХьэкIэкхъуэкIэхэмрэКъуажэм дэкIри Нэгей и къуэ Лъапщагъуэ мэз лъапэм пщыIэ щыхисащ. Гъунэгъу пщыIэм Мыщэр, Дыгъужьыр, Бажэр щопсэу.

Мыщэм (Iэдакъэжьауэ ещIри ипщэкIэ доплъей). Хэт мо мэз лъапэм пщыIэ къыщыхэзысар?

Дыгъужьым. Нэгей и къуэ Лъапщагъуэщ, дзыгъуащэ къежьауэ жаIэ. Мыгъэрей бжьыхьэр абдеи щрихын хуэдэу зэхэсхащ.

Мыщэм (здэплъэм). ЛэгъупыIэмпIэ зэфIидза хуэдэщ. Лы жьэрыми къысщIехьэ. КIуэ, Бажэ цIыкIу, Нэ­гей и жъуэ Лъанщагъуэ деж: «Дызэтехуащ, нобэ лъандэм дыныбэ нэщIщ, дызэдзэкъэн гуэр» жыIи, уи хьэтыр къилъагъунщ.

Бажэр Джэдум деж макIуэ.

Бажэм (пщыIэм тохьэри маджэ). Нэгей и къуэ!

Джэдум (пщыIэм къыщIокIри). Хэт ар? ЛIо узыхуейр?

Дыгъужьымрэ Ажэмрэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Къэрмокъуэ Хьэмид, Таурыхъхэр

Дыгъужьымрэ АжэмрэАжэр мэхъуакIуэри губгъуэм итщ.

Ажэм. Иджыри тIэкIу сыхъуэкIуэжынщи, сыкIуэжынщ. Хъун бэлыхь сыкърихьэлIащ нобэ.

Дыгъужьыр, блэжрэ пэт, кърохьэлIэ.

Дыгъужьым. Мыр елърэ мыр! Схуэмыгъуэтыр къэзгъуэтаи! МащIэрэ сыплъыхъуа, Ажэжь, сэ уэ! Иджы усшхынкъэ!

Ажэм (бзаджагъэ хуекIуэн мурад ещIри). Сыпшхынри зыгуэр хъунщ, ауэ апхуэдизрэ щхьэ сызыпэбгъэплъа?

Дыгъужьым. Сыту?

Дыгъужьымрэ Щынэмрэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Къэрмокъуэ Хьэмид, Таурыхъхэр

Дыгъужьымрэ ЩынэмрэДыгъужьыр псафэ кIуащ. Ар псым Iугъуэлъхьа къудейуэ, Щынэр псы Iуфэм къыIухьащ.

Дыгъужьым (и щхьэр къиIэтри). Мы къыспэщIхуар плъагъурэ! Iэджэ щIауэ срихьэлIэжакъым щынэ. Дауэ сшха хъуну мыр? ТIэхъуфэхъу сщIынщи, IуспIэнщ… (Щынэм хуоплъ) Уа, Щынэжь цIыкIу, мы псыр щхьэ къэбгъэутхъуэрэ, ы?!

Щынэм (Iэнкун къэхъуауэ). Псыр къэзгъэутхъуэрэ сэ?

Дыгъужьым. Къэбгъэутхъуэрэ къомыгъэутхъуэрэ сэ слъагъуркъэ! Сынэф уи гугъэ?

Щынэм. Сэ ищхъэрэкIэ сыщытщ, уэ ипщэкIэ ущытщ — дауэ сэ псыр къызэрызгъэутхъуэнур? Мыхъун щхьэ жыпIэрэ, Дыгъужь?

Дыгъужьым. Мыхъун жызыIэр уэращ! Нобэ къомыгъэутхъуами, дыгъуасэ къэбгъэутхъуащ. Мис, плъа­гъуркъэ, дыгъуасэ лъандэм жэбзэжакъым псыр.

Щынэм. Дыгъуасэ псыхъуэм сыкъыдыхьакъым — нышэдибэщ къущхьэхъу сыкъыщехыжар. ПцIы къыстомылъхьэ.

Дыгъужьым. Уэрмырами, уи къуэшщ е уи шыпхъущ псыр къэзыгъэутхъуар! Сэ псы утхъуа сефэ зэрымыхъунур жылэм ящIэ — си шхалъэм езэгъыркъым.

Щынэм. Си къуэшри си шыпхъури дэсакъым дыгъуасэ.

Дыгъужьым. Фи унэкъуэщ гуэрщ, хэтми! ФызоцIыху сэ фэ! Фыкъыстеплъэ хъуркъым, фи гур къысхуоплъ игъащIэм! ФлъэкIамэ, сызыIурывгъэлъэдэнт! Фэри фэ!

Щынэм. Сигу Iей пхуилъакъым, Дыгъужьыжь, игъащIэм. Ди лъэпкъым нэхъ Iэсэ къигъэщIауи сщIэркъым. Зы дыгъужь лей кIэлъызетхьакъым дыкъызэригъэщIрэ.

Дыгъужьым. Лей кIэлъызетхьакъым зэрыжиIэ! И напэр сыкъым итIани! Еплъыт абы! Мэлыхъуэхьэр мащIрэ си ужь къивутIыпщхьа! УкъыспэщIэхуакъэ иджы! КъыфщIэкIуэн фи гугъати! (Щынэм бгъэдокIуатэ) УIуспIэyкъэ иджы! Лейуэ къызэфхар уи фэм къыдэсхыжынщ! Зы хьэкIэкхъуэкIэ емыкIу сыкъищIынкъым, иджыпсту узэпкърызудкIэ!

Щынэм. Си гуэныхьым уигъэкIуэнкъым, Дыгъужьыжь, гущIгъу къысхуэщI. СыткIэ сынокъуэнщIа? Сыт си лажьэ?

Дыгъужьым. Сыт мыбы «гуэныхь-бэлыхь» жыхуиIэр? УкъызэрызэкъуэншэкIар пщIэркъэ? Уи лажьэр пщIэркъэ? Сэ сомэжалIэ, щынэл сигу къихьащ— аращ уи лажьэр!

Елчэпар Анатолэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Елчэпар Анатолэ, ТхакIуэ, усакIуэхэм я биографиехэр

(1936-2005)

Елчэпар АнатолэЕлчэпар Анатолэ Мухьэмэд и къуэр майм и 1-м 1936 гъэм КъБАССР-м хыхьэ Зольскэ районым щыщ Дзэлыкъуэкъуажэ къулыкъущIэ унагъуэм къыщалъхуащ. 1955 гъэм къуажэ школыр къиухащ. Сентябрым 1955 гъэм щыщIэдзауэ ноябрым 1958 гъэм пщIондэ къулыкъу щищIащ Советскэ дзэм.
Декабрым 1958 гъэм щыщIэдзауэ 1960 гъэ нэс ар Налшык дэт Станок къыщыщIагъэкI заводым щылэжьащ BЛКCM-ым комитетым и секретару.
1960 щыщIэдзауэ 1965 гъэ пщIондэ КъБКъУ-м и еджакIуэу (студенту) щытащ. 1965 гъэм щыщIэдзауэ урысыбзэмрэ литературэмкIэ и егъэджакIуэу Терек дэт курыт еджапIэм щылэжьащ. 1970 гъэм щыщIэдзауэ Зольскэ районым и инспектору, урысыбзэмрэ литературэмкIэ егъэджакIуэу Дзэлыкъуэкъуажэ курыт еджапIэм щылэжьащ.

Жамбулэт

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Къэрмокъуэ Хьэмид, Хъыбарыжьхэр

ЕрокъуэкIэ еджэу лIы гуэрым, зы къуэ закъуэ иIэу и фызыр щылIэм, аргуэру къишэжын хуей хъуащ. ЕтIуанэу къишэжа фызым, Андолэ гуащэм, къуих къыхуилъхуауэ – езы Ерокъуэр дунейм ехыжащ, псэм хуэдэу илъагъу и къуэ пасэр, ЖамбулэткIэ зэджэр, анэнэпIэсым къызэрыхуигъанэр и гум къыщIитхъыу.

Журналист

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Хьэх Сэфарбий, Хьэх Сэфарбий

Лъагъуэр гъуэгум хуокIуэ романым щыщщ

Къамбот лъапэкIэ тету унэм къыщIокI, къидыгъуIа нэхъей. Хуейкъым унагъуэм къащIэну. КъащIэмэ, Iуэхуракъэ, здэкIуэмкIэ, щIэкIуэмкIэ, къыщыкIуэжынумкIэ… Iэджэми Iэджэрэ щIэупщIэнущ, анэри щхьэгъусэри зы хъужынурэ. ЕмыкIу пщIы хъунукъым ахэри, мэгузавэ мыгъуэри аращ. Псори къыгуроIуэ щIалэм, ауэ ищIэркъым яжриIэнури. ДокI, ауэ дэнэ здэкIуэр? ИщIэркъым. Къалэм макIуэ, лэжьапIэ лъыхъуэнущ, щызэфIэкI къигъэзэжынущ… Хьы, «щызэфIэкI», жи.

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 55