ПсынщIэрыпсалъэ: Тебэ фIыцIэм ху пцIынэ цIынэ иупцIащ.
Псалъэжь: Пкъым пыт лыр мэуз.
ГушыIэ: Интернетыр къызэрежьэрэ тхэр еджэм нэхъыбэ хъуащ
Къуажыхь: Шууищэм зы шу къахоуэ. (Гухъу)

УздэщыIэр

Лъэпщ и дыгъэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Балъкъыз Батий, Лъэпщ, Рассказхэр

Зэгуэрым нарт хэкум гузэвэгъуэшхуэ къихъуауэ щытащ. Жьэражьэжу уэгум ит дыгъэр къызэгуэудри щыкъуейуэ хышхуэм хэщэщэжат. КIыфI хъуа дунейр тIэкIу-тIэкIуурэ щIыIэм иубыдырт. Хьэхэмрэ дыгъужьыжьхэмрэ зэпэджэжу щIыпIэ-щIыпIэхэм къыщыкъугъырт. Я анэхэм я кIэ къуащIэр яIыгъыу сабийхэр гъынанэрт, лIыжь-фызыжьхэр тхьэ елъэIуу ХьэрэмэIуащхьэ и лъапэм щызэхэтт, пхъэласкIэ пагъэнахэр ягъаблэу.

Нартыжьхэр мащIэрэ зекIуэ ежьа дыгъэщIэ къалъыхъуэу?

Адыгэ нарт эпосыр

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Нарт Эпос

Нартхэр пелуанщ. Ауэ ахэр нобэрей гъащIэм дызыщрихьэлIэ пелуанхэм ещхькъым. Ахэр цIыхум и фантазием къыхэкIа лIыхъужьхэщ икIи абыхэм яхузэфIокI цIыхум и гупсысэ къудейкIэ къызыфIигъэщIыф псори. Уеблэмэ нартым и дуней къытехьэкIэри телъыджэщ.

Нарт эпос

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Нарт Эпос

6Мы напэ кIуэцIым къыщыбгъуэтыфынущ нарт лIыхъужьхэм я сабиигъуэр, япэ зекIуэр, я щытыкIэр къэзгъэлъагъуэ нарт эпосым хыхьэ хъабархэр.
Ахэм къызэрыхэщымкIэ, нартхэр пелуанщ, сыт щыгъуи хахуэщ, щхьэмыгъазэщ, псэемыблэжщ, леймыгъэгъухэщ.

Нартхэм теухуауэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Нарт Эпос

8 Сосрыкъуэ Нарт лIыхъужь нэхъыщхьэщ, лIы фIыцIэ гъущIынэкIэ йоджэ, «зи мэIуху дыщафэ, афэр зи джанэ куэщI, дыгъэр зи пыIэ щыгу» хужаIэ; лъапэкIэрыхъ-жэмыхъуэрылъху дзыр теIукIащ; Созыр и къуэ – аращ Сосрыкъуэ и цIэм хэкIыпIэ хуэхъуар.

Бэдынокъуэ

Бэдынокъуэ Нарт Бэдын и къуэщ, чынтыр зи ныкъуэкъуэп»укIэ йоджэ, «и шабзащхьэ мэзышхуэ хуэдэщ, и дамэ ижьым дыгъэр къыщопс, и дамэ сэмэгум уэсыр къыщос».
Ашэмэз Ашэмэз Нарт Ашэ и къуэщ, «ныбэм илъ щIыкIэ и адэм илъ зыщIэжар» Ашэ и къуэ Ашэмэз щIалэрщ.
1 Батэрэз Нарт Хъымыщрэ испы гуащэмрэ я къуэщ, нартхэм зэрыжаIэщи, «гуузищэу зэкIуэцIылъщ»; Батэрэз и адэм и лъыуасэр нартхэ къахуэшынакъым.
30  Насрэн ЖьакIэ  Абы щхьэкIэ нартхэм жаIэ: «Ди нарт тхьэмадэр Насрэн ЖьакIэщ, Насрэн ЖьакIэ ди дыщэ жьакIэщ, и жьакIэр уэсщи, бынжэгум нос, шым ар нэшэсмэ, шы сокум хэлъщ».
23  Тотрэш Нарт Албэч и къуэщ, дзэгъэшынэ шу закъуэкIэ йоджэ, нартаэ я бжыщхьэ дыкъуакъуэщ, мыкъутэр и бжыкIщ.
 Лъэпщ  Лъэпщ Нартхэ я гъукIэщ, Сосрыкъуэ зыпсыхьар Лъэпщщ, нартаэ гъубжэ яхуищIащ, щIым гъунэ зэримыIэр къихутащ.
32  Сэтэней гуащэ Нарт гуащэщ, Сосрыкъуэ зыпIар Сэтэнейщ; «сэ нарт шу сыпащ!»,– жеIэ езы Сэтэней.

Абыхэм нэмыщI, хъыбар куэд къадогъуэгурыкIуэ:

Уэзырмэдж, Уэзырмэс, Къанж и къуэ Щэуей, ШукIасэ, Жэмыхъуэжь, Лъэбыцэжьей, ЩэуапцIэ, Дзэгъащтэ, Мэлэчыпхъу, Дахэнагъуэ, Япэнэс сымэ.

Нарт хъыбархэмрэ пшыналъэхэмрэ ущрохьэлIэ нэгъуэщI Iэджэми я цIэ. Абыхэм ящыщщ: Шужьей, Дэбэч, Хъудымыжь, Арыкъшуужь, Джылахъстэн, Пагуэ, Гуэргуэныжь, Пэныкъуэ, Имыс, Исым, Ехъутэныджыжь, Пщымарыкъуэ, Псэтын гуащэ, Iэдииху, Дыгулыпхъу, Ахумыдэ, ЩхьэцфIыцIэ, Вэкъуэнанэ сымэ, нэгъуэщIхэри.

Сосрыкъуэ къызэралъхуар (3)

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Сосрыкъуэ

Сэтэней жьыщIыгъэ къищтэри Псыжь кIуащ. ЗдэжьыщIэм, плъэри нартхэ я жэмыхъуэр адрыщIкIэ къыIухьауэ илъэгъуащ.

Нартхэ я жэмыхъуэр псым къыхыхьащ. Къыхыхьа щхьэкIэ, къызэпрыкIыфакъым. КъыщызэпрымыкIыфым, зы шабзэшэ къидзащ. Сэтэней ибгъукIэ щылъ мывэ хъурейм зыкъыхисащ шабзэшэм.

Сосрыкъуэ къызэралъхуар (4)

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Сосрыкъуэ

Сэтэней жьыщIакIуэ кIуауэ, нартхэ я жэмыхъуэр псым адрыщIкIэ къыIухьащ. Нартхэ я жэмыхъуэм зы мывэ къызэпридзащ псым. Мывэр унэм здихьри куэнсапIэм хилъхьащ Сэтэней: «Зэрыхъум сеплъынщ», — жери. Зыбжанэ дэкIри мывэр къэплъащ. КIуэ пэтми къэплъурэ, мывэр къэчащ, мафIэ бзий къыдих хъуащ.

Сосрыкъуэ къызэралъхуар (5)

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Сосрыкъуэ

Сэтэней Псыжь Iуфэ жьыщIакIуэ кIуауэ, нартхэ я жэмыхъуэр кърихьэлIащ. Нартхэ я жэмыхъуэм и унэгуащэр лъхугъэм илIыкIри сабий цIынэ къыхуэнати, Сэтэней къыщрихьэлIэм сабийр къритащ:

— Мыр схуэпI, — жери.

Сосрыкъуэ и шымрэ и джатэмрэ

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Сосрыкъуэ

Сосрыкъуэ къыдэкIуэтейри Лъэпщ и кIыщым кIуэуэ къиублащ. КIыщым щIыхьамэ, сыджым йоIэдэкъауэ. Сыджыр хэсысыхь ищIащ апхуэдэурэ. Иужьым къеIэри къыхичащ сыджыр.

– Мыр лIы хъунущ, – жиIащ Лъэпщ, – Зышрэ зы джатэрэщ зыхуэныкъуэр.

Сосрыкъуэ и шымрэ и джатэмрэ (2)

Къизылъхьар: "Шыхулъагъуэ", . Зыхыхьэр: Сосрыкъуэ

Сосрыкъуэ и шымрэ и джатэмрэ Сосрыкъуэ псынщIэу хэхъуэрт. Зы мазэм хэхъуэнур зы махуэм хэхъуэрт. Сэтэней ипIырт Сосрыкъуэ мывэр и уэншэкуу, уафэр и тепIэну, щтаучыр и Iycy. Сосрыкъуэ къыдалъхуа сабийхэр гущэм щыхэлъым ар кIэн джэгум хыхьащ. Щыхь куцIрэ фо цIынэрэ зрагъэшх нарт сабийхэр къыщышынэрт.

Къытхыхьэ

Сайтым къихьар

Яндекс.Метрика Счетчик PR-CY.Rank Рейтинг@Mail.ru
ЦIыхуу еплъар: 472