ПсынщIэрыпсалъэ: Тебэ фIыцIэм ху пцIынэ цIынэ иупцIащ.
Псалъэжь: Благъэ Iыгъынрэ шы Iыгъынрэ зэхуэдэщ.
ГушыIэ: Махуэр ауэ кIуэдакъым.
Къуажыхь: Тхьэмпабгъуэ и къуэ лIы хъурей. (Къэб)

УздэщыIэр

Акъылыншэри лIapи зэхуэдэщ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Къэзэнокъуэ Жэбагъы и хъыбархэр, Хъыбарыжьхэр

ХьэтIохъущокъуэ Мысострэ Къейтыкьуэ Аслъэнбэчрэ зэщыIеящ. Къейтыкъуэ Аслъэнбэч лей къытехьауэ илъытэрти, шу игъэшэсащ, ХьэтIохъущокъуэ Мысост теуэн мурад ящIри.

Жэбагъы захуэщ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Къэзэнокъуэ Жэбагъы и хъыбархэр, Хъыбарыжьхэр

Къэбэрдейм я хеящIэр, Уэрий дадэ, жьы дыдэ хъуат – илъэсищэм щIигъуат. Жьы хъуами, хеящIам текIыртэкъым Уэрий дадэ. «ЗгъэукIытэнщи, згъэтIысыжынщ»,–жери Жэбагъы Уэрий деж кIуащ.

Джэд нэхъ джэдыкIэ нэхъ Iущщ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Къэзэнокъуэ Жэбагъы и хъыбархэр, Хъыбарыжьхэр

ЛIиплI зэхыхьэри я бжьэр губгъуэм дашащ, бжьахъуэ пщыIэ хасэри бжьэр ягъэхъуурэ мэз лъапэм бжьэ къэпщIыгъуэ пщIондэ тесащ. Зы чыцI здыдашати, чьщIым и лъакъуиплIыр зэхуагуэшащ: «Лъакъуэхэр ди зырызщ»,–жари.

Къэзэнокъуэ Жэбагъы и хъыбархэр

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Къэзэнокъуэ Жэбагъы и хъыбархэр, Хъыбарыжьхэр

Къэзэнокъуэ Жэбагъы теухуауэ ↘

Бэчмырзэ и ужькIэ пщышхуэ унафэр зыIэщIэлъар Аслъэнбэчрэ ХьэтIохъущыкъуэрэщ. Абыхэм я акъыл зэтехуэрт, лъэпкъым и Iуэхур зэрефIэкIуэным щIэкъурт, езыхэми пщIэ хуащIырт. Аслъэнбэч сыт щыгъуи едаIуэрт Къэзэнокъуэ Жэбагъы, лIы губзыгъэм и чэнджэщхэм.

Нэгумэ Шорэ

 

Жэбагъы къызэринэкIащ цIыхубэм игъащIэкIэ гукъинэ ящыхъуа лэжьыгъэрэ IуэхущIафэрэ. И гур плъэуэ, захуагъэмрэ цIыхугъэмрэ хабзэ щыхъуну зэманым хуэпабгъэу псэуащ Къэзэнокъуэ Жэбагъы. Аращ Жэбагъы и цIэм адыгэ тхыдэм и жьантIэр щIиубыдыр, ар цIыхубэм щIигъэлъапIэр.

Шортэн Аскэрбий

IуэрыIуатэм щыгъунэжщ Къэзэнокъуэ Жэбагъы и хъыбархэр. Илъэс щищым нэблэгъауэ, адыгэхзм къадогъуэгурыкIуэ а хъыбархэр, нобэр къыздэсым IяIуатэ. Къэбэрдейм и тхыдэм лъэужьышхуэ къыхимынатэмэ, Къэзэнокъуэ Жэбагъы и хъыбархэр гъащIэ кIыкъ хъунтэкъым. И цIэр щIэблэм щIащьмыгъупщэн фIыщIэ щиIэщ КъэIзэнокъуэ Жэбагъы Къэбэрдейм и тхыдэм, аращ и цIэри и хъыбархэри уахътыншэ щIэхъуар.

Къэзэнокъуэ Жэбагъы I684 гъэм Бахъсэн Iуфэ къыщалъхуащ (Бакъсэн псым и сэмэгурабгъум, Зеикъуэ ипщэIуэкIэ, иджыри ущрохьэлIэ КъэзэныкъуейкIэ зэджэ щIыпIэцIэ). Жэбагъы зэрыIущыр, зэрыцIыху губзытъэр щIэх дыдэ наIуэ хъуауэ щытащ, хъыбартхэм зэрыжаIэмкIэ. Хъыбархэм ящыщ зы щыхьэт тохъуэ УэрарэкIэ зэджэ хеящIэ цIэрыIуэм акъылрэ IущыгъэкIэ Жэбагъы текIуауэ зэры щытам. Абы щыгъуэ щIалэ дыдэт Жэбагъы. И ныбжь нэсри, Къэзэнокъуэ Жэбагъы, дунейм ехыжыху, къэбэрдей пщыщхуэхэм, пщы уэлийхэм я чэнджэщэгъуу щытащ. Лъэпкъ Iуэху и пщэ далъхьэурэ, Къэзэнокъуэ Жэбагъы зыбжанэрэ ягъэкIуащ Къэбэрдейр а зэманым зыпыщIауэ щыта къэралхэм, пщыгъуэхэм. Тхыдэр щыхьэт тохъуэ, псалъэм папщIэ, Кърымымрэ Мэзкуурэ кIуа къэбэрдей лIыкIуэхэм Къэзэнокъуэ Жэбагъыи зэрахэтам. Дунейм тетыху, Къэзэнокъуэ Жэбагъы зыщIэкъуар Къэбэрдейм и Iуэху зэрыдэкIынырщ, хабзэмрэ захуагъэмрэ я лъабжьэр гъэбыдэнырщ, цIыхум я псэукIэр егъэфIэкIуэнырщ. Хъыбархэм къызэрыхэщыжымкIэ, Къэзэнокъуэ Жэбагъы зи псалъэм пщIэ иIэ, зи акъылыр жыжьэ нэплъыс, захуагъэм ирилажьэ цIыху губзыгъэщ, къэрал лэжьакIуэщ, хэкумрэ къэбэрдей лъэпкъымрэ фIыгъуэ ззрахуилэжьыныр къалэн зыщищIыжауэ. А къалэныр хузэфIэIмыкIамэ, Къэзэнокъуэ Жэбагъы и цIэмрэ и хъыбархэмрэ нобэ къэсынтэкъым.

Къэзэнокъуэ Жэбагъы и хъыбархэр езыр-езырурэ къежьащ, ахэр зыми зэхилъхьакъым икIи къигупсысакъым: лIыIущым далъагъу IуэхущIафэхэр зэхуаIуэтэжурэ жылэм хэIуэри IуэрыIуатэ лIэужььигъуэ хъуащ.

Къэзэнокъуэ Жэбагъы и хъыбархэр щаIуатэр Къэбэрдейм и закъуэкъым, абыхэм ущрохьэлIэ Шэрджэсми Адыгейми; Къэзэнокъуэм и цIи и хъыбархэри ящIэ дигъунэгъу лъэпкъхэми.

Псалъэ пэж куэд къызэринэкIащ Къэзэнокъуэ Жэбагъы, абыхэм нобэр къыздэсым Жэбагъы и псалъэкIэ йоджэ. Къэзэнокъуэ Жэбагъы къызэринэкIа псалъэ Iущхэр адыгэ псалъэжьхэм хэзэрыхьыжауэ къагъуэгурыуэ.

Къэзэнокъуэ Жэбагъы 1750 гъэм лIащ, и акъылрэ и IуэхущIафэкIэ цIэрыIуэ дыдэ хъуауэ.

 


Иужьрейхэр

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 236