Псалъэжь: ЩымыIэм жэр щIыхьэркъым.
ПсынщIэрыпсалъэ: Лэныстэ-мастэ-къэбыстэ пIастэ.
ГушыIэ: Зэ къэзгъэпцIэфам иджыри хузэфIэкIынущ.
Къуажыхь: КIэн-кIэну зэрыс, Арысейм кърах. (Лъахъш)

УздэщыIэр

Къэплъыхъуэр

ЛIыгъэр зи фIыщIэр

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Дзэгъэшынэ шу закъуэ, Уэзырмэс

ЗекIуэм хэтурэ, Уэзырмэс цIэрыIуэ хъуащ, лIыгъэ-шыгъэкIэ пэхъун ирихьэлIэркъым. Гъуэгу техьэмэ, шу пашэщ: гъуэгум щыгъуазэщи, и гъусэр щигъэгъуащэ къэхъуркъым. Унэм къихьэжмэ, и унэр хьэщIэ кIуапIэщ: шыгъупIастэкIэ ущIыхьэнукъым. ЦIэрыIуэ щыхъум, жагъуэгъуи игъуэтащ.

Уэзырмэсрэ шу цIыкIумрэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Дзэгъэшынэ шу закъуэ, Уэзырмэс

Уэзырмэс гъуэгу техьауэ жэщ къытехъуэри мэз лъапэм щепсыхащ, и шыр илъахъэри езым уанэр пIэщхьагъ ищIащ. Жэщыр мэз лъапэм щрихри, нэхущым шэсыжауэ, зы шу цIыкIу къыбгъэдыхьащ:

– ФIэхъус апщий, Уэзырмэс! – жери.

Уэзырмэс и иужьрей ежьэр (2)

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Дзэгъэшынэ шу закъуэ, Уэзырмэс

УэзырмэсУэзырмэс зекIуэм хэмыкIыурэ жьы хъури и унэ итIысхьэжащ.

«Жьы хъури и лIыгъэр кIуэсащ»,–жари зекIуэ здамышэж хъуащ. Ар и щхьэр иригъажэри, нартхэр къриджащ.

Къанж фыз къызэришар (2)

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Дзэгъэшынэ шу закъуэ, Щэуей

Къанжрэ НэрыбгейрэКъанж щакIуэ дэкIащ. Мэзым щIыхьэри шэджагъуэ нэужь пщIондэ щэкIуауэ, зы бжэн къищэкIури пщыIэ хисащ. Бжэныр зэIихщ, дзасэм пиIури мафIэ ищIащ. МафIэм здыбгъэдэсым, лъэ макъ зэхихауэ къыщыхъуащ Къанж.

Щэуей къызэралъхуар (2)

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Дзэгъэшынэ шу закъуэ, Щэуей

Къанж мэзым къыщIиша бзылъхугъэр блэнейрэ лъхуащ. Къилъхур жьэгум дигъэтIысхьэурэ, блыри мафIэм иригъэсыжащ: «Нартхэ яхуэфащэкъым»,–жиIэурэ. Аргуэру лъхуащ Нэрыбгейр. Къилъхуар жьэгум дигъэтIысхьэри езыр щхьэщыувэжащ.

Нартхэм щакIуэ ядежьауэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Дзэгъэшынэ шу закъуэ

Нартхэр щакIуэ ежьащ. Къанж и къуэ Щэуей еджакъым, яфIэщIалэт, лIыгъэ далъэгъуауэ яцIыхуртэкъыми.
Я щакIуэ тхьэмадэр Насрэн ЖьакIэти, Къанж и къуэ Щэуей Насрэн ЖьакIэ елъэIуащ:
– ЩакIуэ сыздэфшэ. ФхуэзмыщIэфIами, Iэпыдзлъэпыдз сыфхуэхъунщ,–жери.

Уэзырмэдж и пщIэгъуалэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Дзэгъэшынэ шу закъуэ

Зы лIыжь иш шыбзым хэтти, хэкIри кIуэдащ. Шыбзыхъуэр куэдрэ лъыхъуащ лIыжьым и шым – игъуэтакъым. Щимыгъуэтым, лIыжьым деж кIуащ:
– Уи шыр згъэкIуэдащ, нэгъуэщ! уэстынщ,–жери.

УзрихьэлIэнур пщIэнукъым (Уэзырмэдж и хъыбар)

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Дзэгъэшынэ шу закъуэ

ЩIалитI гъусэ сщIыри, зекIуэ дежьэгъащ. Щыми ди щIалэгъуэт, зэдмыкунрэ дызытемыгушхуэнрэ щыIэтэкъым. Заулрэ дызекIуэри, къытпэщIэхуаи дызрихьэлIаи щымыIэу, жылэ гуэр дыблэкIын хуей хъуащ. Жылэм дыщыблэкIым, ужьгъэ макъ зэхэтхащ. Ужьгъэ макъыр къызыдэIукI пщIантIэм гъунэгъу зыхуэтщIащ. ПщIантIэм дыдэплъэмэ – зы бзылъхугъэ мэужьгъэри пщIантIэкум итщ.

Уэзырмэджрэ шу мэхъаджэмрэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Дзэгъэшынэ шу закъуэ

Уэзырмэдж и адэм уэсят къыхуигъэнащ: «ЛIы бэлэрыгъа уемыуэ, хьэдэгъуэшэ зытехуам и ужь уимыхьэж»,–жери.
И унэ здисыжым, и адэм и уэсятыр и щхьэ илъти, Уэзырмэдж гупсысэм хэхуауэ щхьэукъуащ. Уэзырмэдж щыщхьэукъуэм, фызыр унэм икIащ, и лIыр жей куум хилъэсауэгугъэ ищIри.

Тотрэш

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Дзэгъэшынэ шу закъуэ

ТотрэшНарт шууищ, я пщафIэри я гъусэу, Псыжь Iуфэ Iухьащ. Псым шууэ хыхьэн иракуакъым, псыр къиуауэ ирихьэлIати.
Псым зэпрыплъри адрыщIкIэ зы бзылъхугъэ къыIухьауэ къалъэгъуащ.
Бзылъхугъэр псыхьэ къэкIуа хъунти:

Тотрэш и шабзищыр

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Дзэгъэшынэ шу закъуэ

Албэч и къуэ Тотрэш Лъэпщ и кIыщым щIыхьащ:
– Шабзищ схуэщI,–жери.
– Сыт узэрыхуейр? Уи жагъуэгъур хэт? – къеупщIащ Лъэпщ.
– Си жагъуэгъур сэ къэзгъуэтыжынщ. Шабзищ сыхуейщ,–къыжриIащ.
Шабзищ хуищIри къритащ.
– Узэуэм фIэкIынукъым.
– Деплъынкъэ,–жери, Албэч и къуэ Тотрэш шэсыжащ.
Гъуэгущхьиблыр щызэхэкIым кIуэри теуващ Албэч и къуэ Тотрэш. Зэщэр Сосрыкъуэ, БлыпкъкIэщI, ПщэдыкъкIэщI сымэт.
Гъуэгущхьиблыр щызэхэкIым къэсауэ Сосрыкъуэ, БлыпкъкIэщI, ПщэдыкъкIэщI сымэ къаплъэри Албэч и къуэ Тотрэш къалъэгъуащ.
Албэч и къуэ Тотрэш и шабзэр зэIуидзакIэт.
– Мыбы дэ дыкъелынкъым, щхьэж и щхьэр зэрыхихын! – жари зэбгрыжащ: Сосрыкъуэ псыхъуэм зыдидзэри мывэ хъурей зищIащ, БлыпкъкIэщI бгъуэнщIагъым зыщIидзащ, ПщэдыкъкIэщI мэзым зыхидзащ.
– НокIуэ! – жери Тотрэш зы шабзэ иутIыпщащ. Шабзэшэм БлыпкъкIэщI бгъуэнщIагъым щIиукIыхьащ.
– ЕтIуанэр нокIуэ!–жиIащ Тотрэш, шабзэшэр идзри.
ЕтIуанэм ПщэдыкъкIэщI мэзым хиукIыхьащ.
– НокIуэ ещанэри!
Ещанэр псыхъуэм дэлъ мывэ хъурейм техуэри лъеижащ.
Албэч и къуэ Тотрэш щхьэщыкIа нэужь, Сосрыкъуэ къызэфIэувэжри ежьэжащ.

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 126